مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا: «ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتى, ەڭ الدىمەن, باسپانا ماسەلەسىنە تىكەلەي بايلانىستى. نارىق جاعدايىندا تۇرعىن ءۇيدىڭ قولجەتىمدىلىگى ادامداردىڭ تابىسىنا جانە وسى مىندەتتى وزدىگىنەن شەشە الۋ قابىلەتىنە وراي جۇزەگە اسادى. بيىلدان باستاپ «5-10-25» باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. وعان 390 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ۇكىمەت وسى باعدارلامانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىن ۇنەمى قاداعالاپ وتىرۋى كەرەك» دەگەن بولاتىن.
قازىر كەزەكتە تۇرعان ادامداردىڭ باسپانا ماسەلەسىن تەزىرەك شەشۋ جولى دا ايقىندالا تۇسكەندەي. مىسالى, الماتى وبلىسىندا بيىلعى ماۋسىم ايىنان باستاپ «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ جاڭا باعىتى – «شاڭىراق 5-10-20» باعىتى ىسكە اسىپ جاتىر. جالپى, بۇل باعدارلاما 1986-2017 جىلدار ارالىعىندا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە تۇرعان ازاماتتارعا قولجەتىمدى نەسيە بەرۋدى جولعا قويۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. بۇگىندە وسى ساناتقا كىرەتىن 39 809 جەتىسۋلىق باسپانا كەزەگىندە تۇر ەكەن. ال ولاردى باسپانامەن قامتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا 6,4 ملرد تەڭگە بولىنگەن. باستالعان ءىستىڭ العاشقى ناتيجەسى دە كورىنە باستادى. ماسەلەن, وسى باعدارلاما ارقىلى بيىل 476 ادام ءوز شاڭىراعىندا قونىس تويىن تويلايدى.
جالپى, ءوڭىر حالقىن قولجەتىمدى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ىشىندە باسىمدىققا يە بولىپ وتىرعان دا وسى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى. وبلىستا باعدارلاما اياسىندا 119 جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا 40,8 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان بولسا, ونىڭ 30 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 52 جوباسى تەك قانا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن قامتىماق. ال بيىل «نۇرلى جەردىڭ» شاراپاتىمەن 938,8 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي, ونىڭ ىشىندە بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 136 مىڭ شارشى مەتر ءۇي پايدالانۋعا بەرىلەدى. دەمەك, 519 تۇرعىن ۇيدەگى 1 714 پاتەر يەلەرىن تابادى دەگەن ءسوز. جىل سوڭىنا دەيىن «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنىڭ بارلىق باعىتتارى بويىنشا 2 843 وتباسى باسپانالى بولادى دەگەن ءۇمىت بار. ونىڭ ىشىندە 725 كوپبالالى وتباسىنىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى تولىقتاي شەشىلەدى. الەۋمەتتىك قولداۋ كارتاسى اياسىندا بۇل وتباسىلاردىڭ بارلىعى تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىنا يە بولادى. وسى ماقساتقا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 500 ملن تەڭگە بولىنگەن بولاتىن.
– «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى دەگەندە, الماتى وبلىسىندا تۇرعىن ۇيلەر مەن ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم قۇرىلىستارىنا 39,8 ملرد تەڭگە بولىنگەنىن ايتۋعا بولادى. بۇگىندە ايماقتا بارلىعى 1 630 پاتەرلىك 532 تۇرعىن ءۇي سالىنۋدا. قازىردىڭ وزىندە 640 پاتەرلىك 32 ءۇي تالدىقورعان, قاپشاعاي قالالارى مەن ىلە, قاراساي, جامبىل, تالعار جانە قاراتال اۋداندارىندا پايدالانۋعا بەرىلدى. ودان بولەك جەكەمەنشىك قۇرىلىس كومپانيالارى تالدىقورعان, قاپشاعاي قالالارى مەن ىلە, قاراساي, جامبىل, كوكسۋ اۋداندارىندا 1 163 پاتەرلى 34 ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ جاتىر, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.
سونداي-اق جەتىسۋدا وتكەن 9 ايدا قۇرىلىسى اياقتالعان 365 باسپانا «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا ءوز يەسىن تاپسا, «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسىمەن 511 وتباسى تاعى تۇرعىن ءۇيلى بولدى. مۇنان بولەك, نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى بويىنشا جالپى اۋدانى 51,4 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باستالعان. بۇعان 10,4 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, ناتيجەسىندە 648 پاتەرلىك 51 ءزاۋلىم ءۇي بوي كوتەرمەك. ايتپاقشى, نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا قاتىسۋدى كوزدەيتىن تۇرعىندار سانى وبلىستىڭ مەگاپوليسپەن شەكتەسەتىن اۋداندارىندا كوبەيىپ وتىر ەكەن. سۇرانىسقا سايكەس, بيىل الماتى اگلومەراتسياسىنىڭ شەتكەرى بولىگىندە جالپى اۋدانى 52,5 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن قۇرىلىس باستالعان. ناتيجەسىندە, 740 پاتەردەن تۇراتىن 88 ءۇي سالىنادى. بۇل ماقساتقا 7,1 ملرد تەڭگە قاراستىرىلسا, ونىڭ 6,2 ملرد تەڭگەسىن وبليگاتسيالار قۇراعان, ال بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋ قۇنى 9 ملرد تەڭگەگە جەتىپ وتىر.
الماتى وبلىسى
