– پارلامەنتتە الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىككە قاتىستى زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتقانىنان حاباردارمىز. سەنات جانىنان قۇرىلعان جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى رەتىندە وسى جۇمىستىڭ قالاي ءجۇرىپ جاتقانىن ايتا الاسىز با؟
– سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ باستاماسىمەن الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر. قۇجاتقا جاۋاپتى جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىندا مەن دە بارمىن. زاڭ جوباسى كەلەسى جىلى قابىلدانادى دەپ كۇتىلۋدە. جالپى, جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنا سەنات پەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەن ارىپتەستەرىم – الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەر كىردى. ءبىز كۇندە كەزدەسىپ, جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ نورمالارىن تالقىلايمىز. ەڭ الدىمەن, قازىر الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىككە جاۋاپتى اپپاراتتى انىقتاۋ, كاسىپتى دامىتۋعا مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن مۇمكىندىكتەر قانداي بولاتىنىن ايقىنداۋدامىز. سونداي-اق جاڭا بولەك زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ كەرەك پە الدە قولدانىستاعى كاسىپكەرلىك تۋرالى زاڭعا وزگەرتۋ ەنگىزۋ دۇرىس پا دەگەن ماسەلەلەر دە كۇن تارتىبىندە تۇر.
– جاڭا زاڭ جوباسى سالانىڭ دامۋىنا قالاي اسەر ەتەدى؟
– باتىس ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ, قۇقىقتىق رەتتەۋلەر ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىككە جاڭا سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. بۇل سالانىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن الەمدەگى قولدانىستاعى زاڭدار قالاپ كەتتى. بىزگە سول ۇزدىك ۇلگىلەردى وزىمىزگە بەيىمدەۋ كەرەك. قازاقستاندا بۇل زاڭنىڭ قابىلدانۋى سالاداعى كەيبىر ماسەلەلەردى زاڭ اياسىندا شەشۋگە مۇمكىندىك بەرمەك.
– ەلدەگى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتىڭ بۇگىنگى جاعدايىن قالاي باعالايسىز؟
– سوڭعى جىلدارى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سالاسى قازاقستاندا ۇلكەن قارقىنمەن دامىپ كەلەدى. بۇل جەردە مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلگەن قولداۋ مەن قىزىعۋشىلىقتى باسا ايتۋعا بولادى. ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا بۇل باستامانى ۇلكەن مىنبەرلەردەن كوتەرىپ ءجۇر. مەن بىلتىر مەملەكەت باسشىسىمەن ءتورت رەت كەزدەسىپ, سونىڭ ەكەۋىندە ەلىمىزدە الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى. مەملەكەت باسشىسى سالانى ىلگەرىلەتۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ, كاسىپكەرلەرگە قانداي جاعداي جاساۋ كەرەك ەكەنىن, سالانىڭ قوعامدا كەڭ ەتەك جايۋىنا قانداي مۇمكىندىكتەر كەرەك ەكەنىن سۇرادى. وسى رەتتە مەملەكەتتىك سالانى دامىتۋعا بار كۇش-جىگەرىن سالىپ جاتقانىن باسا ايتقىم كەلەدى.
– جاقىندا ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى اتانعانىڭىزدى بىلەمىز. پرەزيدەنت جانىنداعى بەلدى ۇيىمنىڭ مىنبەرىندە دە وسى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك ماسەلەسى كوتەرىلە مە؟
– ءيا, جاقىندا ۇلتتىق كەڭەستىڭ قاتارىنا قابىلداندىم. سالانىڭ ىشكى ماسەلەلەرىن جەتىك بىلەتىن ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنە وسىنداي مۇمكىندىكتىڭ بەرىلگەنى قۋانتادى. مەملەكەتتىڭ بۇل باعىتتا اتقارىپ جاتقان جۇمىسىن جوعارى باعالايمىن. ۇلتتىق كەڭەس سەكىلدى بەدەلدى ۇيىمنىڭ الاڭى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلايتىن ورتا دەپ ەسەپتەيمىن. ونى ۇيىمنىڭ دامۋ باعدارلاماسىنا قوسۋ تۋرالى ۇسىنىس تا ءبىلدىردىم. قازىر ءبىز الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بويىنشا قاناتقاقتى باعدارلاما ازىرلەپ جاتىرمىز. ەگەر بۇل باستاما ۇلتتىق كەڭەستە قولداۋ تاپسا, جۇزەگە اسۋ ىقتيمالدىعى جوعارى بولار ەدى. وتكەن اپتاداعى سوڭعى وتىرىستا ءسوز سويلەۋىمە مۇمكىندىك بولمادى. دەگەنمەن جيىننىڭ ەكىنشى بولىمىندە سالا بويىنشا 6 توپقا ءبولىنىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادىق. مەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەر توبىندا ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارىمەن وسى ماسەلەنى تالقىلاۋعا مۇمكىندىك الدىم. جاقىندا كەزدەسىپ, سالانى دامىتۋدىڭ ناقتى شارالارىن ايقىنداۋعا ۋاعدالاستىق.
