وقيعا • 23 قىركۇيەك، 2020

كوكتەرەگىن كوركەيتكەن كاسىپكەر

25 رەت كورسەتىلدى

تۋعان جەرگە ىستىق ىقىلاسى جۇرتقا ونەگە بولارلىق كوكشە­تاۋلىق كاسىپكەر جۇماعۇل جول­دىقوۆ كىندىك قانى تامعان كوكتەرەك اۋىلىن كوركەيتۋگە كوپ ەڭبەك سىڭىرۋدە.

ەلىن اڭساپ، ساعىنىشتان سارعايىپ جۇرگەن شاق ەدى. تاڭ الدىندا ءتۇس كورىپ­تى. اۋليەتاستىڭ ۇستىندە شىمقاي اق جامىلعان الدەكىم قاباعىن ءتۇيىپ قارايتىنداي ما، قالاي؟ ءبىر ءسات ءجۇزىن ءارى بۇردى. ويانىپ كەتكەن ەكەن. ەن­دىگى ارادا ۇيقى قاشقان. كولىگىنە ءمىنىپ اۋىلدى بەتكە السا كەرەك. اۋى­لى – زەرەندى اۋدانىنداعى شوقجۇل­دىز­­داي عانا كوكتەرەك. اتاۋى ايتىپ تۇر­­عانداي قولدىڭ سالاسىنداي اق قا­­يىڭ مەن ماڭگى جاسىل قاراعايلار كوم­كەرگەن، ۇشار باسى بۇلت باۋىرىن سىز­عانداي بيىك-بيىك تەرەكتەر ءبىر-بىرى­مەن جارىسا وسكەن جەر ءجانناتى. ۇلكەن جولمەن كوكتەرەككە تاياپ كەلىپ، اتباسىن اتتانار جاعىڭا بۇرساڭىز، ءدال بۇيىردەن اۋليەتاس قىلاڭ بەرەدى. پالەندەي قاشىق ەمەس، شىلبىر جەتەر جەردە.

كۇن ارقان بويى كوتەرىلگەن ۋاقىت­تا الىپ ۇشىپ ەجەلدەن ەل قاسيەتتى سانايتىن اۋليەتاسىنا جەتكەن. مىنە، بال كۇلكىلى بالالىق شاعى وتكەن توپى­راق. ەرتەرەكتە ەل قاسيەتىنە قۇ­لاي سەنگەن، قىسىلعان جان مەدەت سۇرا­عان اۋليەتاس. تەك سوڭعى كەزدە ما­ڭا­يى ازداپ توزىڭقىراسا كەرەك. وك­پەك جو­لاۋ­شىلار اۋليەتاسقا كوزى تۇسسە، با­سىنا كەلۋگە ىنتىق. سەمىز جىل­قى­نىڭ قارتاسىنداي بۇيرا-بۇيرا بولىپ جاتقان كوركىنە كوز سالادى. ەل ىشىندەگى ەسكى، ەستى اڭگىمە ايتىلادى. اتتەگەن-ايى، ىشىلگەن استىڭ قالدىعى، بوساعان بوتەلكە، شالا تارتىلعان تەمەكى بەي-بەرەكەت شاشىلىپ جاتىر. وسى ارادا تۋعان جەردىڭ وتتاي ىستىق توپىراعىنا تابانىن تيگىزىپ، ماۋقىن باسىپ، مەيىرىن قاندىرۋعا كەلگەن جۇماعۇل تاڭ الدىندا كورگەن ءتۇسىنىڭ تەگىن ەمەس ەكەنىن سەزىندى. جارىقتىق اۋليەلەر وكپەلەپ جاتىر ما، قالاي؟! تاس بولسا دا ءتىلى بار ءتارىزدى، مۇڭىن شاعاتىنداي، ارىزىن ايتاتىنداي.

ىلە كەيىن ورالعان. ءوزى باسقاراتىن كاسىپورىننىڭ بار جۇمىسشىسىن، كۇللى تەحنيكاسىن جەتكىزدى. ءبىر-ەكى كۇننىڭ ىشىندە ماڭايىن تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ جيناپ، ۇزىندىعى الدەنەشە ءجۇز مەتر تەمىر قورشاۋ جاساتىپ، ادەمىلەپ قاقپاق سوقتىرىپ، ءمارمار تاسقا اۋليەتاستىڭ قاسيەتىن جالعىز اۋىز ولەڭگە سىيعىزىپ جازدىردى. بۇدان بىلاي اتباسىن بۇرعان ادام قاسيەتتى جەردى ارداقتاي بىلۋگە شاقىراتىن، قۇيىلىپ تۇسكەن ولەڭ كوكىرەگىندە ساۋلەسى بار جانعا ەل مەن جەردىڭ قادىر-قاسيەتىن ۇقتىرادى.

ەرتەرەكتە وسى ماڭدا بۇلاق اعىپ جا­تاتىن. مال اياعى باسقان سوڭ كوزى دە بىتەلىپ قالىپتى. تۇرتىنەكتەپ ىزدەپ ءجۇ­رىپ بۇلاق كوزىن تاۋىپ، قازدىرعان. جا­رىق­تىق جارىق دۇنيەگە شىعا ال­ماي بۋلىعىپ جاتىر ەكەن، تاپ-تازا، ءموپ-ءمولدىر سۋ بۇرقىراي اعىپ، ەڭىس­كە قاراي جۇگىرسىن. ءدال وسى ساتتە جۇما­عۇل­دىڭ دا جۇرەگى ءبىر ءدىر ەتىپ، كوز الدى كىرەۋ­كەلەنىپ كەتتى. جالما-جان سۋ ار­نا­سىن تەگىستەپ، كەڭەيتىپ، توڭىرەگىن ابات­تاندىرىپ قويدى. بۇل اۋىلدا بۇ­لاق كوپ. تاسبۇلاق، قويبۇلاق دەگەن ءتا­رىز­دى. ال ەسكىدەن ەسىن جيعان جاڭا بۇ­لاق­تى ەل «جۇماعۇل بۇلاعى» اتاپ كەتتى.

