«استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىندا بوريس ەيفمان ساحنالاعان «رودەن» بالەتىنىڭ پرەمەراسى ءوتتى.
«استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىندا بوريس ەيفمان ساحنالاعان «رودەن» بالەتىنىڭ پرەمەراسى ءوتتى.
رودەن تۋرالى سوسىن ايتارمىز. اۋەلى بوريس ەيفمان كىم؟ سانكت-پەتەربۋرگ مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالەت تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى, ءبىر باسىندا «التىن سوفيت», «التىن ماسكا» سىيلىعى, رەسەي مەملەكەتتىك سىيلىعى, فرانتسيانىڭ ونەر جانە ادەبيەت وردەنى, وتان الدىنداعى ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن وردەندەرى بار, قازىر الەمدەگى ەڭ مىقتى حورەوگرافتارىڭىزدىڭ ءوزى ساناسىپ جۇمىس ىستەيتىن ايگىلى ەيفمانىڭىز وسى كىسى.
ەڭ عاجابى, 2012 جىلى قازاقستان ءۇشىن شىعارماشىلىق كادرلاردى دايىنداۋدا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن, قازاقستان-رەسەي مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋداعى قوماقتى ۇلەسى ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اتاعى بەرىلىپتى. ياعني قازاققا دا الىس ادام ەمەس دەگەن ءسوز. دالەلى مىنەكي – مودەرن جانرىندا تۇڭعىش رەت ەلوردالىق وپەرا تەاترىندا تۇساۋى كەسىلگەن «رودەن» بالەتى. وعان باس-اياعى ەكى اي ۋاقىت جۇمساعان ماەسترو موريس راۆەل, كاميل سەن-سانس, جيۋل ماسسنەنىڭ مۋزىكاسىنا جازعان بۇل بالەتىن اۋەلى رەسەيدە 2011 جىلى جۇزەگە اسىرعان دەسەك, سپەكتاكل تۇڭعىش رەت پەتەربوردىڭ الەكساندر تەاترىندا, اراعا ءبىراز ۋاقىت سالىپ ماسكەۋدىڭ ۇلكەن تەاترىندا سالتانات قۇرىپتى. ماسەلە شىعارمانىڭ قاشان, قايدا قويىلعانىندا ەمەس, ارينە, بىزگە كەرەگى – زاماناۋي ۇلگىدەگى وسى «رودەننىڭ» استانالىق جاس تەاتر ترۋپپاسىنىڭ رەپەرتۋارىنا ەنىپ وتىرعاندىعى. جالپى ب.ەيفمان – قازىردىڭ وزىندە شىعارماشىلىق ۇلەسىنە 40-تان استام بالەتتىك قويىلىمداردى قالدىرىپ ۇلگەرگەن ادام.
ال رودەن كىم؟ قويىلىم اتىنا شىعىپ وتىرعان بۇل كەيىپكەر – فرانتسۋزدىڭ وتكەن عاسىرلاردا ءومىر سۇرگەن بەلگىلى ءمۇسىنشىسى وگيۋست رودەن. سپەكتاكلگە وگيۋست رودەن مەن كاميللا كلودەلدىڭ پاريجدەگى مۇراجاي-ۇيىندەگى بارلىق ماڭىزدى تۋىندىلار قولدانىلعانىن ايتادى اۆتوردىڭ ءوزى. ءتۇيىپ ايتا كەلگەندە, بۇل كەمەڭگەر مۇسىنشىلەر ءومىرىنىڭ قايعىسى مەن شاتتىعىن جىرعا ارقاۋ ەتكەن شىعارماشىلىق شولۋ, قوس ءمۇسىنشىنىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن شىنايى سەزىمدەرى, ماحاببات سيمفونياسى بولىپ تابىلادى. «ساحناداعى ءمۇسىن مەن بي, قوزعالىس پەن تاستىڭ ماڭگىلىك وداعى ءوز الدىنا ءبىر سيقىرلى ساز دەرسىڭ. بۇل ەكەۋى تاماشا ۇيلەسىمدە تىرشىلىك كەشىپ, ادام ءتانىنىڭ سۇلۋلىعى مەن پلاستيكالىق قيمىل-ارەكەتىنە قىزمەت ەتەدى. ءمۇسىن – تاسقا بىتكەن مۋزا ءارى تاستا وينالعان ءبيدىڭ ءوزى ىسپەتتى بولەك قۇبىلىس» دەپ باعالاعان ماريا كراسنيكوۆانىڭ پىكىرىنە قاپىسىز يلاناسىز. سەبەبى, تاستار دا بيلەيدى. رودەن مەن كاميللا شەبەرلىگى قارا تاسقا جان ءبىتىرىپ, تىلسىمداعى تاماشا قۇپياسىن اشىپ بەرەدى.
