ستەپنوگور قالاسى مەن ونىڭ ماڭىنداعى بىرنەشە ەلدى مەكەن اۋىز سۋدىڭ ازابىن تارتقالى قانشا جىل؟! التىندى ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارى سۋدىڭ جوقتىعىنان مال باعا الماي, باقشا ەگە الماي قينالىپ كەلگەن بولاتىن. شىندىعىن ايتقاندا, مال تۇگىل ادامداردىڭ وزدەرى تازا سۋعا زار ەدى. ەندى, مىنە, «ستەپنوگورسك سۋ كانالى» مەكەمەسى سۋ تازالايتىن جاڭا قوندىرعى ارقىلى قالانى دا, قالا ىرگەسىندەگى ەلدى مەكەندەردى دە تازا سۋعا قارىق قىلماق. «اپ-يمپەكس» جشس جاڭا زاماننىڭ تالابىنا تولىق جاۋاپ بەرەتىن سۋ تازالايتىن قۇرىلعىنى تاياۋدا پايدالانۋعا بەرمەكشى. قۇرىلعىنىڭ قۋاتى تاۋلىگىنە 48 مىڭ تەكشە مەتر سۋ تازالاۋعا ەركىن جەتەدى. سىلەتى سۋ قويماسىنان الىنعان ءنار اۋىز سۋعا دا, وندىرىستىك ماقساتقا دا پايدالانىلاتىن بولادى. جالپى قۇنى 5 082 395 243 تەڭگە تۇراتىن قۇرىلعىداعى سۋ ەڭ وزىق تەحنولوگيا بويىنشا سۇزگىدەن وتكىزىلەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, جاڭا قۇرىلعىنىڭ ەلەكتر قۋاتىن ۇنەمدەۋگە اسەرى مول ەكەن.
– بۇرىن اۋىز سۋدىڭ ازابىن كوپ تارتتىق, زاۆودسكوي جانە اقسۋ كەنتتەرىنىڭ تۇرعىندارى سۋدى تاسىمالداپ ءىشتى. سۋ تاپشىلىعىنان كوپ شارۋاشىلىق قاڭتارىلىپ تۇردى, – دەيدى قالا تۇرعىنى سەرىكباي بەرماعانبەتوۆ. – ەندى, مىنە مەملەكەت قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا وسىنداي جاقسىلىق جاسالىپ جاتىر.
جاقسىلىق جالعىز سۋ عانا ەمەس, وزگە سالالاردى دا قامتىعان. ماسەلەن, قالاداعى №1 ورتا مەكتەپ 1987 جىلى سالىنعان. قازىر مۇندا 352 وقۋشى ءبىلىم الۋدا. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى بويىنشا ءبىلىم وشاعىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جاسالىپتى. ءپان كابينەتتەرى جاڭارتىلىپ, شاتىرى اۋىستىرىلعان, ەدەنى جامىلعىمەن كومكەرىلىپ, سىرتقى ارلەۋ جۇمىستارى دا كوز قۋانتارلىق بولىپ جوندەلگەن. ۇزاق جىلدان بەرى اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى ىستەلگەنىمەن, ءدال وسىنداي كۇردەلى جوندەۋ تۇڭعىش رەت جاسالىپ وتىر. ءبىلىم وشاعىنىڭ باسشىلارى دا باعدارلاما شاراپاتى تۋرالى جۇرەكجاردى لەبىزدەرىن بىلدىرۋدە.
اقسۋ كەنتىندەگى №1 ورتا مەكتەپ تە بيىل كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلىپ, كوپ-كورىم جاقسارىپ قالعان. ءبىلىم وشاعىنىڭ سىرتى ارلەنىپ, ىشىندەگى ءپان كابينەتتەرىنىڭ قابىرعالارى, دالىزدەرى اكتەلىپ, سىرلانعان. ەدەن مەن تەرەزە دە الماستىرىلىپتى. بۇرىنعى توزىعى جەتكەن توبەنىڭ كەي تۇستارى جاڭالانعان.
