اتالعان ماسەلە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە قاراستى ADAL BILIM جوبالىق كەڭسەسىنىڭ الاڭىنداعى كەڭىنەن تالقىلاندى. ونلاين فورماتتا وتكەن ءىس-شارانى م.نارىكباەۆ اتىنداعى KAZGUU ۋنيۆەرسيتەتى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەربولات مۇحامەدجان جۇرگىزىپ وتىردى.
شاراعا «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ولجاس ورداباەۆ قاتىسىپ, «تۇلەكتەرى جۇمىسسىز جۇرگەن جوو-لاردى جابۋ قاجەت پە؟» «پاندەميا اسەرىنەن 2021 جىلى قازاقستاندا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى قالاي وزگەرەدى؟» دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى. ول ماماندىقتاردىڭ 90%-نىڭ رەيتينگى انىقتالعانىن ايتىپ, ۋنيۆەرسيتەت تۇلەكتەرىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ كورسەتكىشى تومەندەپ كەتكەنىن جەتكىزدى. بىراق بۇعان ىندەتتىڭ دە اسەر ەتۋى ابدەن مۇمكىن.
ء«بىلىم باعدارلامالارىنىڭ 32%-ى عانا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ كوڭىلىنەن شىعادى, 15,6%-ى ىسكە جارامسىز, قالعان 52%-ى كۇردەلى وزگەرتۋدى قاجەت ەتەدى. 29 ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم باعدارلاماسىنىڭ 80%-ى وزەكتى ەمەس. ءبىر قىزىعى, ءدال وسى جوو تۇلەكتەرىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ دەڭگەيى دە تومەن. ء«موبيلدى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى» جوباسى اياسىندا نۇر-سۇلتان, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا 220 مىڭعا جۋىق ازاماتقا قىزمەت كورسەتتىك. ولاردىڭ اراسىندا جوعارى جانە ورتا ءبىلىمى بار 25-46 جاستاعى ەڭبەككە قابىلەتتى ادامدار بار. بىراق ديپلومدارى جۇمىس تابۋعا كومەكتەسپەي وتىر. ويتكەنى 45%-ىندا قوعاممەن قارىم-قاتىناس ورناتۋ, كوماندامەن جۇمىس ىستەۋ, ءوز ويىن اشىق جەتكىزۋ, سىني ويلاۋ قابىلەتى سياقتى ەڭبەك داعدىلارى جوق. جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا, ولارعا وقۋ بارىسىندا اقپاراتپەن جۇمىس ىستەۋدى ۇيرەتپەگەن, رەسمي حات جازىپ, قۇجاتتى دۇرىس تولتىرا دا المايدى», دەيدى و.ورداباەۆ.
وسى شارا بارىسىندا «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق باسقارۋشى ديرەكتورى ءادىل نۇرعوجين جۇمىس بەرۋشى رەتىندە ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ بەرىپ جاتقان بىلىمىنە ريزا ەمەس ەكەنىن جەتكىزدى. جۇمىسقا مامان العاندا ديپلومىنا ەمەس, قولىنان نە ءىس كەلەتىنىنە ءمان بەرىلەتىنىن العا تارتتى.
«جۇمىسقا تۇرعان جاس ماماندى ترەنينگتەرگە قاتىستىرىپ, ءبارىن ءوزىڭ ۇيرەتەسىڭ. وعان 1-2 جىل كۇش-جىگەرىڭدى جۇمسايسىڭ. مامان رەتىندە قالىپتاسۋ ءۇشىن تاعى 3 جىلداي جۇمىس ىستەۋى كەرەك دەگەن تۇجىرىمعا كەلدىم. اسىرەسە, IT ماماندىعىنا بايلانىستى بەرىلىپ جاتقان ءبىلىمنىڭ كەرەكسىز تۇستارى كوپ. مەنىڭ تاجىريبەم بويىنشا قازىرگى IT-مامانداردىڭ الىپ جاتقان ءبىلىمى جۇمىسقا كەلگەندە ماماندىققا تىكەلەي قاتىسى جوق بولىپ قالادى. 4 جىل بويى ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعانى نارىقتاعى جۇمىسىنا اسەرى بولمايدى. سوندىقتان تەحنيكالىق ماماندىق بويىنشا ءبىلىم بەرىپ جاتقان ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ باعدارلامالارىنىڭ وزەكتىلىگىن باقىلاۋ قاجەت», دەيدى ءا.نۇرعوجين.
سونىمەن قاتار م.نارىكباەۆ اتىنداعى KAZGUU ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروۆوستى سەرگەي پەن ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كونتينگەنتىنە بايلانىستى جاقسى مىسال كەلتىردى. ول ءوزى باسقارىپ وتىرعان وقۋ ورنىنىڭ پروفەسسورى, ەكونوميكا جوعارى مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى ساۋلە كەمەلباەۆانىڭ دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىنداعى مالىمەتپەن ءبولىستى.
«ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەر گرانتپەن وتە كوپ ستۋدەنت قابىلدايدى. مەملەكەت ءار ستۋدەنتتىڭ وقۋ اقىسىن ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتكە تولەپ وتىر. دەمەك ۇبت-دان جوعارى بالل العان تالاپكەرلەر اقىلى بولىمگە تۇسكەندەرگە قاراعاندا الدەقايدا ءبىلىمدى. ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ مارتەبەسى بار. ساۋلە كەمەلباەۆانىڭ ساراپتاما قورتىندىسى بويىنشا وسىنداي وقۋ ورنىن بىتىرگەن ستۋدەنتتىڭ جەكە مەنشىك ۋنيۆەرسيتەتتە اقىلى بولىمدە وقىعان ماماننان ەش ارتىقشىلىعى جوق, كەي جاعدايدا ايلىقتارى تومەن بولىپ شىققان. سوندا 4 جىل بويى ول ستۋدەنتتىڭ قارىم-قابىلەتى وسپەگەن. ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتەر نارىققا ساپالى مامان دايىنداپ وتىرعان جوق», دەيدى س.پەن.
راسىندا, مامان دايارلايتىن جوعارى وقۋ ورىندارى باسەكەگە قابىلەتتىگىن ارتتىرعىسى كەلسە, تۇلەكتەرىنىڭ قازىرگى كۇننىڭ تالاپتارىنا داعدىلانۋىنا, العان ءبىلىمىنىڭ بىلىگىمەن سايكەس كەلۋىنە باسىمدىق بەرىلۋى كەرەك. بىلىكتى ماماننىڭ ءوز جۇمىسىن يگەرىپ كەتەرى ءسوزسىز. بۇل رەتتە ازاماتتىڭ قوعام وكىلدەرىنىڭ پىكىرىنە قۇلاق اسىپ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ دە تالاپ-تىلەگىن ەسكەرگەن ءجون.