ەيفماندى بىلەمىز, رودەن تۋرالى از-كەم ماعلۇمات بەرىپ ءوتتىك. ال ەندى وسى يدەيانى ناقتى جۇزەگە اسىرۋشى جاستار تۋرالى اڭگىمە قوزعاۋعا تولىق قۇقىمىز بار شىعار. سپەكتاكلدىڭ ءۇش تاعانى – رودەن, كاميللا ءجانە ءمۇسىنشىنىڭ جارى روزا. وسى ءۇش رولگە تاڭدالعان جاس سوليستەردىڭ ءومىربايانىن وقىپ وتىرساڭىز, ولار دا شەتىنەن تەگىن جاندار ەمەس جانە ءبارى دە قازاقتىڭ ورىمدەي ونەرلى جاستارى. مىسالى, رودەندى ويناعان رۇستەم سەيىتبەكوۆ 2007 جىلى لا سكالا تەاترىندا (ميلان) تاعىلىمدامادان وتكەن, «شابىت» حالىقارالىق شىعارماشىل جاستار فەستيۆالىنىڭ لاۋرەاتى, «سيلفيدادا» دجەيمستى, «ەسمەرالدادا» فەبتى, «جيزەلدە» البەرتتى, «كورساردا» بيربانتونى, تاعىسىن تاعى باسقا دا قانشاما باستى بەينەلەردى سومداعان. كاميللا كلودەل رولىندەگى گاۋھار ۋسينانىڭ 2001-2005 جىلدار ارالىعىندا ورىس يمپەراتورلىق بالەتىنىڭ جانە ورىس ۇلتتىق بالەتىنىڭ جەتەكشى ءسوليستى بولۋىنىڭ ءوزى تالانتىنا تالايدى تابىندىرىپ ۇلگەرگەنىن كورسەتىپ تۇرعانداي. ودەتتا, وديليا («اققۋ كولى»), اۆرورا («ۇيقىداعى ارۋ»), ماشا («ششەلكۋنچيك»), جيزەل («جيزەل»), مەدور («كورسار») سىندى تاعى دا ءبىرسىپىرا ول ويناعان باستى پارتيالار بوريس ەيفماننىڭ نە ءۇشىن كاميللا رولىنە ونى تاڭداعانىن ايقىنداي تۇسەدى. ال روزا رولىندەگى اسەل شايكەنوۆا كەلەشەگىنەن مول ءۇمىت كۇتتىرەتىن تالانتتى قىزدارىمىزدىڭ ءبىرى. ونىڭ «شابىت» حالىقارالىق شىعارماشىل جاستار فەستيۆالىندە گالينا ۋلانوۆا اتىنداعى ارنايى سىيلىقپەن ماراپاتتالۋى تەگىن ەمەس. جاس بولعانمەن, ول دا ءبىراز پارتيانىڭ ىستىق-سۋىعىن بويىنان وتكىزىپ ۇلگەرگەن, كەز كەلگەن ءرولدى سەنىپ تاپسىرۋعا بولاتىن تالانت يەسى دەپ تولىق ايتا الامىز.
ەلوردا تورىندەگى اسەم «استانا وپەرانىڭ» كوز تارتار كەلبەتى كەرەمەت. مۇندا ءتۇرلى قويىلىمدارعا بيلەت تابىلماي قالىپ جاتاتىن كەزدەر بولىپ قالاتىنى تاعى تاماشا. مىقتى-مىقتى رەجيسسەرلەر مەن مامانداردى تارتىپ, رەپەرتۋاردىڭ الەمدىك تۋىندىلارمەن تولىعىپ جاتقانى قۇپتارلىق. عالامات تەاترلار جەتكەن بيىكتەرگە ۇمتىلعان بارلىق ارەكەتتەر دۇرىس-اق! بىراق ءالى ارمان كوپ. قازاقتىڭ تەاترىندا قازاقتىڭ ءوزىنىڭ ءتول تۋىندىلارى دۇنيەگە قاشان كەلەدى دەگەن ارمان. «قازاقتىڭ رودەندەرى قايدا؟» دەگەن ىشتەگى ءبىر ۇنەمى وزىمىزدىكىن ىزدەپ, وزىمىزدىكىنە قانىمىز تارتىپ تۇراتىن ارمان...
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.
