كەشە ەلورداداعى «Radisson SAS» قوناقۇيىندە «ايەلدەردىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىلگەرىلەۋى – باسەكەگە قابىلەتتى الەمگە جول» دەگەن تاقىرىپتا كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى.
پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ, «قازاقستان كاسىپكەر ايەلدەر وداعى» قوعامدىق بىرلەستىگى مەن «كونراد ادەناۋر» قورىنىڭ قارجىلاي قولداۋىمەن وتكەن جيىندا نەگىزىنەن 2006-2016 جىلدارعا ارنالعان گەندەرلىك تەڭدىك ستراتەگياسى مەن «ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ تەڭ قۇقىقتارىنىڭ جانە تەڭ مۇمكىندىكتەرىنىڭ مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەرى تۋرالى» زاڭدى ىسكە اسىرۋ ارقىلى ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي مارتەبەسىن جوعارىلاتۋ جايى اڭگىمە وزەگىنە اينالدى.
كەشە ەلورداداعى «Radisson SAS» قوناقۇيىندە «ايەلدەردىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىلگەرىلەۋى – باسەكەگە قابىلەتتى الەمگە جول» دەگەن تاقىرىپتا كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى.
پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ, «قازاقستان كاسىپكەر ايەلدەر وداعى» قوعامدىق بىرلەستىگى مەن «كونراد ادەناۋر» قورىنىڭ قارجىلاي قولداۋىمەن وتكەن جيىندا نەگىزىنەن 2006-2016 جىلدارعا ارنالعان گەندەرلىك تەڭدىك ستراتەگياسى مەن «ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ تەڭ قۇقىقتارىنىڭ جانە تەڭ مۇمكىندىكتەرىنىڭ مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەرى تۋرالى» زاڭدى ىسكە اسىرۋ ارقىلى ايەلدەردىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي مارتەبەسىن جوعارىلاتۋ جايى اڭگىمە وزەگىنە اينالدى.
وسىدان ون بەس جىل بۇرىن, ياعني, 1998 جىلى 22 جەلتوقساندا ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن پرەزيدەنت جانىنداعى وتباسى جانە ايەلدەر ىستەرى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا قۇرىلعانى بەلگىلى. جيىن بارىسىندا وسى ون بەس جىلدا جەتكەن جەتىستىكتەر ايتىلدى, ايەلدەر ەڭسەرگەن ىستەرگە باعا بەرىلدى.
كونفەرەنتسيادا العاشقى قۇتتىقتاۋ ءسوزدى ايتقان پرەزيدەنتتىڭ كەڭەسشىسى, پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ءتورايىمى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا كوميسسيا قۇرىلعالى ايەلدەردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا قاتىستى قابىلدانعان باعدارلامالاردىڭ كوپشىلىگى ىسكە اسىرىلعانىن مالىمدەدى.
«ۇلتتىق كوميسسيا قۇرىلعان كەزدە ەلباسى ن.نازارباەۆ ونىڭ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى ءتورت باعىتىن بەلگىلەپ بەرگەن بولاتىن. بۇل – ايەلدەردىڭ جانە ولاردىڭ وتباسىلارىنىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ, ايەلدەردىڭ ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە بەلسەندى قاتىسۋى جانە ولاردى شەشىمدەر قابىلداي الۋ دەڭگەيىنە دەيىن العا جىلجىتۋ, ايەلدەردى ەكونوميكالىق تۇرعىدا العا جىلجىتۋ جانە ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق كورسەتۋدىڭ بارلىق ءتۇرىن جويۋ. ەلىمىزدىڭ بارلىق ايەلدەرىنىڭ مۇددەسىن قورعايتىن, سونداي-اق, ۇكىمەتتىك جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار اراسىنداعى بايلانىستىرۋشى بۋىن بولىپ تابىلاتىن ۇلتتىق كوميسسيانىڭ بۇل كۇنگى جەتىستىگى وسى باعىتتاعى ىستەرىنەن ايقىن كورىنەدى», دەدى گ.ابدىقالىقوۆا.
تمد كولەمىندە ەلىمىز العاش رەت ايەلدەرگە قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ تۋرالى بۇۇ كونۆەنتسياسىنا قوسىلدى. پەكين ءىس-قيمىلدار پلاتفورماسىن ورىنداۋ ءۇشىن ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن 1999 جىلى ايەلدەردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردىڭ ۇلتتىق جوسپارى ازىرلەندى. 2003 جىلى ەلىمىزدە گەندەرلىك ساياسات تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. وندا نەگىزگى باسىمدىقتار, ۇستانىمدار مەن تاپسىرمالار ايقىندالدى. ءبىر جارىم جىلدان كەيىن 2006-2016 جىلدارعا ارنالعان گەندەرلىك تەڭدىك ستراتەگياسى بەكىتىلدى. وسى جىلدار ىشىندە گەندەرلىك ساياساتقا باعىتتالعان ەكى زاڭ ومىرگە كەلدى. ونىڭ ءبىرى – «تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق پروفيلاكتيكاسى» تۋرالى زاڭ بولسا, ەكىنشىسى – «ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ تەڭ قۇقىقتارىنىڭ جانە تەڭ مۇمكىندىكتەرىنىڭ مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەرى» تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى.
