ءساميت اعا 1938 جىلى قىزىلوردا وبلىسى, جالاعاش اۋدانىنا قاراستى قازىرگى «ەڭبەك» اۋىلدىق وكرۋگىندە (بۇرىنعى «ىنتىماق» ەلدى مەكەنى) كولحوزشى-شارۋانىڭ وتباسىندا دۇنيە ەسىگىن اشادى. 1956 جىلى جالاعاش قىستاعىنداعى ورتا مەكتەپتى ۇزدىك ءبىتىرىپ, سول جىلى الماتى زووتەحنيكالىق-مالدارىگەرلىك ينستيتۋتىنا وقۋعا ءتۇسىپ, 1961 جىلى مال دارىگەرى ماماندىعىن الىپ شىعادى. جولدامامەن تۋعان توپىراعىنا ورالىپ, ەڭبەك جولىن «تەرەڭوزەك» كەڭشارىندا باس مال دارىگەرى بولۋدان باستادى. بەرتىن كەلە, ياعني 1964 جىلدان سىرداريا اۋدانىنىڭ باس مال دارىگەرى, اۋداندىق مالدارىگەرلىك ستانساسى باسشىسى قىزمەتىن ابىرويلى اتقاردى.
ءساميت اعانىڭ ەڭبەگى ەلەنىپ, 1965 جىلى ەڭبەكشى دەپۋتاتتارى سىرداريا اۋداندىق كەڭەسى اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولىپ سايلانسا, 1967-1974 جىلدار ارالىعىندا تەرەڭوزەك اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باستىعى جانە اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن قوسا الىپ جۇرگەن. مۇنان سوڭ ونداعان جىلدار بويى جالاعاش اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى, سىرداريا اۋداندىق كەڭەسى اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, جاڭاقورعان اۋداندىق كەڭەسى اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, وسى اۋدانداعى پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتتەرىن اتقاردى. ال 1989 جىلى قىزىلوردا وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى قىزمەتىنە جوعارىلاتىلسا, 1991 جىلدان وبلىستىق كەڭەس اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولدى. وسىدان كەيىن التى جىل بويى جالاعاش اۋدانىنىڭ اكىمى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقاردى. اۋداننان كەيىن وبلىستىق تارتىپتىك كەڭەس توراعالىعىنا سايلانىپ, بۇل ساياسي قىزمەتتى دە ءمىنسىز اتقارىپ, 2003 جىلدىڭ مامىر ايىندا زەينەت دەمالىسىنا شىعىپ ەدى.
ءساميت اعانىڭ جاڭاقورعان اۋدانىندا ون جىل بويى باسشىلىقتا بولعاندا اتقارعان شارۋالارى شاش ەتەكتەن. ەڭ باستىسى, اۋداندا كەتەۋى كەتىپ تۇرعان كۇرىش شارۋاشىلىعىنا باسا ءمان بەرىلدى. سول جىلدارى باستى داقىلدىڭ ءونىمى وسى اۋدان بويىنشا 35 مىڭ توننادان 72 مىڭ تونناعا جەتكىزىلدى. كۇزدىك بيدايدىڭ دا كولەمى ۇلعايىپ, الىناتىن ءونىم گەكتارىنا 27 تسەنتنەرگە دەيىن كوتەرىلىپتى. بۇرىن جارىس كوشىنىڭ سوڭىندا جۇرەتىن اۋدان ساكەڭ باسشىلىق ەتكەن جىلدارى استىق تاپسىرۋدان كوش باسىنان ورنىقتى ورىن العان. اۋدان اۋماعىندا ءتورت ت ۇلىك مال باسى دا ارتىپ, ەت-ءسۇت ونىمدەرى دە كوبەيگەن ەدى.
ساكەڭنىڭ بۇل اۋداندا باسشىلىقتا بولعان جىلدارى الەۋمەتتىك سالادا دا كوپ شارۋا جۇزەگە استى. سىرداريانىڭ سول جاعالاۋىنان تۇگىسكەن كانالى قازىلىپ, سول كانالدىڭ بويىنداعى كەلىنتوبە, تۇگىسكەن, وزگەنت, قوجاكەنت, زاداريا كەڭشارلارىندا جاڭا ءبىلىم وشاقتارى مەن ۋچاسكەلىك ەمدىك ورىندارى تيپتىك جوبامەن سالىنىپ, مادەنيەت ۇيلەرى بوي كوتەردى.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان تۇستاعى ەكونوميكالىق جاعدايدى بۇگىندە ايتىپ جەتكىزۋدىڭ ءوزى قيىن. حالىقتىڭ حال-احۋالى تىم اۋىرلاعان شاق بولاتىن. قولدا قالعان جارىتىمسىز ءتورت ت ۇلىك تالاپايعا تۇسكەن, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى ويلاعان ءىستى ورىنداۋعا دارمەنسىز ەدى. اۋدان اۋماعىنداعى شارۋاشىلىقتار سەرىكتەستىكتەرگە ءبولىنىپ, ونداعان شاعىن عانا قۇرىلىم شاڭىراق كوتەرە باستادى.