قالا مەكتەپتەرىمەن قاتار كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم جۇيەسى دە قامقورلىقتان قاعىس قالماعان. ماسەلەن, ستەپنوگور قالاسىنداعى يندۋستريالىق-تەحنيكالىق كوللەدج قۇرىلىسشىنىڭ قالاعىنان جاڭا شىققانداي سىڭعىرلاپ تۇر. ءسوز اراسىندا اتالعان ءبىلىم وشاعىندا 17 ماماندىق بويىنشا ماماندار دايارلاناتىنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. كوللەدج باسشىلارىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل ماماندىقتاردىڭ بارلىعى سۇرانىسقا يە ەكەن. كەلەر جىلى جارتى عاسىرلىق تويىن تويلايتىن ءبىلىم وشاعىنا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا 115 ملن تەڭگەگە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. عيماراتتىڭ شاتىرى جاڭارتىلىپ, ءبىرىنشى, ەكىنشى كورپۋستاردىڭ اعاش تەرەزەلەرى الماستىرىلعان. وقۋ كورپۋسىنىڭ كىرەبەرىسى جوندەلىپ, توبەسى قالىپقا كەلتىرىلىپتى. جوبا بويىنشا كوزدەلگەن جۇمىستاردىڭ بارلىعى مارەسىنە جەتكەن. 2020 جىلى «جاس مامان» جوباسى بويىنشا دا اتالعان وقۋ ورنىن جاقسىلىق شاراپاتى شارپىپ وتكەن. وسى جوبا بويىنشا 248 ملن تەڭگەگە توكارلىق, فرەزەرلىك قۇرىلعىلار الىندى. ءبىلىم الۋشىلار ەندى باعدارلاما بويىنشا العان بىلىمدەرىن وندىرىستىك تاجىريبەمەن ۇشتاستىرا الادى.
قالادا وقۋشىلار مەن ءبىلىم الۋشىلارعا ءبىلىم سالاسىندا جاعداي تۋعىزىلىپ جاتسا, سپورتپەن اينالىسۋلارىنا دا مول مۇمكىندىك بار. ماسەلەن, فۋتبول, باسكەتبول الاڭدارى, كوپبەيىندى جاتتىعۋ زالدارى بوي كوتەرىپ, انشەيىندە بوس ۋاقىتتارىن قايدا, قالاي جۇمسارلارىن بىلمەي جۇرگەن جاس بۋىنعا ايتا قالارلىقتاي جاناشىرلىق جاسالىپ وتىر. №3 مەكتەپتىڭ ماڭىندا ەنى 30, ۇزىندىعى 50 مەترلىك سپورت الاڭى سالىنعان. سونداي-اق №4 شاعىن اۋداندا قولعا الىنعان فۋتبول جانە باسكەتبول الاڭدارى تاياۋ ارادا پايدالانۋعا بەرىلەدى. مۇنداي كورىنىستى №9 شاعىن اۋداندا دا كورۋگە بولادى. بۇل جەردە جوعارىدا ايتىلعانداردان ءسال شاعىن بولعانىمەن, ەڭ ءبىر تالاپشىل كوڭىلدەن شىعاتىن ءتاپ-ءتاۋىر الاڭدار سالىنىپ جاتىر.
قالادا قۇرىلىس جۇمىستارى قارقىندى قولعا الىنعان. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا
375 ملن تەڭگەگە 45 پاتەرلى تۇرعىن ءۇي سالىنۋدا. باسپانا پايدالانۋعا بەرىلگەن كەزدە 30 پاتەر الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتاماسىز ەتىلگەن وتباسىلارعا بەرىلسە, قالعان 15-ءى دە ءتۇرلى جەڭىلدىكتەرگە يە ادامدارعا بەرىلەتىن بولادى. قۇرىلىس جۇمىستارىنا ونداعان ادام تارتىلعان. ەڭبەكاقىلارى دا تولىمدى. شالعايداعى شاعىن قالانىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن ءتاپ-ءتاۋىر تابىس تابۋعا مۇمكىندىك تۋعان.
باياندى باعدارلامالاردىڭ ناتيجەسىندە كەم-كەتىگىن جوندەپ, اجارى اشىلىپ كەلە جاتقان اۋداننىڭ ءبىرى – اقكول. مۇندا دا بىرقاتار ءبىلىم وشاعى مەن مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەنى جازدا جوندەۋدەن وتكىزىپ, جاڭا وقۋ جىلىنا دەيىن جۇتىندىرىپ قويىپتى. اۋدان ورتالىعىنداعى №1 ورتا مەكتەپ سوناۋ 1936 جىلى اشىلعان. تاريحى تىم ارىدەگى ءبىلىم وشاعىنا 40 ملن تەڭگە قاراجات بولىنگەن. جالپى كولەمى 4030 شارشى مەتردى قۇرايتىن عيمارات «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. جوندەۋ جۇمىستارىن «نۇرزامان» جشس اتقاردى. ءبىلىم وشاعىنىڭ 2040 شارشى مەتردى قۇرايتىن توبەسى جاڭادان جابىلىپ, 700 شارشى مەتر ەدەنى اۋىستىرىلدى. سونداي-اق بۇرىنعى 180 اعاش تەرەزە جاڭا زامانعى تەرەزەمەن الماستىرىلدى. سپورت زالىنا جىلۋ جۇيەسى تارتىلدى. جەرگىلىكتى جەردەن التى ادام ۋاقىتشا بولسا دا جۇمىسپەن قامتىلدى. بۇگىندە 620 وقۋشى وقيتىن ءبىلىم وشاعى جاڭادان سالىنعانداي جارقىراپ تۇر. №3 جايىق بەكتۇروۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ تە جوندەۋدەن وتكىزىلدى. 1985 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن ءۇش قاباتتى عيماراتتىڭ جىلۋ, سۋ جۇيەسى الماستىرىلىپ, سپورت زالىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى, تەرەزەلەرى دە جاڭارتىلدى. وسىلايشا جاڭا كورىككە يە بولدى. تىڭعىلىقتى ءىس اۋىلداردا دا بار. ماسەلەن, «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 164 618 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ, ەڭبەك اۋىلىنداعى مادەني-سپورت كەشەنىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
ارشالى اۋدانىندا دا اۋىز تولتىرىپ ايتاتىن قىرۋار جۇمىس اتقارىلىپ, شاعىن ەلدى مەكەننىڭ شىرايى كىرىپ قالىپتى. مادەنيەت ۇيىنە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. قازىر الىستان مەنمۇندالاپ, تۇرعىنداردى مادەنيەت وشاعىنا شاقىرىپ تۇرعانداي. اۋداندىق اۋرۋحاناعا دا اتالعان باعدارلاما بويىنشا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.
