ەلەۋلى وزگەرىستەرگە قاراماستان ەلىمىزدىڭ قارجى سەكتورىندا يسلام بانكينگى اكتيۆتەرىنىڭ جالپى ۇلەسى تومەن دەڭگەيدە, بار بولعانى – 0,24 %. سوڭعى جىلدارى كورسەتكىش ءسال وزگەرىپ, 0,15-0,24 % ارالىعىندا قۇبىلىپ ءجۇر.
بۇل رەتتە «قازاقستاندا قارجى سەكتورىن دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىنا» سايكەس, يسلام بانكتەرى اكتيۆتەرىنىڭ بانك سەكتورىنداعى جالپى كولەمىندەگى ۇلەسى 2020 جىلعا قاراي 3-5%-دى قۇراۋى ءتيىس ەدى. الايدا ەلىمىزدەگى يسلام بانكينگىنىڭ دامۋى ءالى دە باستاپقى كەزەڭدە ەكەنى بايقالادى. نەگىزىنەن وسى ۋاقىتقا دەيىن قارجى سەكتورىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىنا سۇيەنسەك, اتالعان سەگمەنتتىڭ جۇمىسى جولعا قويىلۋ كەرەك بولاتىن.
قازاقستاندا يسلامدىق قارجىلاندىرۋدىڭ دامۋىن تەجەيتىن بىرنەشە فاكتوردى ايتۋعا بولادى.
بىرىنشىدەن, بۇل قارجىلىق ساۋاتتىلىقتىڭ تومەندىگى جانە حالىق پەن بيزنەستىڭ يسلام قارجىسى سالاسىنداعى اقپاراتتان حابارسىز بولۋىمەن بايلانىستى. يسلامدىق قارجىلاندىرۋ قاعيداتتارىنا سايكەس كەلەتىن ونىمدەرگە سۇرانىستى ارتتىرۋ ءۇشىن ماركەتينگتىك جۇمىستى جانداندىرۋ قاجەت. بۇل ورايدا ەلىمىزدەگى جۇمىس ىستەپ تۇرعان يسلام بانكتەرى, كەرىسىنشە ونسىز دا ماركەتينگ پەن جارناماعا ارنالعان تومەن شىعىستاردى قىسقارتىپ وتىر. 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا Al Hilal يسلام بانكىنىڭ سەگمەنتتەگى شىعىستارى 93,1%-عا تومەندەپ, 7,8 ملن تەڭگەنى نەمەسە وپەراتسيالىق شىعىستاردىڭ 0,3%-ىن قۇرادى. سونىمەن قاتار زامان-بانك يسلام بانكى ماركەتينگتىك شىعىنداردى 93,2%-عا نەمەسە 1,6 ملن تەڭگەگە دەيىن قىسقارتتى, بۇل دا بانكتىڭ وپەراتسيالىق شىعىندارىنداعى جالپى سوماسىنىڭ 0,3%-ىن كورسەتتى.
ەكى بانكتىڭ جيىنتىعىندا بىلتىر ءوز ونىمدەرىن ىلگەرىلەتۋگە, سونداي-اق تۇتاستاي جارناماعا بارلىعى 9,4 ملن تەڭگە جۇمسالدى. بۇل وتە تومەن كورسەتكىش سانالادى. سالىستىرمالى تۇردە ايتساق, ەلىمىزدىڭ ءۇش ءىرى بانكى 2019 جىلى جارناما مەن ماركەتينگكە 8,2 ملرد تەڭگە نەمەسە وپەراتسيالىق شىعىنداردىڭ 3,4%-ىن جۇمسادى.
ەكىنشىدەن, حالىقتىڭ ءتيىستى اقپاراتتان حابارسىز بولۋى يسلام بانكتەرىنىڭ قىزمەتىنە بەلگىلى ءبىر سەنىمسىزدىك تۋدىرادى. سونداي-اق مەملەكەت تاراپىنان يسلام قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ دەپوزيتتەرىنە كەپىلدىك بەرىلمەيدى. دەمەك, Al Hilal يسلام بانكى مەن زامان-بانك ەلىمىزدەگى دەپوزيتتەرگە مىندەتتى كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىنە كىرمەيتىن قارجى ينستيتۋتتارى.
بۇعان قوسا يسلامدىق قارجىلاندىرۋ سالاسىنداعى پروبلەمالارعا بىلىكتى مامانداردىڭ تاپشىلىعى, سونداي-اق يسلام بانكتەرى قىزمەتىنىڭ تار باعىتتىلىعىن جاتقىزۋعا بولادى. ويتكەنى ەكى قارجى ۇيىمنىڭ قىزمەتى كورپوراتيۆتىك كليەنتتەرگە قىزمەت كورسەتۋگە باعىتتالعان. وسى جىلدىڭ 1 قازانىنا قاراي قازاقستانداعى يسلام بانكتەرىندەگى زاڭدى تۇلعالاردىڭ سالىمدارىنىڭ ۇلەسى 89%-عا جەتىپ, جەكە تۇلعالاردىڭ سالىمدارى 11%-دى قۇرادى. وسى ورايدا يسلام بانكتەرى تەك بيزنەستى نەسيەلەندىرەتىنىن ايتا كەتكەن ورىندى. تەك 2017 جىلى Al Hilal بانكى يسلام يپوتەكاسىن ىسكە قوسقان ەدى.
دەسە دە قازاقستاندا يسلامدىق قارجىلاندىرۋدى دامىتۋدىڭ ايتارلىقتاي الەۋەتى بار. حالىقتىڭ 75%-دان استامى وزدەرىن مۇسىلمان دەپ سانايدى. دەمەك, شارتتى تۇردە 14 ملن ادامدى قۇرايتىن ماقساتتى اۋديتوريا بار ەكەنىن اڭعارتادى.
تۇتاستاي العاندا, ەلدەگى يسلام بانكينگىنىڭ دامۋى حالىققا قارجىلاندىرۋدىڭ قوسىمشا مۇمكىندىكتەرىن بەرەدى جانە جاڭا قارجى قىزمەتتەرىنە جول اشادى. يسلامدىق قارجىلاندىرۋدى دامىتۋداعى ماڭىزدى ماسەلە – سەكتورداعى نىسانالى اۋديتوريا رەتىندە تەك ءىس جۇزىندەگى مۇسىلماندار عانا ەمەس, بارلىق حالىقتى قاراستىرعانى ابزال.
