06 قاراشا، 2013

ۇكىمەت شيرىعا ءتۇستى

141 رەت كورسەتىلدى

جاۋاپتىلار جازالانا باستادى

التى ۆيتسە-مينيستر سوگىس الدى. ونىمەن قوسا بىرقاتار كوميتەت توراعالارى جانە باسقا دا لاۋازىمدى تۇلعالار جازالاندى. سونداي-اق، بىرقاتار وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارىنا سوگىس جاريالاۋ تاپسىرىلدى. سەبەبى، ولار ەلباسى تاپسىرمالارىن ءوز دەڭگەيىندە ورىنداماعان. كەشە ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ تاپسىرمانى تياناقتى تىندىرماعانداردى وسىلاي جازالادى.

image005

 

image005جاۋاپتىلار جازالانا باستادى

التى ۆيتسە-مينيستر سوگىس الدى. ونىمەن قوسا بىرقاتار كوميتەت توراعالارى جانە باسقا دا لاۋازىمدى تۇلعالار جازالاندى. سونداي-اق، بىرقاتار وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارىنا سوگىس جاريالاۋ تاپسىرىلدى. سەبەبى، ولار ەلباسى تاپسىرمالارىن ءوز دەڭگەيىندە ورىنداماعان. كەشە ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆ تاپسىرمانى تياناقتى تىندىرماعانداردى وسىلاي جازالادى.

«11 قازانداعى ۇكىمەتتىڭ كەڭەي­تىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدى وتكىر سىنعا العان بولاتىن. پرەزيدەنت ۇكىمەتكە ءبىر­قاتار ناقتى تاپسىرمالار بەردى. قازىرگى تاڭدا مەملەكەتتىك ورگاندار، مينيسترلەر، اكىمدەر تاراپىنان تاپسىرمالاردى ورىنداۋ جۇمىستارى ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزىلمەي وتىر»، دەگەن قاتاڭداۋ سىنمەن باستادى ۇكىمەت باسشىسى كەشەگى وتىرىستى.

شىنىندا، بۇل جيىن بۇرىن­عى­دان وزگەشەرەك. بۇلبۇلشا سايراعان بۇرىنعىداي بايانداماشىلار جوق. ە.دوساەۆتىڭ شاعىن ەسەبىن ەسكەرمەسەك، بۇتىندەي سۇراق-جاۋاپ جاعدايىندا ءوتتى. ۇكىمەت مۇشەلەرى بەينە ءبىر ەمتيحان تاپ­سىرۋعا كەلگەندەي، قوبالجۋلى سىڭايلى. سونىمەن، «ەلباسى تاپسىرمالارىن قالاي ورىنداپ جاتىرسىز؟» دەگەن سىناق سۇراعىنان مينيسترلەردىڭ ءبىرى ءسۇرىنىپ جاتتى، ەندى ءبىرى كىدىرىپ جاتتى، ال ورىنباسارلارى سوگىسكە ىلىگىپ جاتتى.

ايتالىق، ۇكىمەت بەكىتكەن ءىس-شارالار جوسپارى 70 شارادان تۇرادى ەكەن. 2013 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 46 ءىس-شارانى، ال 2014 جىلى – 22 ءىس-شارانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. بۇل رەتتە 2 ءىس-شارا بيۋدجەتتىك زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭدى قابىلداعاننان كەيىن 2 اي مەرزىمىندە ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. ءىس-شارالار جوسپارى 4 نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتى جوباسىن ازىرلەۋدى كوزدەيدى.

ۇكىمەت باسشىسى وسى ءىس-شارا­لاردى ورىنداۋ بارىسىندا ءاربىر مينيسترلىكتىڭ ءتيىستى مىندەتتەرى بار ەكەندىگىن باسا ايتىپ، وسىعان وراي ەلباسىنىڭ كەڭەيتىلگەن كەڭەستە كەلتىرگەن مىسالدارىن قايتا ەسكە سالدى. ماسەلەن، مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەسىنىڭ توڭىرەگىندە قوردالانعان بىلىق-شىلىقتار از ەمەس. وسىعان وراي پروبلەمالاردى شەشىپ، تارتىپكە كەلتىرۋ جايىندا قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆتەن سۇرالدى.

ول ءوز كەزەگىندە بۇل باعىتتاعى كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ ءبارىن شەشەتىن زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتقانىن ايتتى. مينيستر زاڭ جوباسى جايىندا ۇزاق ايتىپ، تولىقتاي تانىستىرۋعا تىرىسقان ەدى، بىراق كوپسوزدىلىك، ۇزىن-سونار ەسەپتى جاقتىرماعان ۇكىمەت باسشىسى «ماعان ناقتى ايتىڭىزشى» دەگەن تالاپپەن ءمينيستردىڭ ءسوزىن ءبولدى. ب.جامىشەۆ بۇل شىنىمەن دە وتە ءتيىمدى زاڭناما بولاتىنىن دالەلدەپ باقتى. ونىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى، كەلەسى جىلدىڭ ءبىرىنشى قاڭتارىنان «سامۇرىق-قازىنا» بارلىق مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردى ەلەكتروندىق فورماتتا وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر ەكەن. «زاڭناما بويىنشا مەملەكەتتىك كاسىپورىندار دا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى ەلەكتروندىق فورماتتا وتكىزەدى»، دەدى ب.جامىشەۆ.

ب.جامىشەۆ بۇدان ءارى الكوگولگە اكتسيز قۇنىن ارتتىرۋ جايىندا دا جاۋاپ بەردى. ماسەلەگە قاتىستى زاڭ جوباسى اعىمداعى جىلدىڭ 10 جەلتوقسانىندا پارلامەنت قاراۋىنا ەنگىزىلەتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، بۇل قۇجات 2011 جىلى دايىندالىپ، پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنە ەنگىزىلگەن. اتالمىش ماسەلەگە وراي ۇكىمەت باسشىسى «ەڭ الدىمەن الكوگولگە اكتسيزدى كوتەرۋ كەرەك، ەكىنشىدەن، الكوگول ونىمدەرىنىڭ، ونىڭ ىشىندە ءوندىرىستىڭ ناقتى اينالىمىن تۇسىنىكتى ەتۋگە ءتيىسپىز»، دەي كەلە قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆكە وسى ماسەلەمەن مۇقيات اينالىسۋدى تاپسىردى.

بۇدان ءارى پرەمەر-مينيستر بيۋدجەت قارجىسىنىڭ دۇرىس يگەرىلمەۋ ماسەلەسىنە توقتالدى. «ءبىز وتكەن اپتادا سىزدەرمەن ۇكىمەت وتىرىسىندا بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ يگەرىلمەۋى بويىنشا وتكىر اڭگىمە وتكىزدىك. قازىردىڭ وزىندە ءبىز پارلامەنتكە ەنگىزگەن بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ بويىنشا شەشىمدەر قابىلداۋ بارىسىندا بۇل باستى ماسەلەلەردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. مەن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ يگەرىلمەۋىنە جول بەرگەن لاۋازىمدى تۇلعالاردى جازالاۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزۋدى ءبىرىنشى باسشىلارعا تاپسىردىم. مۇنداي ۇسىنىستار ەنگىزىلدى. سوندىقتان، بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ يگەرىلمەۋى بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى تاكەجانوۆقا، اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى تولىباەۆقا، قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى تەڭگەباەۆقا سوگىس جاريا­لايمىن. سونىمەن بىرگە، بىرقاتار كوميتەتتەردىڭ توراعالارى مەن باسقا دا لاۋازىمدى تۇلعالار جازالاندى»، دەدى س.احمەتوۆ. جامبىل مەن پاۆلودار وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى ورىنباسارلارىنا دا سوگىس وسى قارجى جانە بيۋدجەت قاراجاتى ماسەلەلەرىنە قاتىستى بەرىلىپ وتىر. وسى ساتتە ۇكىمەت باسشىسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترىنە دە نازار اۋدارىپ، ۆيتسە-مينيسترلەرىنە قانداي جازالار قابىلدانعانىن سۇرادى. اسلان ءسارىنجىپوۆ ورىنباسارلارىنىڭ ءوتىنىش بەرگەنىن، ولاردى قىزمەتىنەن بوساتاتىنىن ايتتى. «جاۋاپتى حاتشى بويىنشا دا جازاعا تارتۋ ءۇشىن ۇسىنىس بەرەمىز»، دەدى مينيستر.

ۇكىمەت باسشىسى بۇدان ءارى «كولەڭكەلى» ەكونوميكامەن كۇرەس جايىن سىنعا الدى. ءسوز اراسىندا ۇكىمەت باسشىسى «كولەڭكەلى» ەكونوميكا بەلەڭ العان ناقتى 5-6 باعىتتى الىپ، سونىمەن ىمىراسىز كۇرەسۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. «ساۋدانىڭ ايتارلىقتاي باسىم بولىگى بىزدە اشىق بازارلاردا ءجۇرىپ جاتىر. بازارلارداعى رەتسىز ساۋدا «كولەڭكەلى» ەكونوميكانى ودان سايىن الدەندىرىپ كەلەدى. ال ودان كىم بايىپ جاتىر؟ رەسمي تولەم جوق، تولەمنىڭ ءبارى «كولەڭكەدە» قالۋدا، تۇبىرتەك بەرۋ ۇدەرىسى دە جولعا قويىلماعان. ءبىز بازارلاردا قاشان ءتارتىپ ورناتامىز وسى. اكىمدەرمەن بىرلەسىپ وسىنى قارايىق، سوسىن كىرىسەلىك جۇمىسقا»، دەدى ۇكىمەت باسشىسى ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ مينيسترىنە قاراتا ايتقان سوزىندە. ە.دوساەۆتىڭ ۇازاققا سوزىلىڭقىراعان بايانداماسىن توقتاتىپ، «كانەكي، ناقتى 4-5 باعىتتى الايىق، ال ءسىز ەكونوميكا ءمينيسترى رەتىندە ۇكىمەتكە، اكىمدىكتەرگە وسى پروبلەمانى العا تارتىڭىز، سوسىن اقىلداسايىق. ناقتىلاپ، 2014-2017 جىلداردى قامتىپ ىسكە كىرىسەيىك. ال مىنا 150 پۋنكتتەن تۇراتىن جوسپاردان نە شىعادى؟ ونىڭ ورنىنا ەڭ باستى 10-ىن الايىق، سوسىن بارلىق اكىمدەرمەن بىرىگىپ، سونى اتقارايىق ءبارىمىز»، دەدى س.احمەتوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا، باقىلانبايتىن ەكونوميكا تەك ساۋدا-ساتتىقتار مەن بازارلاردا عانا ەمەس، اۆتوكولىك جوندەۋ سالاسىنان باستاپ، جەكە پايدالاناتىن بۇيىمدارعا دەيىنگى ارالىقتاردا دا تولىپ جاتىر.