– قوعامدىق جۇمىسىڭىز ۇلتتىق كەڭەسپەن شەكتەلىپ قالمايدى. جاقىندا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالدىڭىز. جۇمىس قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟
– ءدال وسى تاعايىنداۋدى مەن ۇلتتىق كەڭەستىڭ جۇمىس ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى دەر ەدىم. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋىندە ەلىمىزدە الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ ماڭىزى مەن مۇمكىندىكتەرى جايلى ايتقانمىن. كەيىن ءۇش كۇننەن كەيىن مينيستر ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ مەنى وزىنە شاقىرىپ, سالاعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ءبىلدىرىپ, كەڭەسشىسى بولۋ تۋرالى ۇسىنىسىن ايتتى. وسى باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالا كەتسەم, قىزمەتكە كىرىسكەلى ەلىمىزدىڭ بىرنەشە ءوڭىرىن ارالاپ كەلدىم. پاۆلودار, سەمەي, وسكەمەن قالالارىنا ىسساپارمەن بارىپ, جەرگىلىكتى باسشىلارمەن كەزدەستىم. ايماقتاردا الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ جولدارىن تالقىلادىق. سەبەبى بۇل سالانى ورتالىق دەڭگەيدە عانا ەمەس, وڭىرلەردە دامىتۋ اسا ماڭىزدى. وبلىستار مەن شاعىن قالالار نازارىمىزدان تىس قالماۋى كەرەك.
– قوعامدىق جۇمىستان بولەك كاسىپتەرىڭىز جايلى دا سويلەسسەك. جوبالارىڭىز تۋرالى تولىعىراق ايتىپ بەرسەڭىز. قازىرگى ۇستانعان باعىتىڭىز قانداي؟
– GreenTAL كومپانياسى 9 ءتۇرلى باعىتتا قىزمەت اتقارادى. 80-گە جۋىق ادامدى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرمىز. قازىر ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز وڭىرلەردەگى الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ بولماق. پاۆلوداردا العاشقى قاناتقاقتى جوبامىزدى قولعا الدىق. ول بالالار ويىنشىعىن شىعاراتىن الەۋمەتتىك اعاش ۇستاحانا بولادى. جالپى, ءبىزدىڭ ەلدە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋى ۇلكەن پروبلەما ەكەنى بەلگىلى. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار, جالعىزباستى انالار, بالالار ءۇيىنىڭ تۇلەكتەرى جۇمىسقا ورنالاساردا بىرقاتار قيىندىققا جولىعادى. كەيبىرەۋىنە قاجەتتى ءبىلىم مەن بىلىكتىلىك جەتپەي جاتسا, ەندى بىرەۋلەرىن جۇمىس بەرۋشىلەر ءوز قاراماعىنا الۋعا ىنتالى ەمەس. وعان قوسا, بارلىق جەردە ولارعا جاعداي جاسالماعانى تاعى بار. ءدال وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن 2015 جىلى GreenTAL الەۋمەتتىك شەبەرحاناسىن اشتىق. ءبىز مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى وقىتىپ, كەيىن وزىمىزگە جۇمىسقا قابىلدايمىز. 5 جىل بۇرىنعى جاعدايمەن سالىستىرعاندا, جوبامىز كەڭەيىپ, جاڭا كاسىپ تۇرلەرىن مەڭگەرە باستادىق. ءبىزدىڭ باستى قۇندىلىعىمىز – قىزمەتكەرلەرىمىز. سول سەبەپتى دە ولارعا جايلى جۇمىس ورنىن قالىپتاستىرۋعا تىرىسامىز. اعاش ۇستاحانادا بالالارعا ارنالعان ويىنشىقتاردان باستاپ جيھازعا دەيىن دايىندايمىز. ودان بولەك توقىما جانە كيىزدەن جاسالعان بۇيىمدار, ەكوسومكەلەر مەن توسەك-ورىن, قۇرىلىسشىلارعا ارنالعان ارنايى فورما تىگەتىن تىگىن تسەحى بار. پوليگرافيالىق قىزمەت, قوعامدىق تاماقتانۋ, كولىك جۋ ورىندارىن دا اشتىق. مۇنىڭ بارلىعى – ىنتىماعى جاراسقان ۇجىمنىڭ بەسجىلدىق ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. وسى باعىتتاعى جان-جاقتى قىزمەتىمىز قازاقستاندا جۇمىسقا ورنالاسۋ بارلىق ازاماتتارىمىز ءۇشىن جەڭىل بولاتىن كۇنگە دەيىن جالعاسۋى ءتيىس.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
مەرۋەرت بۇركىتباي,
«Egemen Qazaqstan»
