قازىر قالاعان كىتابىڭدى قولعا تۇسىرە المايسىڭ. ءباسپاسوز ارقىلى حابارلانىپ, وقۋعا قۇمارتىپ جۇرگەن كىتاپتارىمنىڭ ءبىرى ماحمۇت قاسىمبەكوۆتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەڭبەك, ءومىر جولى تۋرالى تۋىندىسى بولاتىن. مەنى ءبىر جاعىنان بىرنەشە جىل ەلباسىنىڭ كۇندەلىكتى ىسىنە تىكەلەي كۋاگەر ازاماتتىڭ بايانداۋى قىزىقتىرعان ەدى.
ەفيرگە شىققانشا اسىعامىن
قازىر قالاعان كىتابىڭدى قولعا تۇسىرە المايسىڭ. ءباسپاسوز ارقىلى حابارلانىپ, وقۋعا قۇمارتىپ جۇرگەن كىتاپتارىمنىڭ ءبىرى ماحمۇت قاسىمبەكوۆتىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەڭبەك, ءومىر جولى تۋرالى تۋىندىسى بولاتىن. مەنى ءبىر جاعىنان بىرنەشە جىل ەلباسىنىڭ كۇندەلىكتى ىسىنە تىكەلەي كۋاگەر ازاماتتىڭ بايانداۋى قىزىقتىرعان ەدى.
شىندىعىن ايتقاندا, كورنەكتى تۇلعا جونىندە كىتاپ جازۋ, وقىرماندارعا مەملەكەت باسقارۋ سىندى كۇردەلى مىندەتتىڭ كوپشىلىگىمىزگە بەلگىسىز قىر-سىرلارىن جەتكىزۋ, ءوزىمىز ماقتان ەتەردەي ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىندەگى, الەم الدىندا بەدەل-ابىرويىن اسىرۋداعى قيىن قىزمەتتىڭ استارىن اشۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە قويماس, كەلگەن كۇننىڭ وزىندە سوعان تاۋەكەل ەتۋ دە ازاماتتىق ەرلىكتەي عوي.
بۇرىننان قۇلاقتانىپ جۇرگەن كىتابىمنىڭ تاراۋلارى «شالقار» راديوسى ارقىلى وقىلا باستاۋىنا قۋانىپ قالدىم. قازىر كوز نۇرى تومەندەپ, بۇرىنعىداي ۇزاعىنان تەسىلىپ وقۋعا مۇمكىندىك ازايعان شاقتا ديكتوردىڭ قۇلاققا جاعىمدى داۋىسىمەن اسەرلى وقىلۋى, مۋزىكا ۇنىمەن كوركەمدەلۋى كۇننەن-كۇنگە باۋراپ بارادى. اتالعان راديونىڭ, اسىرەسە, «التىن قورىنان» بەرىلەتىن حابارلارىن بۇعان دەيىن ءسۇيسىنە تىڭداۋشى ەدىم. بۇل دا ءبىر كوڭىلىمىزدەن شىققان ءۇردىس بولدى. مەڭىنشە, ونى تاسپاعا جازىپ الىپ, مەكتەپ وقۋشىلارىنا تىڭداتىپ, ارناۋلى ساباق وتكىزۋ ۇيىمداستىرىلسا ارتىقتىعى بولماس ەدى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا وتانىمىزدىڭ كوتەرىلگەن بيىگى ەرتەگىگە بەرگىسىز ەكەنىن ءبارىن سالىستىرا قارايتىن, كوپتى كورگەن اعا بۋىن ەرەكشە ماقتان تۇتادى. مۇنىڭ ءبارى ماڭدايىمىزدىڭ باقىتىنا بۇيىرتقان كورەگەن باسشىمىز, كەمەڭگەر ساياساتكەر نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ جەمىسى دەپ بىلەمىز. «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەيدى حالقىمىز. سۇيىكتى «شالقار» راديوسىنىڭ ءار كەشتەگى وسىناۋ حابارى ەفيرگە شىققانشا اسىعامىز.
سارتباي توكەنوۆ,
زەينەتكەر.
قاراعاندى وبلىسى,
جاڭاارقا اۋدانى,
ساكەن سەيفۋللين اۋىلى.
«شالقار» شاڭىراعىنان شاشىلعان شاتتىق
راديو تىڭداۋ مەنىڭ بالا كەزىمنەن بەرگى ادەتىم. سول كەزەڭدەرى اۋىلدىق جەردىڭ نەگىزگى قۇرالىنا, سانىنە اينالعان راديو ءۇنى – ءبىز ءۇشىن قۇلاقسىڭدى ءۇن. قازىرگى تاڭدا ءتۇرلى اقپاراتتىق قۇرالدار قاتارى كوبەيىپ, ءتىپتى, الەمنىڭ ءار قيىرىنان ۇلكەندى-كىشىلى حابار-وشاردى كوزدى اشىپ-جۇمعانشا جەتكىزىپ تۇرعان عالامتور مۇمكىندىگى شەكسىز بولعاننىڭ وزىندە, مەن راديو تىڭداۋ داعدىمنان جاڭىلعان جوقپىن.
ءاربىر كۇندى ەگەمەن ەلىمىزدىڭ انۇرانىمەن باستاپ, «قايىرلى تاڭ, قازاق ەلى!» دەپ اۋە تولقىنىندا قالىڭ قازاقپەن امانداساتىن «شالقار» راديوسى راديو تىڭدايتىن بارشا تىڭدارمانعا تانىس دەپ بىلەمىن. الۋان باعدارلامالارى بار, قازىرگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تاقىرىپ ەتىپ, اڭگىمە, تالقىلاۋ الاڭىنا الىپ شىعىپ وتىراتىن راديوداعى «ەل جانە ەلباسى» باعدارلاماسى – ورنى بولەك ءدۇنيە. ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن قازىر, ەڭ باستىسى, تاۋەلسىزدىكتى قادىرلەۋ, مەملەكەتىمىزدىڭ نىعايۋىن ءاربىر ادامنىڭ پەرزەنتتىك پارىز رەتىندە ۇعىنىپ, ۇلەس قوسۋى, بۇگىندە الەمگە ءوز ءۇنىن ەستىرتىپ, جاقسى قادامىمەن تانىلا باستاعان ەلىمىزدىڭ كوش باسىندا تۇرعان تۇلعا – تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ن.نازارباەۆتىڭ ساياساتىن قولداپ-قۋاتتاۋ دەپ بىلەمىن. وسى ورايدا ەلىمىزدىڭ وتكەنىن بۇگىنمەن ساباقتاستىرىپ, تاۋەلسىزدىك العان 22 جىل ىشىندەگى تولاعاي تابىستار, وعان جەتۋ جولىنداعى قيىندىقتار تۋرالى جان-جاقتى مالىمەت بەرەتىن بۇل باعدارلاما – ۇرپاق ءۇشىن دە قۇندى اقپارات كوزى. مەن, اسىرەسە, ۇستازداردىڭ وسى باعدارلامانى تىڭداپ, مەكتەپتەردە وقۋشىلاردىڭ وتانسۇيگىشتىك قىرىن دامىتۋ ءۇشىن قولدانۋىنا, ساباقتىڭ ىڭعايىنا, تالابىنا قاراي پايدالانۋىنا كەڭەس بەرەر ەدىم.
قازىرگى قازاق قوعامىنداعى ەلباسى ءرولىن, ونىڭ جاس مەملەكەتىمىزدى اياعىنان تۇرعىزۋ باعىتىنداعى ەرەن ىستەرىن تانىتۋداعى اتالعان باعدارلامانىڭ ماڭىزىن قۋاتتاي وتىرىپ, وسى كومپوزيتسياعا ارقاۋ بولعان م.قاسىمبەكوۆ كىتابىنىڭ قۇندىلىعى زور دەسەك, قاتەلەسپەيمىز.
ەلىمىز سارا جولىنان جاڭىلماسىن, ەلدىك ابىرويىمىزدى اسىرىپ, ۇرپاق تاربيەلەۋگە جاقسى ىستەرىمەن اتسالىسار ايبارلى ازاماتتار امان بولسىن دەيمىن.
گۇلجان يسمۋرزينا,
وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعىنىڭ
باسشىسى.
اقتاۋ.
ورەلى ءومىر – اركىمگە ونەگە
«شالقار» راديوسىنان ماحمۇت قاسىمبەكوۆتىڭ «ەلىن سۇيگەن, ەلى سۇيگەن ەلباسى» كىتابى بويىنشا جاسالعان راديوكومپوزيتسيانى باسىنان باستاپ تىڭداپ كەلەمىن. تاڭعى 07.30-دان باستاپ, ءتۇن ورتاسىنا دەيىن بىرنەشە رەت بەرىلەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى شولپان بايعابىلوۆا مەن امانجان ەڭسەباەۆ ناقىشىنا كەلتىرىپ وقىعاندا ەلباسى تۋرالى شىعارما قۇلپىرا تۇسكەندەي بولادى. وسى شىعارمانى وقۋدىڭ ءساتى مەنىڭ ماسكەۋدەگى م.شەپكين اتىنداعى جوعارى تەاتر ۋچيليششەسىن ءبىرگە تامامداعان كۋرستاسىم, ءارىپتەسىم شولپان بايعابىلقىزى مەن بايىرعى ديكتور امانجان سەرىك ۇلىنا بۇيىرعانىنا دا قۋانىشتىمىن.
مەن نەگىزى راديو تىڭداعاندى بۇرىننان دۇرىس كورەمىن. راديو, بىرىنشىدەن, ەشكىمنىڭ ۋاقىتىن المايدى, كەز كەلگەن كىسى شارۋاسىن ىستەپ ءجۇرىپ-اق بارلىق اقپاراتتان قالىس قالمايدى. قازىر ۇيدە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۋرالى راديوكومپوزيتسيانىڭ ەفيرگە شىعاتىن كەزىن كۇتىپ وتىرامىن. شىركىن-اي, وسى شىعارمانى جاستار جاعى قالاي تىڭداپ ءجۇر ەكەن؟! ەلباسىنىڭ ونەگەلى ءومىرى جونىندە كوبىرەك ءبىلۋ بىزدەن بۇرىن سولارعا كەرەك. شىعارما ءبىزدىڭ زامانىمىزداعى اسا ءىرى تۇلعانىڭ بالا كەزىنەن باستالادى. تىڭداپ وتىرىپ, ونىڭ الدىنا ماقسات قويا بىلگەنى, الداعى ءومىرىن شىنايى ارمانداعانى مەنى قاتتى قىزىقتىردى. ول پرەزيدەنت بولامىن دەپ ارمانداعان جوق, ەلىنە, جەرىنە پايداسى تيەتىن ادام بولامىن, قازاق دەگەن حالىقتىڭ اتىنا كىر كەلتىرمەس ەر بولامىن دەپ العا ۇمتىلدى. سونىمەن قاتار, جاس نۇرسۇلتاننىڭ باتىل شەشىمدەرگە باراتىن تاۋەكەلشىل, وجەتتىگى دە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ بويىنان تابىلمايتىن قاسيەت.
قازىر ءبىزدىڭ جاستارىمىزدا العا ماقسات قويا ءبىلۋ كەمشىن ەمەس پە دەگەن وي كەلەدى ماعان. بويدا قۋات, جۇرەكتە جالىن بار جاستىق شاقتا نەگە العا ۇمتىلماسقا؟ جاستىق شاق ەكى اينالىپ كەلمەيدى. شىعارمانى تىڭداپ وتىرىپ مەنىڭ تۇيگەنىم, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى جاس كەزىنەن باستاپ ۋاقىتتى باعالاي ءبىلدى. ءومىردىڭ ءوزى قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا ۋاقىت ەمەس پە؟ ول ءار كۇنىن, مۇمكىن, ءار ساعاتىن بوس جىبەرمەۋگە تىرىستى. بالكىم, نازارباەۆتىڭ بيىك شىڭداردى باعىندىرۋىنىڭ سەبەبى دە وسىندا جاتقان شىعار؟ شىعارمادا پرەزيدەنتتىڭ ءوسۋ جولدارى تاماشا بەرىلەدى. ونىڭ بيىككە باستاعان جولى تاقتايداي تەگىس تە بولعان جوق. ءتۇيىنى مىقتى ساتتەردىڭ شەشىم تابۋى شىعارمادا جاقسى سۋرەتتەلەدى.
راديوكومپوزيتسيانىڭ ءتىلى, مۋزىكامەن كوركەمدەلۋى, بەرىلۋ ءپىشىنى ماعان وتە ۇنادى. ونى جۇرتشىلىقتىڭ تىڭداۋىن قالار ەدىم. ءبىر رەت تىڭداعان كىسى جالعاسىن كۇتىپ وتىرارىنا تاعى كەپىلمىن.
