كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ سانكت-پەتەربۋرگتە وتكەن تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇكىمەت باسشىلارى كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا قاتىستى.
كەڭەس وتىرىسى باستالعانعا دەيىن س.احمەتوۆ ءارىپتەستەرىمەن بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى. الدىمەن ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى تيگران ساركيسيانمەن كەزدەسىپ, قازاقستان مەن ارمەنيا اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ءماسەلەلەرىن تالقىلادى.
كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ سانكت-پەتەربۋرگتە وتكەن تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇكىمەت باسشىلارى كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا قاتىستى.
كەڭەس وتىرىسى باستالعانعا دەيىن س.احمەتوۆ ءارىپتەستەرىمەن بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى. الدىمەن ارمەنيا پرەمەر-ءمينيسترى تيگران ساركيسيانمەن كەزدەسىپ, قازاقستان مەن ارمەنيا اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ءماسەلەلەرىن تالقىلادى.
ءوز كەزەگىندە س.احمەتوۆ «قازاقستان مەن ارمەنيا ەكونوميكالىق بايلانىستاردى سەرپىندى دامىتىپ, ءوزارا تاۋار اينالىمى كولەمىن ارتتىرعاندارى ءجون دەپ ويلايمىن», دەپ اتاپ ءوتتى. ول «بۇعان ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق بويىنشا ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ تەتىگىن جانداندىرۋ كومەكتەسەتىنىنە» سەنىم ءبىلدىردى. كەزدەسۋ بارىسىندا سونىمەن قاتار, كەدەن وداعى جانە بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك اياسىندا ىقپالداستىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ت.ساركيسيان ارمەنيانىڭ كەدەن وداعىنا قوسىلۋ ءمۇمكىندىگى ماسەلەلەرىنە قاتىستى جۇمىس توپتارى قۇرىلعانىن ايتىپ, «ساراپشى ماماندار قاجەتتى كەلىسسوزدەردى باستاۋعا دايىن» دەدى. ۇكىمەت باسشىلارى بۇعان قوسا, ءوزارا ءتيىمدى بايلانىستاردى ارتتىرۋعا ەلدەردىڭ زور الەۋەتى بار ەكەندىگىن العا تارتىپ, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋدى, ورتاق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى ءوز تاراپتارىنان قولدايتىندىقتارىن جەتكىزدى.
س.احمەتوۆ كەڭەس وتىرىسى اياسىندا رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتىنىڭ توراعاسى دميتري مەدۆەدەۆپەن دە كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى, سونداي-اق كەدەن وداعى جانە بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك قىزمەتتەرىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى. س.احمەتوۆ جانە د.مەدۆەدەۆ ەكى جاقتى ءوزارا ءىس-ارەكەتتىڭ دەڭگەيىن جوعارى باعالاپ, مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناستاردىڭ بارلىق قىرلارى بويىنشا بايلانىستاردى ودان ءارى تەرەڭدەتۋدى جالعاستىرا بەرەتىندىكتەرىن ايتتى.
بۇدان ارى كەڭەس وتىرىسى باستالدى. دەلەگاتتار الدىمەن شاعىن قۇرامدا باس قوسىپ, سودان سوڭ كەڭ قۇرامدا كەزدەستى. وندا قازاقستان, بەلارۋس, رەسەي, ازەربايجان, ارمەنيا, قىرعىزستان, مولدوۆا, تاجىكستان, تۇركىمەنستان, وزبەكستان جانە ۋكراينانىڭ ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيالارىنىڭ باسشىلارى ماڭىزدى ينتەگراتسيالىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
مۇنداي جيىن بىلتىر مينسكىدە وتكەن بولاتىن. وندا دوستاستىققا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا ءىس-ارەكەتىن ودان ارى دامىتۋعا جانە تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان بىرقاتار قۇجاتتارعا قول قويىلعان. بۇل جولى دا كەڭەس وتىرىسى ءتۇرلى سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەرىن تالقىلادى. ۇكىمەت باسشىلارى سالالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ بىرقاتار ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن تالقىلاپ, تمد شەڭبەرىندە ءوزارا ءىس-ارەكەتكە قاتىستى ۇيىمداستىرۋشىلىق, بيۋدجەتتىك-قارجىلىق جانە باسقا دا ماسەلەلەرگە قاتىستى كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. اتاپ ايتساق, وتىرىستىڭ كۇن ءتارتىبى تىزىمىنە 27 ماسەلە ەنگىزىلگەن ەكەن. ونىڭ ىشىندە 16-سى قارجى-ەكونوميكالىق باعىتتاعى ماسەلەلەردى, قالعاندارى گۋمانيتارلىق سالانى قامتىدى.
