بۇگىن اۋىل نە كۇيدە؟ حالقىمىزدىڭ ءداستۇر-سالتىنىڭ, مىنەزىنىڭ, جالپى تۋمىسىنىڭ ءتۇبىرى بولعان اۋىلدى ايتساق كوڭىلىمىز ورتايادى, ونى قازىر «التىن بەسىك» دەپ ايتا الامىز با؟ جاس ماماندار اۋىلدى جەرلەرگە بارعىسى كەلمەيدى, مەكتەپتەردە بالا سانى ازايىپ كەتتى, اۋىلدان كوش توقتاعان جوق. وسى سياقتى كوزگە بادىرايىپ كورىنىپ وتىرعان ماسەلە جەتكىلىكتى. وبلىس ورتالىعىنداعى شەنەۋنىكتەر اۋىلعا قاتىستى ماسەلەنىڭ ءمانىسىن اۋدانداعىلار قالاي جازىپ بەرسە, سولاي قابىلداپ وتىرادى. مەملەكەت تاراپىنان قىرۋار قارجى بولىنگەن, اۋىلعا ارنالعان باعدارلامالار قانشاما؟ بىراق سونىڭ بارلىعىن وبلىستى باسقارۋ اپپاراتىنا كىرەتىن باسقارما باسشىلارى كابينەتتەن شىقپاي وتىرىپ جازادى, اقپار بەرەدى. ال شىن مانىسىندە بۇگىنگى اۋىل قالاي تىنىستاپ وتىر؟
بۇگىن اۋىل نە كۇيدە؟ حالقىمىزدىڭ ءداستۇر-سالتىنىڭ, مىنەزىنىڭ, جالپى تۋمىسىنىڭ ءتۇبىرى بولعان اۋىلدى ايتساق كوڭىلىمىز ورتايادى, ونى قازىر «التىن بەسىك» دەپ ايتا الامىز با؟ جاس ماماندار اۋىلدى جەرلەرگە بارعىسى كەلمەيدى, مەكتەپتەردە بالا سانى ازايىپ كەتتى, اۋىلدان كوش توقتاعان جوق. وسى سياقتى كوزگە بادىرايىپ كورىنىپ وتىرعان ماسەلە جەتكىلىكتى. وبلىس ورتالىعىنداعى شەنەۋنىكتەر اۋىلعا قاتىستى ماسەلەنىڭ ءمانىسىن اۋدانداعىلار قالاي جازىپ بەرسە, سولاي قابىلداپ وتىرادى. مەملەكەت تاراپىنان قىرۋار قارجى بولىنگەن, اۋىلعا ارنالعان باعدارلامالار قانشاما؟ بىراق سونىڭ بارلىعىن وبلىستى باسقارۋ اپپاراتىنا كىرەتىن باسقارما باسشىلارى كابينەتتەن شىقپاي وتىرىپ جازادى, اقپار بەرەدى. ال شىن مانىسىندە بۇگىنگى اۋىل قالاي تىنىستاپ وتىر؟
مىنە, وسىنى بىلمەك ءۇشىن وبلىستا اۋىلدىق جەرلەردەگى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋ بارىسىن جانە ونىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن تالداۋ مەن مونيتورينگ وتكىزۋ قولعا الىندى. ول ءۇشىن ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋ جاعدايى ورتاشا, كەمىندە 1000 ادام تۇراتىن ون اۋىلدىق وكرۋگتىڭ ءتىزىمى جاسالدى. ولار وبلىستىڭ ءار اۋدانىندا, ءار شالعايىندا ورنالاسقان. تاڭدالعان ءار اۋىلدىق وكرۋگتە ءبىر جانە بىرنەشە ەلدى مەكەندەر بار. جاقىندا وبلىس اكىمى نۇرالى سادۋاقاسوۆتىڭ باستاماسى جانە تىكەلەي تاپسىرۋىمەن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك بەكتۇرعانوۆ باستاعان قۇرامىندا باسقارمالار باسشىلارى بار جۇمىس توبى اۋليەكول اۋدانىنداعى نوۆونەجين اۋىلدىق وكرۋگىندە بولىپ قايتتى. ولار تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن اۋىلدىق وكرۋگكە قارايتىن نوۆونەجين, كالينين جانە لاۆرەنتەۆ اۋىلدارىندا بولىپ, تۇرعىندارمەن اڭگىمەلەستى, ولاردى قابىلداپ, پروبلەمالارىن, ۇسىنىستارىن تىڭدادى. اۋىلدارداعى مەكتەپتەردە, فەلدشەرلىك پۋنكتتەردە بولدى, ولاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىمەن تانىستى. سونىمەن قاتار, شەنەۋنىكتەرمەن بىرگە اۋىلعا جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەن بىرگە كەلگەن بولاتىن. قۇرامىندا تەراپەۆت, كارديولوگ, ونكولوگ, ستوماتولوگ, پەدياتر, گينەكولوگ سياقتى ءتۇرلى مامان بار مەديتسينالىق كەشەنگە اۋىلداستار كەزەككە تۇرىپ, تايلى-تاياعى قالماي دياگنوستيكالىق تەكسەرۋدەن ءوتتى.