گ.ابدىقالىقوۆا پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىندا ايەلدەردىڭ سانى 25,2 پايىزعا جەتكەنىن, بۇنىڭ جالپى ەقىۇ كەڭىستىگىندەگى ورتاشا كورسەتكىشتەن جوعارى ەكەنىن باياندادى. ول سونداي-اق, ەلىمىزدە ۇلتتىق كوميسسيانىڭ باستاماسىمەن 2002 جىلدان بەرى ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن قولداۋ بويىنشا باعدارلامالار جۇزەگە اسىرىلىپ, قازىرگى ۋاقىتتا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكپەن اينالىساتىن كاسىپكەر ايەلدەردىڭ ۇلەسى 52 پايىزدى, ال جەكە كاسىپكەرلىكتە ايەلدەر سانى 66 پايىزدى قۇراپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
جيىندا ءسوز العان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, ۇلتتىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى ايگۇل سولوۆەۆا ءوزى كەزىندە باسقارعان «قازاقستاننىڭ ىسكەر ايەلدەر اسسوتسياتسياسى» قوعامدىق بىرلەستىگى مەن «قازاقستان كاسىپكەر ايەلدەر وداعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرى مەن جەڭىستەرىنە ريزاشىلىق ءبىلدىردى. دەپۋتات ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى اراسىندا كوشباسشىلىققا ۇمتىلىپ وتىرعان قازاقستان كاسىپكەر ايەلدەر وداعىن, سونداي-اق, گەندەرلىك تەڭدىك ۇعىمىن قوعامعا ءسىڭىرۋ ءۇشىن ايانباي ەڭبەكتەنىپ جۇرگەن بارلىق قىز-كەلىنشەكتەردى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ون بەس جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى.
«وسىدان ون بەس جىل بۇرىن ءبىز گەندەرلىك تەڭدىكتى ايەلدەردى بەلگىلى ءبىر ورىندارعا «قويۋ», كانديداتۋراسىن «وتكىزۋ» تۇرعىسىنان تۇسىنەتىنبىز. قازىر جاعداي وزگەردى. سوعان سايكەس تۇسىنىك تە وزگەردى. ەندى ەرلەرمەن تەڭ دارەجەدە باسەكەگە قابىلەتتىلىك تۋرالى وركەنيەتتى تۇردە ماسەلە قوزعايتىن دارەجەگە جەتتىك», دەدى ا.سولوۆەۆا.
ال مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى جاننا قۇرمانعاليەۆا مينيسترلىكتىڭ ايەلدەرگە قاتىستى بارلىق جوبالاردى قولداپ كەلە جاتقانىن, بۇدان بىلاي دا قولداي بەرەتىنىن باياندادى.
قوعامداعى اقىلدى, كورىكتى, ىسكەر, ءتىپتى, ءۇي شارۋاسىنداعى ايەلدەردىڭ دە وتباسىنىڭ التىن قازىعى ەكەنىن ايتقان «كونراد ادەناۋر» قورىنىڭ ديرەكتورى اموس رەگينالد حەلمس بۇل جيىندا ەر-ازاماتتار اتىنان ايەلدەردى قۇتتىقتاۋعا مۇمكىندىك الدى. سونداي-اق, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, «اق جول» پارتياسىنىڭ توراعاسى ازات پەرۋاشەۆ تا قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەپ, گەندەرلىك تەڭدىككە بايلانىستى كوزقاراسىن ورتاعا سالدى.
جيىندا استانا قالاسى, ەسىل اۋدانىنىڭ اكىمى سابيليا مۇستافينا, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى نۇرلان جازىلبەكوۆ, «قازاقستاننىڭ ىسكەر ايەلدەر اسسوتسياتسياسى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى راۋشان سارسەمباەۆا, «رەسپۋبليكالىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى بەكسۇلتان تۇتقىشەۆ, ت.ب. لاۋازىمدى تۇلعالار ءتۇرلى تاقىرىپتا باياندامالار جاسادى. جيىن بارىسىندا ايەلدەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جوعارىلاتۋداعى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ ءرولى, پارلامەنتتىك فراكتسيالار جۇمىسىنداعى ايەلدەر ءرولى, ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ايەلدەردىڭ قاتىسۋى, باق-تا قازىرگى قازاقستاندىق ايەلدىڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ تۋرالى, باسقا دا ماسەلەلەر تالقىلاندى. كونفەرەنتسيا سوڭىندا رەسپۋبليكا كولەمىندە ۇيىمداستىرىلعان «ايەلدەردىڭ قولىنان ءبارى كەلەدى!» اتتى ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار اراسىنداعى بايقاۋ قورىتىندىلارى شىعارىلىپ, جەڭىمپازدار ماراپاتتالدى.
ايگۇل سەيىلوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
–––––––––––
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.
