وسى ورايدا, مەن پرەزيدەنت بەلگىلەگەن بىرقاتار ماڭىزدى باعىتقا قاتىستى ءوزىمنىڭ كوزقاراسىمدى ورتاعا سالۋدى ءجون سانادىم.
ءبىرىنشىسى, مەملەكەتتىك باسقارۋدى جاڭاشا جۇزەگە اسىرۋ.
جولداۋدا پرەزيدەنت جاڭا ۇلگىدەگى مەملەكەتتىك باسقارۋدى قۇرۋ قاجەتتىلىگىن جانە وسى سالاداعى رەفورمالاردى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى.
البەتتە, مەملەكەتتىڭ ءتيىمدى ءىس-قيمىلى مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ جۇمىسىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنى تۇسىنىكتى. وسى ورايدا, جەرگىلىكتى جانە ورتالىق باسقارۋ ورگانداردى ويى دا, ءبىلىمى دە تولىسقان ماماندارمەن تولىقتىرۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. مەملەكەتتىك قىزمەتكە جوعارى بىلىكتى, جاۋاپكەرشىلىگى مول, ىنتالى ماماندار كەلۋى شارت جانە مەملەكەتتىك ورگاندار مامانداردى قىزمەتكە تارتۋعا مۇددەلى بولۋىمەن قاتار, وسىنداي قىزمەتكە مامانداردىڭ ۇمتىلۋىن دا مۇددەلى ەتۋ كەرەك.
مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ ءتيىمدى قىزمەتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن, جەرگىلىكتى جانە ورتالىق ورگاندار ءوزارا ءتيىمدى ىسكەرلىك قارىم-قاتىناستى جولعا قويا بىلگەنى ءجون. سەبەبى كوپ ماسەلە وسىعان كەلىپ تىرەلەدى. مينيسترلىكتەر مەن اكىمدىكتەر جۇپتاسىپ, جۇمىلا قىزمەت ىستەسە, تۇسىنىكسىز جاعدايلار ورىن المايدى.
مىسالى, پارلامەنت قابىرعاسىندا زاڭ قابىلداۋ ۋاقىتىندا كەيدە مىناداي جاعدايلار كەزدەسەدى. زاڭ ماتىنىمەن تانىسا وتىرعاندا, كەيبىر نورمالاردىڭ, زاڭ جوباسىن ۇسىنۋشى ورگانداردىڭ جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرمەن زاڭدى ورىنداۋ شارتتارى جەتكىلىكتى تۇردە كەلىسىلمەگەنىن بايقايمىز.
ەگەر زاڭ جوباسىن دايىنداۋ بارىسىندا, مەملەكەتتىك ورگان ءتيىستى جەرگىلىكتى نەمەسە وزگە دە سالالارمەن تىكەلەي بايلانىستا بولسا, زاڭ كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن, ونىڭ جۇمىس ىستەۋ شارتتارى جان-جاقتى قارالىپ, تيىمدىلىگى بەلگىلەنۋشى ەدى.
وكىنىشكە قاراي, زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن, ءىس جۇزىندە كەيبىر نورمالار جۇمىس ىستەمەي قالادى. ويتكەنى زاڭ جوباسىن دايىنداۋداعى پروتسەسس تاراپتاردىڭ كەلىسۋى ارقىلى جۇرگىزىلمەگەن بولىپ شىعادى.
سودان كەيىن, وڭىرلەردەن پارلامەنتكە ارىزدانعان حاتتار ءتۇسىپ وتىرادى. سوندىقتان مەملەكەتتىك باسقارۋ بارلىق مەملەكەتتىك جانە مۇددەلى ورگانداردىڭ ءوزارا كەلىسىمدى ارەكەتى جولعا قويىلعاندا عانا ءتيىمدى بولاتىنىن ەسكەرگەن ابزال. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت مەديتسينا سالاسىنىڭ ماسەلەلەرىنە كەڭىنەن توقتالدى. ولاردىڭ قاتارىندا حالىقتىڭ ءجيى كوتەرەتىن سۇراقتارىنىڭ ءبىرى – اۋىلدى ەلدىمەكەندەردى مەديتسينالىق كومەكپەن قامتۋ.
ول تۋرالى پرەزيدەنت شالعايداعى وڭىرلەرگە كولىك ارقىلى دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتۋدى, بارلىق اۋىلدىق ەلدى مەكەندى فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەرمەن جانە دارىگەرلىك امبۋلاتوريالارمەن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
ارينە, بۇل اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن, جاقسى جاڭالىق, ويتكەنى, وسى جىلعى شىلدە ايىنداعى وڭىردە وتكەن كەزدەسۋلەردە, قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى جانە اۋداندىق ماسليحات دەپۋتاتتارى, وسىنداي كوكەيتەستى ماسەلەلەر تۋرالى ءسوز قوزعاپ, وڭ شەشىمىن تابۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋدى وتىنگەن ەدى.
بۇل ماسەلە, ءبىرتالاي اۋدانداردا, اۋىلدى ەلدىمەكەندەردە شەشىمىن تاپپاي جۇرگەن كۇرمەۋى قيىن ماسەلە بولاتىن. بەلگىلەنگەن باعىت بويىنشا ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى جاسالاتىن شارالاردىڭ شالعايداعى اۋىلداردى اينالىپ وتپەيتىندىگىنە سەنەمىن.
وسى ورايدا, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 10 جىل بويى قوردالانعان ماسەلەنى دە ايتا كەتۋدى ءجون سانادىم.
ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا ەڭ ءىرى اۋدانداردىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن اقتاۋ قالاسىنا ىرگەلەس جاتقان مۇنايلى اۋدانىندا ءالى كۇنگە دەيىن ءوزىنىڭ جەكە اۋرۋحاناسى جوق. بۇل اۋداندا قازىرگى تاڭدا 170 مىڭنان استام حالىق تۇرادى جانە بالا تۋ كورسەتكىشى جىل سايىن وسۋدە.
وي تۋعىزاتىن ماسەلە, قالايشا وسىنداي كوپ تۇرعىندارى بار اۋدان 10 جىل بويى مينيسترلىكتىڭ دە, وبلىس, اۋدان اكىمدەرىنىڭ دە نازارىنان تىس قالعان.
بۇگىنگى تاڭدا, اۋدان ورتالىعىنا كوپسالالى اۋرۋحانا سالۋ جونىندەگى ء تيىستى بيۋدجەتتىك ءوتىنىم جوبانى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە جولدانعان.
ءبىزدىڭ ەسەبىمىزشە, اۋداننان 150 ورىندىق ورتالىق اۋرۋحانانىڭ قۇرىلىسى باستالۋى كەرەك. بۇل تۋرالى ءتيىستى دەپۋتاتتىق ساۋال پرەمەر-ءمينيستردىڭ اتىنا جولداندى.
پاندەميا كەزىندە, مەديتسينا سالاسىنا ۇلكەن اۋىرتپالىق ءتۇستى جانە اۋدان مەن اۋىل تