ايماقتار • 16 قىركۇيەك، 2020

تامىرىن تىرشىلىكتىڭ بۇلكىلدەتكەن...

9 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ اياسىندا اتقارىلعان جۇمىس­تاردىڭ ناتيجەسىندە ۇزاق جىلدان بەرى قوردالانىپ قالعان اۋىز سۋ، جول، جىلۋ قازاندىقتارى ءتارىزدى كۇردەلى ماسەلەلەر شەشىلۋدە. ءبىلىم وشاقتارى، مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر جون­دەلىپ، اۋىل كوشەلەرى جارىقتاندىرىلىپ، بالالاردىڭ سپورت الاڭدارى سالىنۋدا.

 

ستەپنوگور قالاسى مەن ونىڭ ماڭىنداعى بىرنەشە ەلدى مەكەن اۋىز سۋدىڭ ازابىن تارتقالى قان­شا جىل؟! التىندى ءوڭىرىنىڭ تۇر­عىندارى سۋدىڭ جوقتىعىنان مال باعا الماي، باقشا ەگە الماي قينالىپ كەلگەن بولاتىن. شىن­دىعىن ايتقاندا، مال تۇگىل ادام­داردىڭ وزدەرى تازا سۋعا زار ەدى. ەندى، مىنە، «ستەپنوگورسك سۋ كا­نالى» مەكەمەسى سۋ تازالايتىن جاڭا قوندىرعى ارقىلى قا­لانى دا، قالا ىرگەسىندەگى ەلدى مە­كەندەردى دە تازا سۋعا قارىق قىل­ماق. «اپ-يمپەكس» جشس جاڭا زاماننىڭ تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن سۋ تازالايتىن قۇ­رىلعىنى تاياۋدا پايدالانۋعا بەر­مەكشى. قۇرىلعىنىڭ قۋاتى تاۋ­لىگىنە 48 مىڭ تەكشە مەتر سۋ تا­زالاۋعا ەركىن جەتەدى. سىلەتى سۋ قوي­ماسىنان الىنعان ءنار اۋىز سۋعا دا، وندىرىستىك ماقساتقا دا پاي­دالانىلاتىن بولادى. جالپى قۇنى 5 082 395 243 تەڭگە تۇراتىن قۇرىلعىداعى سۋ ەڭ وزىق تەحنو­لوگيا بويىنشا سۇزگىدەن وتكى­زى­لەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى، جاڭا قۇ­رىلعىنىڭ ەلەكتر قۋاتىن ۇنەم­دەۋگە اسەرى مول ەكەن.

– بۇرىن اۋىز سۋدىڭ ازابىن كوپ تارتتىق، زاۆودسكوي جانە اقسۋ كەنتتەرىنىڭ تۇرعىندارى سۋدى تاسىمالداپ ءىشتى. سۋ تاپشىلىعىنان كوپ شارۋاشىلىق قاڭتارىلىپ تۇردى، – دەيدى قالا تۇرعىنى سەرىكباي بەرماعانبەتوۆ. – ەندى، مىنە مەملەكەت قامقورلىعىنىڭ ارقاسىن­دا وسىنداي جاقسىلىق جاسالىپ جاتىر.

1

جاقسىلىق جالعىز سۋ عانا ەمەس، وزگە سالالاردى دا قامتىعان. ماسەلەن، قالاداعى №1 ورتا مەكتەپ 1987 جىلى سالىنعان. قازىر مۇندا 352 وقۋشى ءبىلىم الۋدا. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى بويىنشا ءبىلىم وشا­عىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇ­مىس­تارى جاسالىپتى. ءپان كا­بي­نەتتە­رى جاڭارتىلىپ، شاتىرى اۋىس­تى­رىلعان، ەدەنى جامىلعىمەن كوم­كەرىلىپ، سىرتقى ارلەۋ جۇ­مىس­تارى دا كوز قۋانتارلىق بولىپ جوندەلگەن. ۇزاق جىلدان بەرى اعىم­داعى جوندەۋ جۇمىستارى ىستەلگەنىمەن، ءدال وسىنداي كۇر­دە­لى جوندەۋ تۇڭعىش رەت جاسالىپ وتىر. ءبىلىم وشاعىنىڭ باسشىلارى دا باعدارلاما شاراپاتى تۋرالى جۇرەكجاردى لەبىزدەرىن بىل­دىرۋدە.

اقسۋ كەنتىندەگى №1 ورتا مەكتەپ تە بيىل كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ، كوپ-كورىم جاقسارىپ قالعان. ءبىلىم وشاعىنىڭ سىرتى ارلەنىپ، ىشىندەگى ءپان كابينەت­تە­رىنىڭ قابىرعالارى، دالىزدەرى اك­تەلىپ، سىرلانعان. ەدەن مەن تە­رەزە دە الماستىرىلىپتى. بۇ­رىنعى توزىعى جەتكەن توبەنىڭ كەي تۇستارى جاڭالانعان.

1

قالا مەكتەپتەرىمەن قاتار كا­­سىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم جۇ­يەسى دە قامقورلىقتان قاعىس قال­ماعان. ماسەلەن، ستەپنوگور قا­لاسىنداعى يندۋستريالىق-تەح­نيكالىق كوللەدج قۇرىلىسشى­نىڭ قالاعىنان جاڭا شىققان­داي سىڭعىرلاپ تۇر. ءسوز اراسىندا اتالعان ءبىلىم وشاعىندا 17 ما­­مان­دىق بويىنشا ماماندار دايار­­لاناتىنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. كوللەدج باسشىلارىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، بۇل مامان­دىقتاردىڭ بارلىعى سۇرانىسقا يە ەكەن. كەلەر جىلى جارتى عا­سىرلىق تويىن تويلايتىن ءبى­لىم وشاعىنا «جۇمىسپەن قام­تۋ­دىڭ جول كارتاسى-2020» باعدار­لا­ما­سى بويىنشا 115 ملن تەڭ­گەگە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگى­زىلگەن. عيماراتتىڭ شاتىرى جا­ڭار­تىلىپ، ءبىرىنشى، ەكىنشى كور­پۋستاردىڭ اعاش تەرەزەلەرى ال­ماس­تىرىلعان. وقۋ كورپۋسىنىڭ كىرەبەرىسى جوندەلىپ، توبەسى قا­لىپقا كەلتىرىلىپتى. جوبا بويىن­شا كوزدەلگەن جۇمىستاردىڭ بار­لىعى مارەسىنە جەتكەن. 2020 جى­لى «جاس مامان» جوباسى بو­يىنشا دا اتالعان وقۋ ورنىن جاق­سىلىق شاراپاتى شارپىپ وت­كەن. وسى جوبا بويىنشا 248 ملن تەڭگەگە توكارلىق، فرەزەرلىك قۇ­رىلعىلار الىندى. ءبىلىم الۋشى­لار ەندى باع­دارلاما بويىنشا العان بىلىم­دەرىن وندىرىستىك تاجىريبەمەن ۇش­تاستىرا الادى.

قالادا وقۋشىلار مەن ءبىلىم الۋ­شىلارعا ءبىلىم سالاسىندا جاع­داي تۋعىزىلىپ جاتسا، سپورتپەن اينالىسۋلارىنا دا مول مۇم­كىندىك بار. ماسەلەن، فۋتبول، باس­كەتبول الاڭدارى، كوپبەيىندى جات­تىعۋ زالدارى بوي كوتەرىپ، ان­شەيىندە بوس ۋاقىتتارىن قاي­دا، قالاي جۇمسارلارىن بىل­مەي جۇرگەن جاس بۋىنعا ايتا قالار­لىقتاي جاناشىرلىق جاسالىپ وتىر. №3 مەكتەپتىڭ ماڭىندا ەنى 30، ۇزىندىعى 50 مەترلىك سپورت الاڭى سالىنعان. سونداي-اق №4 شاعىن اۋداندا قولعا الىنعان فۋت­بول جانە باسكەتبول الاڭدارى تاياۋ ارادا پايدالانۋعا بەرىلەدى. مۇنداي كورىنىستى №9 شاعىن اۋداندا دا كورۋگە بولادى. بۇل جەردە جوعارىدا ايتىلعانداردان ءسال شاعىن بولعانىمەن، ەڭ ءبىر تالاپشىل كوڭىلدەن شىعاتىن ءتاپ-ءتاۋىر الاڭدار سالىنىپ جاتىر.

1

قالادا قۇرىلىس جۇمىستارى قارقىندى قولعا الىنعان. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا
375 ملن تەڭگەگە 45 پاتەرلى تۇرعىن ءۇي سا­لىنۋدا. باسپانا پايدالانۋعا بەرىلگەن كەزدە 30 پاتەر الەۋمەت­تىك جاعىنان از قامتاماسىز ەتىل­گەن وتباسىلارعا بەرىلسە، قالعان 15-ءى دە ءتۇرلى جەڭىلدىكتەرگە يە ادام­دارعا بەرىلەتىن بولادى. قۇ­رىلىس جۇمىستارىنا ونداعان ادام تارتىلعان. ەڭبەكاقىلارى دا تولىمدى. شالعايداعى شاعىن قالانىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن ءتاپ-ءتاۋىر تابىس تابۋعا مۇمكىندىك تۋعان.

باياندى باعدارلامالار­دىڭ ناتيجەسىندە كەم-كەتىگىن جون­دەپ، اجارى اشىلىپ كەلە جات­قان اۋدان­نىڭ ءبىرى – اقكول. مۇن­­دا دا بىر­قاتار ءبىلىم وشاعى مەن مەكتەپ­كە دەيىنگى مەكەمەنى جازدا جوندەۋدەن وتكىزىپ، جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن جۇتىندىرىپ قويىپتى. اۋدان ورتالىعىندا­عى №1 ورتا مەكتەپ سوناۋ 1936 جى­لى اشىلعان. تا­ريحى تىم ارىدەگى ءبىلىم وشاعىنا 40 ملن تەڭگە قا­را­جات بولىنگەن. جالپى كولەمى 4030 شارشى مەتردى قۇرايتىن عي­مارات «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاما­سى اياسىندا كۇردەلى جوندەۋدەن وت­كى­زىل­گەن. جوندەۋ جۇمىستارىن «نۇر­­­زامان» جشس اتقاردى. ءبىلىم وشاعىنىڭ 2040 شارشى مەتردى قۇ­رايتىن توبەسى جاڭادان جابىلىپ، 700 شارشى مەتر ەدەنى اۋىس­تىرىلدى. سونداي-اق بۇرىنعى 180 اعاش تەرەزە جاڭا زامانعى تەرەزەمەن الماستىرىلدى. سپورت زالىنا جىلۋ جۇيەسى تارتىلدى. جەرگىلىكتى جەردەن التى ادام ۋاقىتشا بولسا دا جۇمىسپەن قام­­تىلدى. بۇگىندە 620 وقۋشى وقي­­تىن ءبىلىم وشاعى جاڭادان سا­­لىنعانداي جارقىراپ تۇر. №3 جايىق بەكتۇروۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ تە جوندەۋدەن وت­كى­زىلدى. 1985 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن ءۇش قاباتتى عيماراتتىڭ جىلۋ، سۋ جۇيەسى الماستىرىلىپ، سپورت زالىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلدى، تەرەزەلەرى دە جاڭارتىلدى. وسىلايشا جاڭا كو­رىككە يە بولدى. تىڭعىلىقتى ءىس اۋىلداردا دا بار. ماسەلەن، «جۇ­مىسپەن قامتۋدىڭ جول كار­تاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 164 618 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ، ەڭ­بەك اۋى­لىنداعى مادەني-سپورت كەشە­نىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىس­تا­رى جۇر­گىزىلدى.

ارشالى اۋدانىندا دا اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن قىرۋار جۇ­مىس اتقارىلىپ، شاعىن ەلدى مە­كەننىڭ شىرايى كىرىپ قالىپتى. مادەنيەت ۇيىنە اعىمداعى جون­دەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. قا­­زىر الىستان مەنمۇندالاپ، تۇر­­­عىنداردى مادەنيەت وشا­عى­نا شا­­قىرىپ تۇرعانداي. اۋدان­دىق اۋرۋ­حاناعا دا اتالعان باعدار­لا­ما بويىنشا كۇردەلى جوندەۋ جۇ­مىستارى جۇرگىزىلۋدە.

