كوشە قۇرىلىسىنداعى كوشەلى ىستەر

تىنىسىڭدى كەڭەيتەتىن جاڭا جولدار

بيىل بولىنگەن قارجى اياسىندا جالپى ۇزىندىعى 100 شاقىرىم بولاتىن 150 كوشەدە جوندەۋ جۇرگىزىلۋدە. اتاپ ايتقاندا 50 ورتالىق كوشەدە (58,6 كم) جانە تۇرعىن الاپتارداعى 100 كوشە­دە (41,4 كم) جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. مى­سالى, ء«وندىرىس» تۇرعىن الابىندا – 16 كوشە, «كيرپيچنىيدا» – 12 كوشە, «اگرو­قالاشىقتا» – 21 كوشە, «كوكتال-1»-دە – 12 كوشە, «پرومىشلەننىيدا» – 8 كوشە, «وڭتۇستىك-شىعىستا» 18 كوشەنىڭ جولى جاڭارۋدا.

وسىلايشا, قالا اۋماعىندا اسفالت­تالماعان جولداردىڭ سانى 16,5%-دان 11,7%-عا (100,5 كم) ازايادى. تۇرعىن اۋدان­داردا بيىل 88 كوشەنىڭ (32,38 كم) جۇمىسى اياقتالدى. 13 كوشەدە (6,45 كم ) جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. 131 483 شارشى مەتر جول جەلىسى جامالىپ, 8 كوپىر مەن 4 جەراس­تى جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلى جوندەۋ­دەن ءوتتى. كوكتال-2 تۇرعىن اۋدانىن­داعى جۇ­­­مىس­تى جىل سوڭىنا دەيىن اياق­تاۋ جوس­­پارلانعان. وسىلايشا بۇل اۋدان ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىممەن جانە جولدارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.

بيىل نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ كولىك جانە جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ باسقارماسى 28 نىسان بويىنشا قۇرىلىس جانە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىس­تارىن ىسكە اسىرىپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە 7-ەۋى بويىنشا قۇرىلىس اياقتالعان جانە 20 نىساننىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا. جالپى ۇزىندىعى 9 كم بولاتىن 10 كوشەگە جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولى سالىنادى. جوعارىدا اتالعان نى­سانداردى سالۋ شەڭبەرىندە 11 باس مەر­دى­گەرلىك ۇيىم جۇمىلدىرىلىپ, 700-دەن اسا ماۋسىمدىق جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى.

دالىرەك ايتساق, 7 نىسان بويىنشا قۇرىلىس اياقتالادى. ولار – ماڭگىلىك ەل داڭعىلىنان №38 كوشەگە دەيىنگى ۋچاس­كەدەگى №29 كوشەنى, ۇلى دالا داڭعىلىنان №29 كوشەسىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى №38 كوشەنى, تۇران داڭعىلىنان №37 كوشەگە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى №26 كوشەنى سالۋ. سىرتقى ينجەنەرلىك جەلىلەر مەن جولدار سالىنادى. سونداي-اق ە117, تم-7 كوشەسىن, «باعىستان» تك», «زەلەنىي كۆارتال» كوپفۋنكتسيونالدى-تۇرعىن ءۇي كەشەنى اۋدانىندا كوشەلەردى, جۇ­ماباەۆ كوشەسىنەن قورداي كوشەسىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى №15 (سارىن), №16 كوشە­­لەردى, الەۋمەتتىك نىساندارعا كىرمە جول­داردى, №199, ە16, ە41, ە17 كوشە­لەرىنىڭ شەكاراسىنداعى كوشەلەردى سالۋ جوسپارلانعان.

«ال 21 نىسان بويىنشا قۇرىلىس جالعاسادى. بۇل قاتاردا №39 كوشە­دەن ءشامشى قالداياقوۆ كوشەسىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى №27 كوشەنى, تۇران داڭ­عىلىنان شابال بەيسەكوۆا كوشەسىنە دەيىنگ­ى ۋچاسكەدەگى №27 كوشەنى, ا43 كوشە­سىنەن حۋسەين بەن تالال كوشەسىنە دەيىن­گى ۋچاسكەدەگى تاۋەلسىزدىك داڭعىلىن, اقان سەرى كوشەسىنەن ابايدىڭ 150 جىل­دىعى كوشەسىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى س.سەي­فۋللين كوشەسىن, №14 كوشەدەن №44 كوشەگە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى ماعجان جۇماباەۆ كوشەسىن, تۇران داڭعىلىنان قابانباي باتىر داڭعىلىنا دەيىنگى ۋچاسكەدەگى ورىنبور (24) كوشەسىن, الەۋ­مەتتىك نىساندارعا كىرمە جولدار سالۋ بار.

