ەلىن اڭساپ, ساعىنىشتان سارعايىپ جۇرگەن شاق ەدى. تاڭ الدىندا ءتۇس كورىپتى. اۋليەتاستىڭ ۇستىندە شىمقاي اق جامىلعان الدەكىم قاباعىن ءتۇيىپ قارايتىنداي ما, قالاي؟ ءبىر ءسات ءجۇزىن ءارى بۇردى. ويانىپ كەتكەن ەكەن. ەندىگى ارادا ۇيقى قاشقان. كولىگىنە ءمىنىپ اۋىلدى بەتكە السا كەرەك. اۋىلى – زەرەندى اۋدانىنداعى شوقجۇلدىزداي عانا كوكتەرەك. اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي قولدىڭ سالاسىنداي اق قايىڭ مەن ماڭگى جاسىل قاراعايلار كومكەرگەن, ۇشار باسى بۇلت باۋىرىن سىزعانداي بيىك-بيىك تەرەكتەر ءبىر-بىرىمەن جارىسا وسكەن جەر ءجانناتى. ۇلكەن جولمەن كوكتەرەككە تاياپ كەلىپ, اتباسىن اتتانار جاعىڭا بۇرساڭىز, ءدال بۇيىردەن اۋليەتاس قىلاڭ بەرەدى. پالەندەي قاشىق ەمەس, شىلبىر جەتەر جەردە.
كۇن ارقان بويى كوتەرىلگەن ۋاقىتتا الىپ ۇشىپ ەجەلدەن ەل قاسيەتتى سانايتىن اۋليەتاسىنا جەتكەن. مىنە, بال كۇلكىلى بالالىق شاعى وتكەن توپىراق. ەرتەرەكتە ەل قاسيەتىنە قۇلاي سەنگەن, قىسىلعان جان مەدەت سۇراعان اۋليەتاس. تەك سوڭعى كەزدە ماڭايى ازداپ توزىڭقىراسا كەرەك. وكپەك جولاۋشىلار اۋليەتاسقا كوزى تۇسسە, باسىنا كەلۋگە ىنتىق. سەمىز جىلقىنىڭ قارتاسىنداي بۇيرا-بۇيرا بولىپ جاتقان كوركىنە كوز سالادى. ەل ىشىندەگى ەسكى, ەستى اڭگىمە ايتىلادى. اتتەگەن-ايى, ىشىلگەن استىڭ قالدىعى, بوساعان بوتەلكە, شالا تارتىلعان تەمەكى بەي-بەرەكەت شاشىلىپ جاتىر. وسى ارادا تۋعان جەردىڭ وتتاي ىستىق توپىراعىنا تابانىن تيگىزىپ, ماۋقىن باسىپ, مەيىرىن قاندىرۋعا كەلگەن جۇماعۇل تاڭ الدىندا كورگەن ءتۇسىنىڭ تەگىن ەمەس ەكەنىن سەزىندى. جارىقتىق اۋليەلەر وكپەلەپ جاتىر ما, قالاي؟! تاس بولسا دا ءتىلى بار ءتارىزدى, مۇڭىن شاعاتىنداي, ارىزىن ايتاتىنداي.
ىلە كەيىن ورالعان. ءوزى باسقاراتىن كاسىپورىننىڭ بار جۇمىسشىسىن, كۇللى تەحنيكاسىن جەتكىزدى. ءبىر-ەكى كۇننىڭ ىشىندە ماڭايىن تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ جيناپ, ۇزىندىعى الدەنەشە ءجۇز مەتر تەمىر قورشاۋ جاساتىپ, ادەمىلەپ قاقپاق سوقتىرىپ, ءمارمار تاسقا اۋليەتاستىڭ قاسيەتىن جالعىز اۋىز ولەڭگە سىيعىزىپ جازدىردى. بۇدان بىلاي اتباسىن بۇرعان ادام قاسيەتتى جەردى ارداقتاي بىلۋگە شاقىراتىن, قۇيىلىپ تۇسكەن ولەڭ كوكىرەگىندە ساۋلەسى بار جانعا ەل مەن جەردىڭ قادىر-قاسيەتىن ۇقتىرادى.
ەرتەرەكتە وسى ماڭدا بۇلاق اعىپ جاتاتىن. مال اياعى باسقان سوڭ كوزى دە بىتەلىپ قالىپتى. تۇرتىنەكتەپ ىزدەپ ءجۇرىپ بۇلاق كوزىن تاۋىپ, قازدىرعان. جارىقتىق جارىق دۇنيەگە شىعا الماي بۋلىعىپ جاتىر ەكەن, تاپ-تازا, ءموپ-ءمولدىر سۋ بۇرقىراي اعىپ, ەڭىسكە قاراي جۇگىرسىن. ءدال وسى ساتتە جۇماعۇلدىڭ دا جۇرەگى ءبىر ءدىر ەتىپ, كوز الدى كىرەۋكەلەنىپ كەتتى. جالما-جان سۋ ارناسىن تەگىستەپ, كەڭەيتىپ, توڭىرەگىن اباتتاندىرىپ قويدى. بۇل اۋىلدا بۇلاق كوپ. تاسبۇلاق, قويبۇلاق دەگەن ءتارىزدى. ال ەسكىدەن ەسىن جيعان جاڭا بۇلاقتى ەل «جۇماعۇل بۇلاعى» اتاپ كەتتى.