وسى ساپاردان كەلگەن سوڭ, ەرتەڭىنە وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك بەكتۇرعانوۆ جۋرناليستەر ءۇشىن ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزدى.
– بۇل قۇزىرلى ورگانداردىڭ تەكسەرۋى ەمەس, ءبىز حالىقتىڭ اراسىنا بارىپ, اۋىلدىڭ نەمەن تىنىستاپ وتىرعانىن ءوز كوزىمىزبەن كورگىمىز, پروبلەمالاردى كابينەتتە وتىرىپ ەمەس, جەرگىلىكتى جەردىڭ وزىندە زەرتتەگىمىز كەلدى. ال وزەكتى ماسەلە بولا قالعاندا ونىڭ سەبەبىن ناقتى تابۋىمىز كەرەك. بۇگىن اۋىلعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ سوڭى نەگە سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتەدى؟ اۋىل ادامدارى «سىباعا», «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى», «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» باعدارلامالارىنا قانشالىقتى قاتىسۋدا؟ مىسالى, كەيدە قاعازباستىلىقتان مەملەكەتتىك قارجىلار ءتيىستى جەرىنە دۇرىس بولىنبەيدى. از عانا بالا وقىپ جاتقان مەكتەپتەردى جوندەۋگە ميلليونداپ قارجى بولىنەدى. ال سول قارجىنى باسقا مەكتەپكە نەمەسە ءتىپتى باسقا كەرەككە باعىتتاساق قالاي بولار ەدى؟ ءبىز اۋىلداعى ءبىرىنشى كەزەكتە شەشىمىن تابۋعا ءتيىستى ماسەلەلەردى ءوزىمىز كورگىمىز كەلدى. ءبىزدىڭ جۇمىس توبىنىڭ ماقساتى اۋىل جاعدايىن زەرتتەپ, تالداۋ جاساۋدىڭ ءتيىمدى ۇلگىسىن جاساۋ بولىپ وتىر, ونى بولاشاقتا اۋدان اكىمدەرى پايدالاناتىن بولادى.
جۇمىس توبى ون اۋداننان تاڭداپ العان ون اۋىلدىق وكرۋگتە اۋىل ادامدارىن قابىلداۋدىڭ سىرتىندا, سول جەردەگى كاسىپكەرلەرمەن دە كەزدەسۋلەر وتكىزەدى. ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى اۋىل ادامدارىنا الەۋمەتتىك ساۋالناما ءجۇرگىزەدى. اۋىلداعى اعايىن ىزدەپ بارسا كىرە المايتىن شەنەۋنىكتەر ەندى ولارمەن ەمەن-جارقىن سويلەسىپ, ونىڭ جاعدايىن, سۇرانىسىن, ۇسىنىسىن تىڭدايدى. ارنايى جۇمىس توبى وسىنداي زەرتتەۋلەردى تۇيىندەپ, سول وكرۋگتە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جيىنىن وتكىزەدى, اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى تۋرالى جان-جاقتى تالداۋ جاساپ, ولارعا وزدەرىنىڭ جاساعان قورىتىندىلارىن, ۇسىنىستارىن ايتاتىن بولادى.
جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى سەرىك بەكتۇرعانوۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا جۋرناليستەردىڭ سۇراعىنا وراي, العاشقى ساپار جاساعان نوۆونەجين اۋىلدىق وكرۋگىندەگى ەڭ باستى پروبلەما اۋىلدان كوشۋدىڭ توقتاماي وتىرعاندىعى ەكەنىن ايتتى. اۋىل ادامدارى مال ۇستاپ وتىر, ءشوپ بار, وتىن بار, مەكتەپ, فەلدشەرلىك پۋنكت جۇمىس ىستەپ تۇر. اۋىل تابيعات اياسىندا ورنالاسقان. بىراق ادامدار بۇرىنعىداي اۋىلدا تۇرعىسى كەلمەيدى, قالاعا كوشكىسى كەلەدى. سونىمەن قاتار, مال شارۋاشىلىعىندا ادامداردىڭ جۇمىس ىستەگىسى كەلمەيتىندىگى دە شەنەۋنىكتەردىڭ جۇمىس توبىنىڭ نازارىنا ايرىقشا ءىلىنگەن. بۇل كورىنىس وكىنىشكە قاراي, تەك نوۆونەجيندە عانا ما؟ شەنەۋنىكتەر ەندى جىتىقارا, قارابالىق, قاراسۋ, قوستاناي, ناۋرىزىم, سارىكول, تاران, ۇزىنكول اۋداندارى مەن ارقالىق قالاسىنداعى ەلدى مەكەندەردى ارالايتىن بولادى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
