26 قاراشا, 2013

قاليجان بەكحوجين:«پوەزيا تەربەتەدى جۇرەگىمدى, ولسەم دە ولەڭىمدى ايتىپ وتەم»

1931 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاقتىڭ كورنەكتى اقىنى قاليجان بەكحوجيننىڭ عاسىرلىق تويى تۋعان ولكەسى باياناۋىلدان باستاۋ العان ەدى. جىل بويىنا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە كونفەرەنتسيالار وتكىزىلىپ, اقىننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كىتاپ باسىپ شىعارىلدى. تۋعان جەرى پاۆلودار قالاسىندا ەسكەرتكىش ورناتىلدى.

قازاقتىڭ كورنەكتى اقىنى قاليجان بەكحوجيننىڭ عاسىرلىق تويى تۋعان ولكەسى باياناۋىلدان باستاۋ العان ەدى. جىل بويىنا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە كونفەرەنتسيالار وتكىزىلىپ, اقىننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كىتاپ باسىپ شىعارىلدى. تۋعان جەرى پاۆلودار قالاسىندا ەسكەرتكىش ورناتىلدى.

 

ادەبيەتتە وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرعان سان قىرلى قالامگەردىڭ 100 جىلدىعى جۇما كۇنى اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق وپەرا جانە بالەت تەاترىندا جالعاستى.

قالاۋلى حالىق ۇلىنا قاتىستى تاعىلىمدى يگى ىستەر اتقارىلىپ جاتسا, وندا ادەبيەت پەن مادەنيەتكە ءبىرتابان جاقىن پاۆلودار وبلىسى اكىمىنىڭ دە ۇلەسى بار. شاراعا اقىننىڭ الماتىداعى رۋحاني الەمىنە تاعزىم ەتە كەلگەن ولكە باسشىسى ەرلان ارىن قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى.

شىعارماشىلىق ولكەدە ءوتىپ جاتقان وسىناۋ ءىس شاراعا قالا اكىمى احمەتجان ەسىموۆ, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, اقىننىڭ تۋىستارى مەن جاقىندارى ورتاقتاسىپ, تاماشا ەستەلىكتەرمەن قاليجان بەكحو­جيندەي قالامگەردىڭ تۇلعاسىن سومدادى.

قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى قاليجان بەكحوجيننىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولۋىنا ارنالعان سالتاناتتى كەشتىڭ باستى ەستەلىگىن اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت ءورىپ: «ءبىز بەكحوجيندەي تارلان دا تارپاڭ اقىننىڭ ءوزىن كورگەنگە دەيىن, الدىمەن ولەڭ-جىر, داستاندارىن وقۋلىقتان وقىپ-بىلگەن ۇرپاقپىز. «اقساق قۇلانى» مەن «قورقىتپەن تىلدەسۋىن», «ورمان قىزى» مەن «ءماريام جاگورقىزىن», «سۇڭقار تۋرالى اڭىزى» مەن اقان تۋرالى «سوڭعى سايرانىن», ءالىبي تۋرالى «دالا كوميسسارى» مەن «اپپاق-ناماسىن» ءبىر دەممەن وقىپ شىعىپ, اقىننىڭ قارا ءسوزدىڭ قايماعىن قالقىعان, قازاق ءتىلىنىڭ اسىل قازىناسىن ساپىرعان قۇدىرەت-قۋاتى مەن شەبەرلىگىنە ءتانتى بولساق, شابىتىنىڭ قايناپ جاتقان ىستىق تۇماسىنان جاراتىلعان «ماحامبەت قابىرى باسىنداعى تەبىرەنىسى» مەن «تەرەزەنى پەردەلەمە, زايداحانى» باستاعان ليريكالىق تۋىندىلارىن تەبىرەنبەي وقۋ مۇمكىن ەمەسىنە كوز جەتكىزدىك», دەدى.

پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى نۇرلان ورازالين:

– قاليجان بەكحوجيننىڭ ءومىرى ەل ومىرىندەگى وتە كۇردەلى كەزەڭدەرمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. 30-شى جىلدارى ادەبيەت الەمىنە اياق باستى. ال, ول كەزەڭ توتاليتارلىق جۇيەنىڭ قىلىشىنان قان تامىپ تۇرعان كەزەڭ ەدى. ودان كەيىن سوعىس مايدانىن كوردى, ودان امان كەلدى. حالىقتىڭ قاسىرەتىن, حالىقتىڭ ىشكى دىڭگەگىنىڭ مىقتىلىعىن, سونى جىرلايتىن داستانداردىڭ بارلىعى قازىر ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن تاعى دا دالەلدەپ وتىر, – دەدى.

سالتاناتتى شارا كەزىندە تالانتتى قالام­گەردىڭ تۋىندىلارىنىڭ كورمەسى ءوتتى. «ولەڭىم – ءومىرىم» اتتى كورمە اقىننىڭ ءداۋىرلى تاعدىرىن اسقاقتاتىپ, بۇكىل شىعارماشىلىق عۇمىرىن كەيىنگى ۇرپاققا پاش ەتتى. ۇلاعاتتى ءومىر سۇرگەن قاليجان بەكحوجين مول شىعارماشىلىق مۇرا عانا ەمەس, ەلجاندى ۇل-قىز تاربيەلەپ كەتكەن كوركەمسوزدىڭ ۇستاسى رەتىندە ەل جادىندا ۇدايى جاڭعىرىپ وتىرماق.

ايناش ەسالي,

«ەگەمەن قازاقستان».

الماتى.

سۋرەتتى تۇسىرگەن يۋري بەككەر.

سوڭعى جاڭالىقتار