وتكەن جىلى كاسىپكەر تۋعان اۋىلىنىڭ توقسان جىلدىعىنا بايلانىستى اباتتاندىرۋ جۇمىسىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولدى. اۋىلدىڭ كوشەلەرى مىڭ شۇڭقىر بولىپ جاتاتىن. تەگىستەدى. ويىلعان جەرىنە تاس توسەدى. اۋىل ىرگەسىندەگى بۇرىنعى مال بازىنان قالعان ىرسيعان قابىرعالار كورگەن ادامنىڭ يمانىن قاسىم قىلاتىن. ونى دا دىڭگەگىمەن قوسىپ ج ۇلىپ الىپ, تازالاپ شىقتى. اۋليەتاستىڭ باسىنا ءۇي تۇرعىزدى. كوكتەرەكتىڭ ءبىر كەزدە كوپ-كورىم داڭقىن شىعارعان باقشا بولۋشى ەدى. بۇل باقشانى 1949 جىلى جەرگىلىكتى مەكتەپتىڭ ديرەكتورى, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى بەكسۇلتان سۇلەيمەنوۆ باستاعان قاۋىم ەككەن بولاتىن. ۋاقىت وتە كەلە از-ماز كۇتىمنەن قاعىس قالىپ توزىڭقىراعان جايى بار ەدى. جۇماعۇل باستاعان جىگىتتەر قۋراعان اعاشتاردى الىپ تاستاپ, ورنىنا جاڭاسىن وتىرعىزدى. باقشانى باپتاعان مەكتەپ ديرەكتورى تۇرعان ءۇي قايتادان جاڭعىرتىلىپ, ادەمىلەنىپ قورشالىپ, ىرگەسىنە ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى. بەكسۇلتان اعانىڭ بەكەم تىرلىگى, ۇستازدىعى عانا ەمەس, اۋىلداستارىنا كورسەتكەن ۇلگىسى, تابيعاتقا جاناشىرلىعى تاعىلىم بولسىن دەگەن نيەتپەن.
وبلىس ورتالىعىنان كەلىپ, وڭدى ىستەردى قولىنا الىپ جاتقان كاسىپكەردىڭ باستاماسى اۋىلداستارىنا دا ۇلگى بولدى. ءتىپتى كارانتين كەزىندە دە بارلىق سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ, تۋعان اۋىلدىڭ اجارىن كەلتىرۋ ءۇشىن قولدارىنان كەلگەن ءبىرسىپىرا ءىستى تىندىردى. 120-عا جۋىق الما, شيە اعاشتارى وتىرعىزىلدى. جامان تۇماۋ زاردابى جويىلعان سوڭ جاڭادان سالىنعان, سوعىس ارداگەرلەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتى وتپەك.
پەرزەنتتىك پەيىلمەن ەمىرەنە ەڭبەك ەتىپ, ەلگە ۇلگى بولعان جۇماعۇل جولدىقوۆقا اۋىلداستارى ءدان رازى. وزدەرى دە قولعابىستارىن تيگىزىپ جاتىر. اۋىل تۇرعىنى, زەينەتكەر ءسالىمجان شوماتوۆ ءوزىنىڭ وتباسى اتىنان اۋىل جاستارىنا سىيلىق رەتىندە گۇلزارلار ورناتپاق. بي الاڭى مەن ورىندىقتار كوز جاۋىن الاتىنداي كورىكتى ەتىپ ىستەلدى.
مايدانگەر بەكسۇلتان سۇلەيمەنوۆتىڭ ۇرپاعى دا قاراپ قالعان جوق, بۇل كۇندە نۇر-سۇلتان قالاسىندا تۇراتىن كاسىپكەر جاقسىلىق سۇلەيمەنوۆ تە اۋىل پەرزەنتتەرىنىڭ ارقاسىندا اجارى كىرىپ قالعان تۋعان ەلىنىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋگە ايتارلىقتاي ۇلەس قوسۋدا.
ەل ەڭسەسىن تىكتەۋگە ءدال وسىنداي ۇيىتقى بولاتىن, جاقسى ىستەرگە جۇمىلدىراتىن ءبىر باستاما كەرەك ەكەن. باستاۋشىسى بولسا, قوستاۋشىسى تابىلاتىنىنا كوز جەتتى.
اقمولا وبلىسى,
زەرەندى اۋدانى