– ۇزاق جىلداردان بەرى جوندەۋ كورمەگەن اۋرۋحاناعا بيىل باعدارلامانىڭ شاراپاتىمەن تاپ-تۇيناقتاي جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ءبىر جاڭعىرىپ قالدى, – دەيدى اۋرۋحانانىڭ باس دارىگەرى البينا انيۋحينا, – كارانتين كەزىندە ازداپ قولبايلاۋ بولدى. اۋرۋحاناعا 1991 جىلدان بەرى كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەن ەدى. ەندى, مىنە, كىرەبەرىستەن باستاپ ءىشى-سىرتى جۇتىنىپ تۇر.
باس دارىگەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ىندەتتىڭ العاشقى لەگى وڭايعا سوقپاسا كەرەك. دارىگەرلەر ۋاقىتپەن ساناسپاي دەرتتىڭ بەتىن قايتارۋعا, ادامداردى امان الىپ قالۋعا جانتالاسا كىرىسكەن. بىرنەشە اۋداننان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى كومەككە كەلىپتى. قازىرگى كۇنى ەكىنشى تولقىنعا قاپىسىز دايىندىق ۇستىندە. بۇل ورايدا مەملەكەت قامقورلىعىنان وزگە جەرگىلىكتى دەمەۋشىلەردىڭ جاناشىرلىعىن دا اتاپ ايتۋعا بولادى. ولار اۋرۋحاناعا ايتا قالارلىقتاي ماتەريالدىق كومەك كورسەتكەن. ەلدىڭ بىرلىگىن, ازاماتتاردىڭ جاناشىرلىعىن اڭعارتاتىن جۇرەك جىلۋى جۇمىستان قاجىپ جۇرگەن دارىگەرلەرگە مورالدىق تۇرعىدان ۇلكەن اسەرىن تيگىزىپتى.
«اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى بويىنشا اۋدان ورتالىعىنداعى «سۆەتلياچوك», «سولنىشكو» ءتارىزدى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەر كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلسە, اگروتەحنيكالىق كوللەدج دە قۇرىلىس قالاعىنان جاڭا شىققانداي. مۇندا تاس قالاۋشى, سانتەحنيك ءتارىزدى سۇرانىسقا يە بەس ماماندىق بويىنشا ماماندار دايارلانۋدا. وقۋ كورپۋسىمەن بىرگە جاتاقحانا دا جوندەۋدەن وتكىزىلگەن. ايتپاقشى, بۇل جاتاقحانا توعىز جىل بويى بوس تۇرعان ەكەن, ەندى مىنە, قابىرعالارى تۇزەتىلىپ, اكتەلىپ, ەدەنى مەن توبەسى قالىپقا كەلتىرىلىپ, تەرەزەلەرى الماستىرىلىپ, جاڭا عيماراتقا بەرگىسىز كەيىپكە ەنگەن. وقۋ كورپۋسىنىڭ الدى دا اباتتاندىرىلعان.
ەل ەڭسەسىن كوتەرگەن وسىنداي قاداۋ-قاداۋ ىستەر مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ اياسىندا تىندىرىلىپ وتىر. ناتيجەسىندە, ۇزاق جىل قاراجاتتىڭ جەتىمسىزدىگىنەن قاعاجۋ قالعان نىساندار اجارلانىپ, ءالى دە ەلگە قىزمەت ەتە بەرمەك. وسىنىڭ بارلىعى ەل مۇراتىن كوزدەگەن باعدارلامالاردىڭ بايانى دەسەك, جاراسىمدى.
اقمولا وبلىسى
