ەكونوميكا • 16 قاراشا, 2020

جەر يەسىن تاپسا, يگىلىك مولايادى

151 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

وڭىردە تۋسىراپ بوس جاتقان جەر كوپ. اقتىلى مال باعۋعا, اقىق ءدان وسىرۋگە ابدەن قولايلى. تەك يەسىن تاپپاي يەن جاتقانى بولماسا. بىلتىر تۇركىستان وبلىسىنان كوشىپ كەلگەن ماراتبەك مىقتىباەۆ ەرەيمەننىڭ ەتەگىندە ­شارۋاسىن شالقىتىپ وتىر.

جەر يەسىن تاپسا, يگىلىك مولايادى

«بىرلىك اگرو» سەرىكتەستىگى وتكەن جى­لى عانا قۇرىلعان. تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا اينالدىرعان ءبىر جىلدىڭ ىشىندە جۇمىسىن وڭ جولعا قويىپ ۇلگەردى. الدىمەن ەشكىمگە قاجەتسىز بولىپ قاڭى­راپ جاتقان ءۇش مال قوراسىن ساتىپ الىپ, جونگە كەلتىردى. بۇل ولكەدە قۇستىڭ ۇياسىن­داي جىپ-جىلى مال قورا ابدەن كەرەك. ويتكەنى سەرىكتەستىكتىڭ 15 ءۇيىر جىلقىسى بار. ەگەر قىس بوراندى, ايازدى بولىپ كەتسە, تاي-جاباعى قولعا قاراماق. ونىڭ ۇستىنە جاڭا عانا ۋىق-كەرەگەسىن بەكىتىپ جات­قان سەرىكتەستىكتىڭ باعىمىندا 125 سيىر, 500-گە جۋىق ەدىلباي قويى بار. ۇساق مالدى باعۋ ءۇشىن دە جىلى قورانىڭ كەرەك­تىگى ايتپاسا دا بەلگىلى.

باعىمداعى مالدىڭ دەنى جەرگىلىكتى جەردەن ساتىپ الىنعان. بىردەن اسىل تۇقىمدى, ءونىمى جوعارى مال ساتىپ الۋعا قاراجات جاعى جەتكىلىكسىز. سوندىقتان سەرىكتەستىك باسشىلارى باعىمداعى مال­دىڭ ساپالىق قۇرامىن جاقسارتۋ ءۇشىن سىڭىرە بۋدانداستىرۋ جولىن تاڭداعان. تاياۋدا عانا شورتاندى اۋدانىنان بەس باس قازاقتىڭ اقباس بۇقاسىن ساتىپ الىپتى. شىندىعىن ايتقاندا, ءدال وسى ارادا مەملەكەتتىك كومەك-قولداۋدىڭ شاراپاتىن كورىپ وتىرعاندىعىن سەرىكتەستىك باسشىلارى ريزاشىلىقپەن ايتادى. ءار بۇقا ءۇشىن 600 مىڭ تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا تولەنگەن ەكەن. ەندى باعىمداعى قارا مالدىڭ ساپالىق قۇرامى ءۇشىنشى اينالىمدا تولىق اسىل تۇقىمدىعا اينالماق.

– اقباستان ارتىق مال جوق. قىسقا ءتوزىمدى, ءونىمى دە وتە جوعارى. ەڭ باستىسى, جىلقى ءتارىزدى سۋىققا قىڭباي, جايىلىمدا ءوز ازىعىن ءوزى تاۋىپ جەيدى,– دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى, – تۇقىمىن بۋدانداستىرا جاڭارتۋ قالاي بولار ەكەن دەپ ەلەڭدەپ وتىرمىز. جەرگىلىكتى تۇقىممەن بىرگە الداعى ۋاقىتتا اقباس سيىر ساتىپ الساق پا دەگەن جوسپارىمىز بار.

مالساق قاۋىمدى الاڭداتاتىن دۇنيە – مال ازىعى. بيىلعىداي قۇرعاقشىلىق بولعان جىلى قاپىسىز قامدانباسا تاعى بولمايدى. ويدان ورىپ, قىردان قىرىپ دەگەندەي ءۇش مىڭ وراما ءشوپ دايىنداپ الىپتى. وتىز جىل بويى سوقانىڭ ءتىسى تيمەگەن 460 گەكتار ەگىستىك جەردى بابىنا كەلتىرە وڭدەپ ءدان ەگىپ, 300 توننادان استام ارپا جيناپ العان. كەلەسى جىلى ەگىستىك كولەمىن ءبىرشاما كوبەيتپەك.

ماراتبەك مىقتىباەۆ مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا قاجەتتى قوندىرعى­لارىمەن بىرگە قۇنى 12 ملن تەڭگە تۇراتىن بالاما قۋات كوزى باتارەياسىن ساتىپ العان. ەندى ەلەكتر قۋاتىنا تاپشىلىق تۋا قويمايتىن سىڭايلى. مال سۋارۋ ءۇشىن ۇڭعىما دا قازعان. جاز بويى جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي, جانتالاسا ەڭبەك ەتكەندىكتەرىنىڭ ارقاسىندا ءتورت قۇبىلاسى تەڭەلىپ قالعان. الداعى ماقسات – مال باسىن كوبەيتۋ. كەلەر جىلى جىلقى باسىن 300-دەن اسىرىپ, ءىرى قارانى 250-گە جەتكىزبەك. ال قوي-ەشكىنى مىڭداپ وسىرۋگە مۇمكىندىكتەرى قاپتال جەتەدى. جالعىز-اق مال ازىعىن دايىنداۋ باعىتىندا عانا بىرقاتار شارانى جۇزەگە اسىرماقشى.

مال باسى كوبەيسە, جۋاننان جونىپ ءونىمىن ساتىپ, قور جيماق. قاراجات بولسا, سان شارۋانى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. ەتتى باعىتتاعى ءىس ارينە, پايدالى. ەگەر وعان ءسۇتىن ۇستەمەلەسەك, ۇتىپ شىعار ەدىك دەيدى وزدەرى.

سامبو مەن قازاقشا كۇرەستەن حالىق­­ارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى مارات­بەك شارۋاسىن وڭ جولعا قويعاننان كە­يىن ەجەلگى ەرەيمەننىڭ ەتەگىندەگى ۇلت­تىق ونەر­گە دە مىقتاپ كوڭىل اۋدارماق. «مى­ناۋ بايتاق دالادا باعزى زامانداعى ءاپايتوس بابالارىمىز ءتارىزدى جۇيرىكتىڭ جالىنا جابىسىپ, كوكپار تارتسا عوي» دەپ ارماندايدى. قازىر التى بىردەي تۇرقى كەلىسكەن, تۇقىمى جاقسى ات ساتىپ الىپتى.

قايرات-جىگەرى مول ازاماتتىڭ كوك­پاردى دا كوگەرتەتىنىنە سەنەمىز. ءومىردىڭ كوكپارىندا دا سىباعاسىن مولايتىپ جۇرگەن جوق پا؟!

 

اقمولا وبلىسى,

ەرەيمەنتاۋ اۋدانى      

 

سوڭعى جاڭالىقتار