سونىمەن قاتار «نۇرا-ەسىل» كانالىنان №39 كوشەگە دەيىنگى ۋچاسكەدە №ە31 كوشەنى, ش.بەيسەكوۆا كوشەسىنىڭ باتىسىنا قاراي تۇرعىن الاپ كوشەلەرىن سالۋ قولعا الىنعان. ءبىرىنشى كەزەكتە ە363 كوشەدەن قورعالجىن تاسجولىنا دەيىنگى ۋچاسكەدەگى ە429 كوشەسى, سى­عاناق كوشەسىنەن ە22 كوشەسىنە دەيىن­گى ۋچاسكەدەگى ە51 كوشەسى سالىنا­دى. سونداي-اق ە67 كوشەسىنەن ە22 كوشە­سىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى ە49 كوشەنى سالۋ, ميرزويان-اقىرتاس كوشەلەرى – تاۋەل­سىزدىك داڭعىلى – قوشقارباەۆ داڭعىلى شەكاراسىنداعى اۋدان جولدارى (قمدب), №12, №14, ۋگولنايا, ش.بەيسەكوۆا كوشەلەرىمەن وتەتىن شاعىن اينالما جول قۇرىلىسى جۇرگىزىلەدى. تىلەنديەۆ داڭعىلىنان كونستيتۋتسيا كوشەسىنە دەيىنگى ش.بەيسەكوۆا كوشەسىن سالۋ (5-جىلۋ تراسساسىن ەنگىزۋ) جالعاسادى.

كولىك جانە جول-كولىك ينفراقۇرى­لىمىن دامىتۋ باسقارماسىنىڭ وكىل­دەرى الاش تاسجولىنىڭ باتىسىنا قاراي كوممۋنالدىق بازارعا كىرمە جول­داردىڭ قۇرىلىسى دا جالعاسا­تىنىن جەتكىزدى.

الاش تاسجولىنىڭ باتىسىنا قاراي كوممۋنالدىق بازارعا كىرمە جولدار, №14 كوشەسىنەن قىرقىنشى ستانساعا دەيىنگى ۋچاسكەدەگى ۋگولنايا كوشەسى, ە10, ە30, ە15 جانە ە25 كوشەلەرىنىڭ شەكاراسىندا كوشەلەر, ش.بەيسەكوۆا كوشەسىنەن ك.كۇمىسبەكوۆ كوشەسىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى جانگەلدين كوشەسى, الاش تاسجولىنان سارىتوبە كوشەسىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى 191 كوشە, الەۋمەتتىك وبەكتىلەرگە كىرەبەرىس جولدار سالىنىپ جاتىر. ە67 كوشەسىنەن ە22 كوشە­سىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى ە49, قورداي كوشە­سىنەن نۇر-سۇلتان – قاراعاندى تاس­جولىنا دەيىنگى ۋچاسكەدەگى ا62 كوشەنى سالۋ, رەسپۋبليكا داڭعىلىنان ءۋالي­حانوۆ كوشەسىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى ءا.جان­گەلدين كوشەسىن قايتا جاڭارتۋ جال­عاسادى. ال 2-كەزەك – راحيموۆ كوشە­سىنەن ءۋاليحانوۆ كوشەسىنە دەيىنگى ۋچاس­كە, №14 كوشەسىنەن №41 كوشەسىنە دەيىن­گى ۋچاسكەدەگى بايانتاۋ كوشەسىن سالۋ, ساراي­شىق كوشەسىنەن سىعاناق كوشەسىنە دەيىنگى ۋچاسكەدەگى, ە305 كوشەسىندەگى ينجەنەرلىك جەلىلەر مەن جولداردى سالۋ جالعاسادى.