قايىپبەرگەن ەسەنعۇلوۆ,
ءى.وماروۆ اتىنداعى
وبلىستىق قازاق دراما
تەاترىنىڭ اكتەرى.
قوستاناي.
سىلدىراپ وڭكەي كەلىسىم
رەسەيدەن اتا-بابا قونىسىنا كوشىپ كەلگەنىمىزگە ءبىراز بولدى.قازىر بايبىشەم ەكەۋمىز سىرتتان كەلگەن اعايىندارىمىز ءۇشىن ارنايى سالىنعان بايتەرەك اۋىلىندا تۇرىپ جاتىرمىز. 150 ءتۇتىنى بار ەلدى مەكەندە وزبەكستاننان, رەسەيدەن جەتكەن وتانداستارىمىز ءوز تاعدىرلارىن توعىستىرعان.
مۇنى ايتىپ وتىرعان سەبەبىم, ءوزىمىز كۇندە تىڭدايتىن راديودان تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىندا ەلباسىمىزدىڭ جانىنان تابىلىپ, سەنىمدى سەرىگى بولا بىلگەن قوعام قايراتكەرى ماحمۇت قاسىمبەكوۆتىڭ «ەلىن سۇيگەن, ەلى سۇيگەن ەلباسى» اتتى تانىمدىق كىتابىنان بەرىلگەن تسيكلدى اڭگىمەلەردى تىڭداي وتىرىپ, ءۇش ەلدىڭ ءبىرى رەتىندە قازاقستاننىڭ ءوز قانداستارىن قارسى الۋداعى ۇلى كوشتىڭ قالاي باستالعانى جايلى كوپ ماعلۇمات الدىم. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بالالىق شاعىنان باستاپ سۇڭعىلا ساياساتكەر, دانا كوشباسشى دارەجەسىنە دەيىن كوتەرىلگەن تۇلعاسى قاراپايىم تىلمەن سۋرەتتەلگەن. ءار كۇن سايىن ءتۇس مەزگىلىندە وتباسىمىز بولىپ تاعاتسىزدانا توسامىز.
توقسانىنشى جىلدار مەنىڭ دە كوز الدىمدا. تۋعان جەرگە بۋىنىپ-ءتۇيىنىپ, قانشا ورالۋعا ۇمتىلساق تا, قالاي قارسى الار ەكەن دەگەن تۇيسىك پەن سەنىمسىزدىك ىشتەي تەجەي بەردى. الدىمەن بالالاردى اتتاندىرىپ, سوسىن ءوزىمىز اتباسىن بۇردىق. شىنىن ايتسام, ءدال وسىنداي قۇرمەتكە بولەنەمىز, جايلى باسپاناعا يە بولامىز دەپ ەش ويلاماپ ەدىك. ەلگە كەلگەنىمىزگە ەش وكىنبەيمىز. ماحمۇت باۋىرىم وسى كەزەڭدى اينىتپاي سيپاتتاعان, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «جار باسىندا تۇرعان ەدىك» دەگەن تەڭەۋىن ادەمى كەلتىرگەن.
ءوز باسىم «سىلدىراپ وڭكەي كەلىسىم» دەگەندەي, وسىنداي تانىمدىق حابارلاردىڭ راديودان ۇزىلمەۋىن تىلەيمىن. ويتكەنى, كىتاپتا پرەزيدەنتتىڭ قاراپايىم حالىق بىلە بەرمەيتىن قاسيەتتەرى, كۇرەسكەرلىك تۇلعاسى كوركەم تىلمەن باياندالعان. بۇگىندە ەكىنىڭ ءبىرى كىتاپ وقي بەرمەيتىنى ايان. وعان ۋاقىت تا تاپشى, ەنجارلىعىمىز دا جىبەرمەيدى. ولاي بولسا, راديو ارقىلى دا جاستارىمىزدى ادامگەرشىلىككە, اسىل قاسيەتتەرگە, ەلدى, جەردى, وتاندى سۇيۋگە ۇندەۋگە بولاتىنىنا ابدەن كوزىم جەتتى.
قايروللا سۇلەيمەنوۆ,
ەڭبەك ارداگەرى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
قىزىلجار اۋدانى,
بايتەرەك اۋىلى.