وتىرىستىڭ نەگىزگى تاقىرىبى تمد توڭىرەگىندە ەركىن ساۋدا ايماعى تۋرالى كەلىسىمشارتتى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىن تالقىلاۋ بولدى. بۇل رەتتە ىقپالداستىق الەۋەتىن تيىمدىرەك پايدالانىپ, بىرلەسكەن وندىرىستەر, بىرلەسكەن ترانسۇلتتىق كورپوراتسيالار, قارجى-ونەركاسىپتىك توپتارىن قۇرۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. قازىرگى تاڭدا دوستاستىققا بۇرىنعى كەڭەستىك رەسپۋبليكالاردىڭ ون ءبىرى كىرەتىنىن, ال ول ەلدەردىڭ جالپى اۋماعى 22 ملن. شارشى شاقىرىمدى نەمەسە جەر شارىنىڭ التىدان ءبىر بولىگىن الىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, بۇل ساۋدا-cاتتىق ءۇشىن از كەڭىستىك ەمەس. ونىمەن قوسا, دوستاستىق ەلدەرىندە 282 ميلليوننان استام ادام, ياعني جەر حالقىنىڭ 4,5 پايىزى تۇرادى. الەمدىك مۇناي قورىنىڭ – 20 پايىزى, تابيعي گازدىڭ – 40 پايىزى, كومىردىڭ – 25 پايىزى, ورمان-توعايدىڭ – 25 پايىزى, ەگىستىك جەردىڭ 13 پايىزى وسى ءوڭىردىڭ ۇلەسىندە. الەمدىك ەلەكتر قۋاتى ءوندىرىسىنىڭ 10 پايىزى وندىرىلەدى. ەندەشە, بۇل ينتەگراتسيالىق قاتىناستار «ەشقانداي ساياسي ويىن ەمەس, ول – ءومىر», ساۋدا الاڭى, ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ءورىسى. وسىنى ءجىتى ءتۇسىنگەن دوستاستىق ەلدەرى بۇل باعىتتاعى ءىس-شارالارعا بارىنشا قولداۋ تانىتىپ, تىنىسىن كەڭەيتۋگە تىرىسۋدا.
وتىرىستا سونداي-اق, تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە تمد-دا تاۋارلاردىڭ شىققان ەلىن انىقتاۋ ەرەجەلەرى تۋرالى كەلىسىمگە ەنگىزىلەر وزگەرتۋلەردى تالقىلادى. اتالعان قۇجاتتىڭ ەرەكشەلىگى – تمد ەلدەرىندە تاۋارلاردىڭ شىعۋىن سەرتيفيكاتتاۋدىڭ ەلەكتروندى جۇيەسىن قۇرۋ جانە قولدانۋ بولىپ وتىر. سونىمەن قاتار, تمد-عا مۇشە-مەملەكەتتەردىڭ جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ سالاسىندا ىنتىماقتاستىق تۇجىرىمداماسى مەن ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى شارالار جوسپارى قابىلداندى. ءبىرىنشى كەزەكتەگى شارالار اياسىندا جاڭارتىلعان ەنەرگيا كوزدەرىن ءوزارا ۇيلەستىرۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋ, بىرلەسكەن جوبالاردى, عىلىمي باعدارلامالاردى ازىرلەۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ جايى قارالدى. بۇدان وزگە, اقپاراتتىق الماسۋدى كەڭەيتۋ جانە اتالعان تاقىرىپ بويىنشا ءبىلىم بازاسىن قالىپتاستىرۋدى قامتۋ جايى دا ءسوز بولىپ, ناقتى ءىس-شارالار جوسپارى قابىلداندى. ءىس-شارالاردىڭ نەگىزگى بولىگى 2020 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە ورىندالماق. كەڭەس وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسىندا كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان 27 قۇجاتقا دا قول قويىلدى.
تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى ۇكىمەت باسشىلارى كەڭەسىنىڭ كەلەسى وتىرىسى 2014 جىلدىڭ 30 مامىرىندا ۋكراينانىڭ كيەۆ قالاسىندا وتەتىن بولىپ بەلگىلەندى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان» –
سانكت-پەتەربۋرگتەن.