جاعالاۋدى قوس كوپىر جاعالايدى

نۇر-سۇلتانداعى كوشەلەرگە ارتىلعان شامادان تىس جۇكتەمەنى ازايتۋ ءۇشىن جولايرىقتار, كوپىرلەر مەن وتكەلدەر سالىنىپ جاتىر. بيىل 150 كوشە جون­دەلىپ, كەيبىرەۋى جاڭادان سالىنادى. وسى جى­لى جوسپارلانعان جول جۇمىستارىنىڭ 70%-ى ەلدى مەكەندەردە جۇرگىزىلەدى. جوندەۋ جول­دارىنىڭ قۇرىلىسى – اكىمدىكتىڭ باقىلاۋىندا.

«Nova City اۋماعى, №39 (تاۋەلسىزدىك) كوشەسىنەن №27 كوشەنىڭ ءبىر بولىگىندە جول سالامىز. بۇل كوشە اۋەجاي مەن «تەلمان» ەلدى مەكەنىنە قاراستى جولدى جالعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ قالاعا جول ءجۇرۋ ۋاقىتى ەداۋىر قىسقارادى. سونىمەن قاتار ماڭگىلىك ەل جانە ۇلى دالا داڭ­عىل­دارىنداعى جۇكتەمەنى ازايتۋعا مۇم­كىندىك بەرەدى. وسى جاڭا كوشەدەن ەسىل وزەنى مەن نۇرا – ەسىل كانالى ارقى­لى وتەتىن ەكى كوپىر بولادى. قازىر قۇ­رىلىس جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. كوپىر­لەر وڭ جانە سول جاعالاۋدى جالعاپ, قالانىڭ ەكى بولىگىن اينالما ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ەلوردا اكىمى التاي كولگىنوۆ.

شاھار باسشىسى تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ, ازاماتتاردى قابىلداۋ جانە ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋلەرىندە قالا تۇرعىندارى جولداردى اسفالتتاۋ ماسەلەسىن كوتەرگەنىن اتاپ ءوتتى.

ء«بىز بارلىق ۇسىنىستى جيناپ, كەستە قۇردىق, دايىندىق جۇمىستارىن جۇر­گىزدىك. بيىل جوندەلىپ جاتقان جول­دار بىرنەشە كريتەري بويىنشا تاڭ­دالدى. نەگىزىنەن بۇرىن اسفالت بول­ماعان جولداردى تاڭدادىق. مۇن­داي جولداردىڭ كوبى ەلدى مەكەندەردە ورنالاسقان. سونىمەن قاتار جاڭا اۆتوبۋس باعىتتارى ىسكە قوسىلاتىن كوشەلەر مەن قوزعالىس قارقىنى جوعارى كوشەلەر قامتىلدى. ساپاسىز جولداردى قابىلدامايمىز. جول ساپاسىز بولعان جاعدايدا مەردىگەرلەر ءوز ەسەبىنەن جولدى قايتا جاسايتىن بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى اكىم.

كوكتەمنىڭ باسىنان قالا بيلىگى جول جوندەۋ جۇمىستارىنا كىرىسىپ كەتتى. بيىل 150 كوشەنى جوندەۋ جوسپارلانعان.

ەلوردا اكىمى ارالاۋ بارىسىندا «كوكتال» جانە «اگروگورودوك» ەلدى مەكەن­دەرىن­دەگى بىرقاتار كوشەنىڭ قۇرى­لىس بارىسىمەن تانىسىپ, وسى ەكى ەلدى مەكەندە 33 كوشەنى جوندەيتىندەرىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار بارلىق اۋداندا الەۋمەتتىك نىساندار, قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, جارىقتاندىرۋ شامدارىن ورناتۋ, اۋماقتاردى اباتتاندىرۋ, نوسەر كارىزدەرىن ورناتۋ بويىنشا جۇمىستار تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتىر.

جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى ىسكە قوسىلدى

نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, قوسىمشا جارىقتاندىرۋمەن رەت­تەلەتىن 14 جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلى قوسىلدى. جولداردا ادەتتەگى كوشە جارى­عىنان باسقا, ارنايى جارىق­تان­دىرۋ قولدانىلادى. ەلوردادا جول قوز­عالىسى قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ باعدار­لاما­سى اياسىندا ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى رەتىندە جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ قاۋىپ­سىز قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتۋ قاراس­تىرىلعان. وسىلايشا جاياۋ جۇرگىن­شى­لەرگە ارنالعان باعدارشامنىڭ رۇق­سات بەرە­تىن بەلگىسىنىڭ جانۋى كەزىندە جاياۋ جۇر­گىنشىلەر جولىنا ارنايى ينتەگراتسيالانعان جارىقتاندىرۋمەن رەتتەلەتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرىن جوبالاۋ جۇرگىزىلدى.

قوسىمشا جارىقتاندىرۋمەن رەتتە­لەتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرى­نىڭ جۇيەسى قاراڭعى ۋاقىتتا جولدان وتكەندەردىڭ كورىنۋىن جاقسارتۋعا ار­نالعان. وسىلايشا قوسىمشا جارىق­تان­دىرۋ ارقىلى جۇر­گىزۋ­شىلەردىڭ نازارىن اۋدارادى. مۇنداي جاياۋ جۇرگىن­شىلەر وتكەلدەرىنىڭ جۇمىس ءپرين­تسيپى ادامداردىڭ قوزعالىسىنا رۇق­سات بەرەتىن بەلگىمەن ءبىر ۋاقىتتا ارنا­يى جارىقتى قوسۋدان تۇرادى. ءبىرىنشى – جاياۋ جۇرگىنشى شاقىرۋ پانەلىن باسادى, ەكىنشى – جاياۋ جۇرگىنشى ءۇشىن جاسىل بەل­گى جانادى, ءۇشىنشى – قوسىمشا جارىق جانادى.

قوسىمشا جارىقتاندىرۋمەن جاب­دىق­تالعان جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەل­دەرى كەنەسارى, دوستىق, ماسكەۋ – حمەل­نيتسكايا, كۇيشى دينا, قوناەۆ, اقمەشىت, تۇركىستان جانە الماتى كوشەلەرىندە, سونداي-اق تاۋەلسىزدىك, اباي, مومىش ۇلى جانە ماڭگىلىك ەل داڭعىلدارىندا ورنالاسقان.

ۆەلوجول سانى ارتىپ كەلەدى

جىل سايىن ۆەلوسيپەدپەن ءجۇرۋ ەلوردا تۇرعىندارى اراسىندا ۇلكەن سۇرانىسقا يە. ماماندار ۆەلوسپورتپەن اينالىسۋدىڭ پايداسى از ەمەس ەكەنىن ايتادى. بۇل ۇيقىنىڭ جاقسارۋى, قان اينالىمى, توزىمدىلىكتىڭ جوعارىلاۋى, سترە­س­تىڭ تومەندەۋى جانە باسقالار. استانادا سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا بارلىق جاعداي جاسالعان. جىل سايىن جۇگىرۋگە جانە ۆەلوسيپەدپەن جۇرۋگە ارنالعان جولاقتار سانى ارتىپ كەلەدى.

وسىلايشا, قالاداعى بارلىق ۆەلومارشرۋتتار ءۇش تۇرگە بولىنەدى: ىسكەر­لىك, رەكرەاتسيالىق جانە تۋريستىك. ءبىرىن­شىسى ءتۇزۋ, ۆەلوسيپەد جولدارى­نىڭ ارا­سىنداعى بايلانىستارمەن ەرەكشەلەنەدى. ونىڭ ماقساتى – ۆەلوسيپەدشى از ۋاقىتتا قاجەتتى جەرگە جەتە الادى. رەكرەاتسيالىق جولدار تارماقتالعان, ساياباقتار مەن الاڭدار ارقىلى وتەدى, ۆەلوسيپەد تەبۋدى جانە قورشاعان لاندشافتتى تاما­شالا­عىسى كەلەتىندەرگە ارنالعان. تۋريس­تىك باعىت قالانىڭ كورىكتى جەرلەرىن جانە ەلور­دا قوناقتارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرۋى مۇمكىن جەرلەردە ورنالاسقان. ۆەلوسيپەد اۋەسقويلارى ترياتلون سايا­باعىندا, «استانالىق», «جەرۇيىق» جانە بو­تا­ني­كالىق باقتا ەركىن سەرۋەندەي الادى.

دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باس­قارما­سىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىنگى تاڭدا قالادا 70 كم ۆەلوجول ىسكە قوسىل­دى, تاعى 123 كم جابدىقتاۋ جوسپارلان­عان. 2020 جىلى – 46,4 كم, 2021 جىلى – 36 كم, 2022 جىلى 40,7 كم ۆەلوجول پايدالانۋعا بەرىلەدى. جاسىل بەلدەۋ اۋماعىندا 23 كم ۆەلوجول بار.

جىل سايىن سپورتپەن اينالىسۋعا قولايلى جاعدايلار جاسالىپ كەلەدى. جاڭا ۆەلوجولدار مەن جۇگىرۋ جولدارى, ارنايى جابدىقتالعان الاڭدار, جاڭا سپورت ورتالىقتارى سالىنۋدا. ناتي­جەسىندە, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستا­ناتىندار سانى ارتۋدا. بۇگىندە ترياتلون پاركى, «استانالىق», «جەرۇيىق» ساياباقتارى مەن بوتانيكالىق باقتا ۆەلوجولدار مەن جۇگىرۋ جولدارى جۇمىس ىستەيدى. ۆەلوسيپەد جولدارىنىڭ ۇدايى ۇزارىپ وتىرادى.

ITS-ءتىڭ يگىلىگى مول

ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسىن كەز كەلگەن زاماناۋي قالانىڭ لوگيستيكاسىن باسقارۋ قۇرىلىمىنىڭ مىندەتتى ەلەمەنتى دەپ اتاۋعا بولادى. ول كولىك قۇرالدارىنىڭ ەسەبىن اۆتوماتتى رەجىمدە جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرىپ, الىنعان دەرەكتەر نەگىزىندە ەداۋىر جۇكتەلگەن ۋچاس­كەدە باسىم باعىتتى وتكىزۋ شەشىمىن قابىلدايدى.

ITS ينفراقۇرىلىمنان, كولىك قۇرال­دارىنان, جۇيەگە قاتىسۋشىلاردان, سونداي-اق جول-كولىك رەتتەۋدەن تۇرادى. ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسىنىڭ ەلوردادا قوسىلۋ جانە ەنگىزىلۋ سەبەبى – جول قوزعالىسىنىڭ موبيلدىلىگى مەن قاۋىپسىزدىك كورسەتكىشتەرى ۇنەمى ءوسۋى. مىسالى, جۇيەنى قولدانۋ تاجىريبەسى ماڭىزدى قوعامدىق جانە ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرگە جەتۋگە ىقپالىن تيگىزەدى. ITS ارقاسىندا جول كەپتەلىسىندە ۋاقىت جوعالتۋدى ەكى ەسە قىسقارتۋعا, مۇنداعى جول جۇرگەندەگى ۋاقىتتى 20%, قورشاعان ورتاعا شىعاتىن زياندى زاتتار مەن ەنەرگيا شىعىنىن 10%-عا تومەندەتۋگە مۇمكىندىك تۋعىزدى.

سوڭعى 3 جىلدا ITS جۇيەسىمەن 443 باعدارشام وبەكتىلەرىنىڭ 107-ءسى قام­تىلدى. بۇل وڭ ىقپالىن تيگىزىپ, جەر­گىلىكتى ۋچاسكەلەردە ITS قولدانا وتىرىپ, كولىك اعىمى جىلدامدىعى 18%, وت­­كىزۋ قابىلەتى 40% ۇلعايدى. كوشە-جول جەلى­سىندە باعدارشام رەتتەۋدى جەتىل­دىرۋ­دى الەمدىك ەڭ جاقسى تاجىريبەنى قول­دانا وتىرىپ, قالادا قىزىل ءتۇستى قوسۋ بەل­گىسى «+» بار باعدارشامنىڭ قو­­سىم­­شا سەك­تسياسى ورناتىلعان. ولار قارا­­ما-قار­سى قوزعالىسقا تىيىم سالىن­­عانىن حابار­لاۋعا ارنالعان. بۇل كەدەر­گىسىز سولعا بۇ­رى­­لۋ­دى جۇزەگە اسى­رۋعا مۇمكىندىك بەرە­دى, وسى­لاي­شا كولىك قۇرال­دارىنىڭ وت­كىزۋ قا­ب­ىلەتىندەگى قوز­عالىس تيىمدىلىگىن ارتادى.