وسى تۇستا جالاعاش اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتىندە جۇرگەن مەنى تۋعان توپىراعىم ارال اۋدانى اكىمى قىزمەتىنە جىبەردى. ال جالاعاش اۋدانى اكىمى بولىپ ءساميت اعا دالداباەۆ تاعايىندالدى. سول كەزدىڭ قيىندىعىنا قاراماستان ءبىراز ءىستى قولعا العان ەدىك, سول باستامالاردى ساكەڭ قولداپ, جۇمىستىڭ جالعاسىن تاپقانىن ءالى كۇنگە ماقتانىش ەتەمىن.
اۋدان ەڭ باستى تابىس كوزى – ەگىن شارۋاشىلىعىنان ايماقتا كوش باسىنا شىقتى. مال شارۋاشىلىعىنداعى تۇيتكىلدەر ءتۇيىنى دە بىرتە-بىرتە تارقاتىلا باستادى. ساكەڭنىڭ باستاماسىمەن وسىناۋ قيىن-قىستاۋ كەزەڭنىڭ وزىندە سىرداريا وزەنى قاۋىپتى تۇسىنان بوگەلىپ, ارنايى ارنا قازىلىپ, داريا جاعالاۋىنداعى م.شامەنوۆ اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلدى. بۇگىندە ول ء«ساميت ارناسى» اتالادى. سونداي-اق اققىر اۋىلىنا اپاراتىن 20 شاقىرىمدىق اۆتوكولىك جولى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى.
ءساميت اعامىزدىڭ وزىمەن سىيلاس تا سىرلاس بولعان ايتۋلى ازاماتتار جايلى جازىپ جۇرەتىنى بار ەدى. الاشتىڭ اناسى اتانعان سىر ەلى توپىراعىندا دۇنيە ەسىگىن اشىپ, ەل ەڭسەسىن كوتەرۋدە ءوز قولتاڭبالارىن قالدىرعان قايراتكەر ازاماتتار جايلى جازبالارى ساكەڭنىڭ «داريا عۇمىر» اتتى دەرەكتى حيكاياتىنا جيناقتالىپ, باسپادان جارىق كوردى. «بەلگىلى ازاماتتاردىڭ ونەگەلى ءومىر جولىن ۇرپاقتارعا ۇلاعات ەتۋ – بىزگە پارىز» دەۋشى ەدى ءساميت اعا. اعانىڭ وسىناۋ يگىلىكتى ىسكە قولۇشىن سوزىپ, كىتاپتىڭ جارىققا شىعۋىنا قولداۋ جاساعان سىردىڭ بەلگىلى ازاماتى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى قىلىشباي بيسەنوۆ ىنىسىنە دەگەن ىقىلاس-ىزەتى وزگەشە ەدى.
اعامىزدىڭ ەل الدىنداعى ەرەسەن ەڭبەكتەرى دە ەسكەرۋسىز قالماعانىن ايتپاسقا بولماس. ساكەڭ «قۇرمەت بەلگىسى», «حالىقتار دوستىعى», «قۇرمەت» وردەندەرىمەن, ونداعان ەڭبەك جانە مەرەكەلىك مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. جەتپىسىنشى جىلدارى «قازاق سسر-نە ەڭبەگى سىڭگەن اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرى» اتانسا, 1998 جىلى ەل پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ەڭبەگى سىڭگەن قىزمەتكەر» اتاعىنا يە بولدى.
ءيا, ءساميت اعا قوعامداعى قاي قۇبىلىستى دا زەردەلەپ, عيبراتتى عۇمىر كەشتى. بىردە اعامىزعا قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, عۇلاما جازۋشى ءابىش كەكىلباەۆ ء«سىز ىزەت-ىلتيپاتقا ابدەن لايىقتىسىز, ومىرگە ىزگىلىك سىيلاعان اقيىق ازاماتسىز, تۇلعاسىز» دەگەن ەدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بۇل ەس بىلگەننەن سوڭعى دەمى ۇزىلگەنگە دەيىن ەلگە قىزمەت ەتىپ وتكەن قايراتكەر اعامىزدىڭ بولمىس-ءبىتىمىن ءدال ايشىقتايتىن پىكىر.
بيعالي قايۋپوۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ ءبىرىنشى شاقىرىلىم دەپۋتاتى,
ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