– ۇزاق جىلداردان بەرى جون­دەۋ كورمەگەن اۋرۋحاناعا بيىل باع­دارلامانىڭ شاراپاتىمەن تاپ-تۇيناقتاي جوندەۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلىپ، ءبىر جاڭعىرىپ قالدى، – دەيدى اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى البينا انيۋحينا، – كارانتين كەزىندە ازداپ قولبايلاۋ بولدى. اۋرۋحاناعا 1991 جىلدان بە­رى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلمەگەن ەدى. ەندى، مىنە، كىرە­بەرىستەن باستاپ ءىشى-سىرتى جۇ­تىنىپ تۇر.

باس دارىگەردىڭ ايتۋىنا قا­را­عاندا، ىندەتتىڭ العاشقى لەگى وڭاي­عا سوقپاسا كەرەك. دارىگەرلەر ۋاقىتپەن ساناسپاي دەرتتىڭ بە­تىن قايتارۋعا، ادامداردى امان الىپ قالۋعا جانتالاسا كى­رىس­كەن. بىرنەشە اۋداننان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كومەككە كەلىپتى. قازىرگى كۇنى ەكىنشى تول­قىنعا قاپىسىز دايىندىق ۇس­تىندە. بۇل ورايدا مەملەكەت قام­قورلىعىنان وزگە جەرگىلىكتى دە­مەۋ­شىلەردىڭ جاناشىرلىعىن دا اتاپ ايتۋعا بولادى. ولار اۋرۋ­حاناعا ايتا قالارلىقتاي ما­تەريالدىق كومەك كورسەتكەن. ەلدىڭ بىرلىگىن، ازاماتتاردىڭ جا­نا­شىرلىعىن اڭعارتاتىن جۇرەك جىلۋى جۇمىستان قاجىپ جۇرگەن دارىگەرلەرگە مورالدىق تۇرعىدان ۇلكەن اسەرىن تيگىزىپتى.

«اۋىل – ەل بەسىگى» باعدار­لا­ماسى بويىنشا اۋدان ورتا­لى­عىنداعى «سۆەتلياچوك»، «سول­نىشكو» ءتارىزدى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلسە، اگروتەحنيكالىق كوللەدج دە قۇرىلىس قالاعىنان جاڭا شىققانداي. مۇندا تاس قا­لاۋشى، سانتەحنيك ءتارىزدى سۇ­رانىسقا يە بەس ماماندىق بويىن­شا ماماندار دايارلانۋدا. وقۋ كورپۋسىمەن بىرگە جاتاقحانا دا جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. ايتپاق­شى، بۇل جاتاقحانا توعىز جىل بويى بوس تۇرعان ەكەن، ەندى مى­نە، قابىرعالارى تۇزەتىلىپ، اك­تە­لىپ، ەدەنى مەن توبەسى قالىپقا كەل­تىرىلىپ، تەرەزەلەرى الماستىرىلىپ، جاڭا عيماراتقا بەرگىسىز كەيىپكە ەنگەن. وقۋ كورپۋسىنىڭ الدى دا اباتتاندىرىلعان.

ەل ەڭسەسىن كوتەرگەن وسىنداي قاداۋ-قاداۋ ىستەر مەملەكەتتىك باع­­دارلامالاردىڭ اياسىندا تىندىرىلىپ وتىر. ناتيجەسىندە، ۇزاق جىل قاراجاتتىڭ جەتىمسىزدى­گى­نەن قاعاجۋ قالعان نىساندار اجارلانىپ، ءالى دە ەلگە قىز­مەت ەتە بەرمەك. وسىنىڭ بار­لىعى ەل مۇراتىن كوز­دەگەن باعدار­لاما­لاردىڭ بايانى دەسەك، جاراسىمدى.

 

اقمولا وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

اشىقتىق – قوعام دامۋىنىڭ كەپىلى

ايماقتار • بۇگىن، 13:00

دوللار قايتا قىمباتتادى

ەكونوميكا • بۇگىن، 12:18

قايران قالدىرعان قايىڭدى

فوتوگالەرەيا • بۇگىن، 11:56

ۇقساس جاڭالىقتار