س.احمەتوۆ ەلىمىزدىڭ ۇدەمەلى ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دا­مۋ باعدارلاماسىنا قاتىستى دا­ ەلباسىنىڭ ايتقان سىندارىن العا تارتىپ، وسىعان وراي قانداي جۇ­مىستار جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعى جونىندە يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆتەن سۇرادى. ءا.يسەكەشەۆ ماسەلەگە وراي اقمولا، اتى­راۋ، سولتۇستىك قازاقستان، قارا­عاندى وبلىستارى اكىمدەرىنە باع­دار­لاماعا جەتەكشىلىك ەتەتىن ورىن­باسارلارىن، سونىمەن قاتار، ونەركاسىپ جانە كاسىپكەرلىك باسقارمالارىنىڭ باستىقتارىن تارتىپتىك جازاعا تارتۋدى تاپسىر­عانىن جەتكىزدى. سونداي-اق، «قاز­اۆيا­سپەكتر» جوباسى بويىنشا «قازاگرو» توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ماتاجانوۆ، بالقاش سەس-ءىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا «سامۇرىق-ەنەرگو» ۆيتسە-پرەزيدەنتى وسپانوۆ سوگىس الاتىن بولادى. ال پرەمەر-مينيستر ەكونوميكانى يندۋس­تريالاندىرۋ بويىنشا جىبەرگەن ولقىلىقتارى ءۇشىن يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى البەرت راۋعا سوگىس جاريالادى. ۇكىمەت باسشىسى بارلىق مينيسترلەر مەن اكىمدەرگە يندۋستريالاندىرۋ جوبالارىنىڭ تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ مەن ولاردىڭ جوس­پارلى قۋاتىنا شىعارۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدى جۇكتەدى. «ىرىكتەلىپ الىناتىن جوبالاردىڭ ساپاسىنا قاراۋ كەرەك. ولاردىڭ ەكونوميكالىق ماقساتتىلىعىن نازاردان شىعارماي، وتكىزۋ نارىعىن دا زەرتتەگەن ابزال»، دەدى پرەمەر-مينيستر.

ۇكىمەت باسشىسى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جانداندىرۋعا قاتىستى دا بىرقاتار تاپسىرما جۇكتەدى. بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك تەتىگىن پايدالانۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى مۇلدەم قاناعاتتانارلىقسىز جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر»، دەگەن سەرىك احمەتوۆ وسى جانە باسقا دا باعىتتار بويىنشا وڭىرلىك دامۋ مينيسترلىگىنە جۇمىستى بەلسەندى ەتە ءتۇسۋدىڭ قاجەتتىلىگىن ەسكەرتىپ ءوتتى. سوعان وراي، وسى ماسەلەمەن سوناۋ قۇرىلىس ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىك قۇرىلعاننان باستاپ اينالىسىپ كەلە جاتقان قازىرگى وڭىرلىك دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى سەرىك نوكينگە سوگىس جاريالادى.

پرەمەر-مينيستر مادەنيەت جانە اقپارات ۆيتسە-ءمينيسترى ارمان قىرىقباەۆقا دا سوگىس جاريا­لادى. «ءبىزدىڭ ارەكەتتەرىمىزدىڭ بارلىعى اشىق بولۋى جانە باق ارقىلى جۇرتشىلىققا جەتىپ جاتۋى كەرەك. مۇنداي پروبلەمالاردى بۇركەمەلەۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل جۇمىس جۇيەلى، تۇراقتى ءارى اشىق بولۋى شارت. ەلباسى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ باق-تاعى كورسەتىلىمىنە قاناعاتتانعان جوق. سوندىقتان دا، مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى بەلسەندى بولا ءتۇسۋى كەرەك. ءبىز ءوز جۇمىستارىمىزبەن اينالىسىپ جاتىرمىز، ال بۇل ۆەدومستۆونىڭ جوسپارلى جۇمىسى كورىنبەي كەلەدى، اسىرەسە، سوڭعى ۋاقىتتارى»، دەدى س. احمەتوۆ.

ۇكىمەت باسشىسى ەگەر جىلدىڭ سوڭىنا قاراي جاعداي وزگەرمەسە، مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنا ءبىرىنشى باسشىلاردى، ونىڭ ىشىندە اكىمدەردى جازالاۋ تۋرالى ۇسىنىستار ەنگىزەتىنىن دە ايتىپ ءوتتى. قورىتىندىلاي كەلە، «مەملەكەت باسشىسى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىن ەندى ءبىز اپتا سايىن تىڭدايتىن بولامىز»، دەپ تۇيىندەدى.

دينارا بىتىكوۆا،

«ەگەمەن قازاقستان».

سوڭعى جاڭالىقتار

شىڭعىستاۋدىڭ شاكىرى

ادەبيەت • كەشە

جانى ىزگى جۋرناليست

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار