جۋىردا كۋنستكامەرا قورىنداعى فوتوسۋرەتتەردى پاراقتاپ وتىرىپ, مىنا ءبىر كورىنىس نازارىمدى اۋداردى. اق شارشاسىن باسىنا تارتا سالىپ, قوس بىلەگىن ءتۇرىنىپ, نان قارۋدىڭ قامىنا كىرىسكەن قازاق ايەلىنىڭ پەش قاسىنداعى كۇيبەڭى فوتوگراف وبەكتيۆىنە ىلىنگەن ەكەن. فوتوسۋرەت 1950 جىلى شۋ اۋدانىنا قاراستى بەلباسار اۋىلىندا تۇسىرىلگەن. «نان ءپىسىرىپ وتىرعان قازاق ايەل» دەپ كورسەتىلگەن. انىقتاپ زەر سالساڭىز نان جاياتىن تاقتايدىڭ استىندا اعاراڭداپ جاتقان الدەبىر اق ماتانى اڭعاراسىز. ءبىر قاراعاندا ەلەۋسىز كورىنەتىن توسەلگەن جايما تەگىن جاتقان جوق, ونىڭ ءوزىنىڭ لايىقتى اتاۋى, بەلگىلى ءبىر قىزمەتى بار. ياعني ۇن ەلەگەندە, قامىر جايعاندا استىنا سالاتىن وسىناۋ اق تەرى جايمانى سىپىرا دەپ اتاعان ەكەن. ادەتتە سىپىرانى يلەنگەن قوي-ەشكىنىڭ تۇتاس تەرىسىنەن جاسايدى. ول ءۇشىن سويىلعان مالدىڭ تەرىسىن الدىمەن ءجۇنىن ىشىنە قاراتىپ وراپ, جىلى جەرگە قويادى. ءبىر-ەكى كۇن تۇرعان تەرىنىڭ ءجۇنى وزدىگىنەن ءجيدىپ تۇسەدى. جيدىگەن تىقىر تەرىنىڭ ءيىن قاندىرۋ ءۇشىن ايران نەمەسە ايراننىڭ سارىسۋىنا قارابيداي ۇنىن قوسىپ دايىنداعان يگەر ورايدى. ارينە, شارۋاعا داعدىلانعان حالىق اراسىندا تەرى جۇمساق بولۋى ءۇشىن تەرىنى ءجيدىتۋدىڭ سان ءتۇرلى ءتاسىلى دە قولدانىلاتىنى ءسوزسىز. بىراق زامانا تىنىسىنا, شارۋا ىڭعايىنا وراي قيىنشىلىعى باسىم مۇنداي جايمانى قازىر ەشكىم جاسامايدى, ونىڭ ورنىنا بىرنەشە قابات ماتادان تىگىلگەن كەنەپتى جايا سالعان وڭاي ەكەنى راس. مۇنداي كونە جادىگەرلەر تەك مۋزەيلەردەن, سودان سوڭ وسىنداي ەسكى فوتوسۋرەتتەردەن ىلەۋدە ءبىر ۇشىراسىپ قالۋى مۇمكىن.
نان جابۋ, باۋىرساق ءپىسىرۋ نەمەسە اسىلىپ جاتقان ەتتىڭ جايماسىن دايىنداۋ ءۇشىن الدىمەن وسى سىپىرانى جايادى. قامىردى يلەپ, بىرنەشە زۋالا دايىنداعاننان كەيىن سىپىرانىڭ ۇستىنە نانتاقتايدى قويىپ, وقتاۋمەن ىسپالاپ بولەك-بولەك جايىپ شىعادى.
سىپىرا حالىق تۇسىنىگىندە داستارقان ءتارىزدى بەرەكە, مولشىلىق اكەلەتىن, وتباسىنىڭ ىنتىماعىن جاراستىراتىن قاسيەتتى بۇيىم سانالعان. سوندىقتان سىپىرانى تەرىس بۇكتەمە دەگەن ىرىم ءسوز دە ساقتالعان. نان جايىلىپ بولعان سوڭ, سىپىرانىڭ ىشىنە ازداپ ۇن مەن اشىتقى قالدىرىپ, الدىمەن ىشكى جاعىن بەتتەستىرە ەكى بۇكتەپ, كەيىن ەكى جاق شەتىن تەڭەستىرە قايىرىپ, ورتاسىنا قاراي تەڭدەي بۇكتەپ, جوعارىعا قويعان.
سىپىرا بايلىق پەن مولشىلىقتىڭ نىشانى سانالعاندىقتان, مول داۋلەتكە يە بولىپ وتىر دەگەن ماعىنادا «سىپىرانىڭ ىشىندە وتىر», «قويدىڭ سىپىراسى» ەكەن دەگەن ماعىنادا باعالاۋ مانىندەگى فرازەولوگيزمدەر قالىپتاسقان. مۇنداي بەينەلى سوزدەردى وزگە دە تۇركى حالىقتارىنان كەزدەستىرۋگە بولادى, ماسەلەن, قىرعىز تىلىندە «قۋدايدىڭ سۋپۋراسى» دەگەن ءسوز «وتى مول جەر» دەگەندى بىلدىرەدى ەكەن. ودان بولەك, ءبىز سىپىرا ءسوزىن XIV عاسىردا توقتامىس پەن ەدىگەنىڭ تۇسىندا ءومىر سۇرگەن سىپىرا جىراۋدىڭ نىسپىسىمەن بايلانىستىرا ەسىتكەن ەدىك. جىراۋدىڭ ەسىمى «ەر تارعىن», «تەلاعىس», «قۇباعۇل» سىندى ءبىرتالاي باتىرلار جىرىندا اتالادى. سىپىرا جىراۋ شىعارماشىلىعى كوپتەگەن تۇركى حالىقتارىنىڭ ادەبيەتىندە ەل بىرلىگىنىڭ ۇرانشىسى, داناگوي ابىز رەتىندە كورىنىس بەرەدى. نوعايلىقتارعا سىبىرا يىراۋ, باشقۇرتتارعا سىبري يىرىسى, تاتار حالقىنا سافارداۋ, قىرىمدىقتارعا سىپىرا جىراۋ رەتىندە بەلگىلى. قاي تۇسىنان الىپ قاراساق تا بەرەكە-بىرلىكتىڭ كورىنىسى بولعان سىپىرا ءسوزىنىڭ ماعىناسى جاقسىلىققا ۇندەيتىنىن بايقايمىز. وسىناۋ سىپىرا سىندى سوزدەرگە جان ءبىتىرىپ, كۇندەلىكتى تۇرمىسقا ەنگىزۋدى ويلاستىرساق قارابايىرلانىپ, جالاڭاشتانىپ بارا جاتقان اۋىزەكى ءتىلىمىزدىڭ ءبىر جىرتىعى بۇتىندەلەر مە ەدى دەپ ىشتەي «دامەتىپ» قالاتىنىمىز جاسىرىن ەمەس.
قازىر كۇندەلىكتى تۇرمىستاعى ۇعىمداردىڭ ءبىر ىزگە تۇسپەگەنى سونشالىق قازاقشا يكەمدەپ, بالاماسىن ىزدەپ قينالمايتىن بولدىق جانە تەرمينولوگيالىق سوزدىكتەردىڭ توڭىرەگىندەگى ماسەلەلەردىڭ تالاپتان شىعا الماي وتىرۋى جازىلماي جۇرگەن ماسەلە ەمەس. قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ تەرميندەردى رەتتەۋ, بىرىزگە ءتۇسىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن الىسقا بارۋدىڭ قاجەتى جوق. مىسالى, قالاداعى كەز كەلگەن دۇكەنگە كىرىپ, باقىلاپ, قۇلاق سالىپ تىڭداساڭىز جاڭا قازاقتاردىڭ بۇگىنگى بەت-بەينەسىنە قايران قالار ەدىڭىز. شۇبارلانعان ءتىلى يا قازاقشا, يا تۇبەگەيلى ورىسشا ەمەس, ەكەۋىنىڭ قوسىندىسىنان ءوسىپ-ونگەن مۇلدەم جاڭا تىلمەن سايرايدى. «ماعان ءبىر پاچكا ساعىز بەرىڭىزشى», «مىنا ءسۇت سۆەجي ما», «دوچا, چۋت كۇتە تۇرشى» دەگەندەي قۇلاققا تۇرپىدەي تيەتىن ءتىل قاتىسۋ ءومىرىمىزدىڭ وزىنە اينالدى. قاراپ تۇرىپ جىلاپ الۋعا دا بولادى.