وتكەن جىلى كاسىپكەر تۋعان اۋىلى­نىڭ توقسان جىلدىعىنا بايلا­نىس­تى اباتتاندىرۋ جۇمىسىنا ايرىق­شا كوڭىل ءبولدى. اۋىلدىڭ كوشە­لەرى مىڭ شۇڭقىر بولىپ جاتاتىن. تەگىس­تەدى. ويىلعان جەرىنە تاس توسەدى. اۋىل ىرگە­سىندەگى بۇرىنعى مال بازىنان قالعان ىرسيعان قابىرعالار كورگەن ادام­نىڭ يمانىن قاسىم قىلاتىن. ونى دا دىڭگەگىمەن قوسىپ ج ۇلىپ الىپ، تازالاپ شىقتى. اۋليەتاستىڭ باسىنا ءۇي تۇرعىزدى. كوكتەرەكتىڭ ءبىر كەزدە كوپ-كورىم داڭقىن شىعارعان باقشا بولۋ­شى ەدى. بۇل باقشانى 1949 جىلى جەر­گىلىكتى مەكتەپتىڭ ديرەكتورى، ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى بەكسۇلتان سۇ­لەي­مەنوۆ باستاعان قاۋىم ەككەن بولا­تىن. ۋاقىت وتە كەلە از-ماز كۇتىمنەن قا­عىس قالىپ توزىڭقىراعان جايى بار ەدى. جۇماعۇل باستاعان جىگىتتەر قۋرا­عان اعاشتاردى الىپ تاستاپ، ورنىنا جاڭاسىن وتىرعىزدى. باقشانى باپ­تاعان مەكتەپ ديرەكتورى تۇرعان ءۇي قاي­تا­دان جاڭعىرتىلىپ، ادەمىلەنىپ قور­­شالىپ، ىرگەسىنە ەسكەرتكىش تاقتا ور­نات­ىلدى. بەكسۇلتان اعانىڭ بەكەم تىر­لىگى، ۇستازدىعى عانا ەمەس، اۋىل­داس­ت­ارى­نا كورسەتكەن ۇلگىسى، تابيعاتقا جاناشى­ر­لىعى تاعىلىم بولسىن دەگەن نيەتپەن.

وبلىس ورتالىعىنان كەلىپ، وڭدى ىستەردى قولىنا الىپ جاتقان كاسىپ­كەردىڭ باستاماسى اۋىلداستارىنا دا ۇلگى بولدى. ءتىپتى كارانتين كەزىندە دە بارلىق سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاي وتىرىپ، تۋعان اۋىلدىڭ اجا­رىن كەلتىرۋ ءۇشىن قولدارىنان كەل­گەن ءبىرسىپىرا ءىستى تىندىردى. 120-عا جۋىق الما، شيە اعاشتارى وتىر­عى­زىلدى. جامان تۇماۋ زاردابى جويىل­عان سوڭ جاڭادان سالىنعان، سوعىس اردا­گەر­لەرىنە ارنالعان ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋ سالتاناتى وتپەك.

پەرزەنتتىك پەيىلمەن ەمىرەنە ەڭبەك ەتىپ، ەلگە ۇلگى بولعان جۇماعۇل جول­دى­قوۆ­قا اۋىلداستارى ءدان رازى. وز­دەرى دە قولعابىستارىن تيگىزىپ جاتىر. اۋىل تۇرعىنى، زەينەتكەر ءسالىمجان شو­ماتوۆ ءوزىنىڭ وتباسى اتىنان اۋىل جاس­تارىنا سىيلىق رەتىندە گۇلزارلار ور­نات­پاق. بي الاڭى مەن ورىندىقتار كوز جاۋىن الاتىنداي كورىكتى ەتىپ ىستەلدى.

مايدانگەر بەكسۇلتان سۇلەيمەنوۆ­تىڭ ۇرپاعى دا قاراپ قالعان جوق، بۇل كۇندە نۇر-سۇلتان قالاسىندا تۇراتىن كاسىپكەر جاقسىلىق سۇلەيمەنوۆ تە اۋىل پەرزەنتتەرىنىڭ ارقاسىندا اجارى كىرىپ قالعان تۋعان ەلىنىڭ ەڭسەسىن كوتەرۋگە ايتارلىقتاي ۇلەس قوسۋدا.

ەل ەڭسەسىن تىكتەۋگە ءدال وسىنداي ۇيىتقى بولاتىن، جاقسى ىستەرگە جۇ­مىل­­دىراتىن ءبىر باستاما كەرەك ەكەن. باستاۋشىسى بولسا، قوستاۋشىسى تابىلاتىنىنا كوز جەتتى.

 

اقمولا وبلىسى،

زەرەندى اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلورداعا قارجى قۇيۋعا نيەتتى

ەلوردا • بۇگىن، 16:50

ۇقساس جاڭالىقتار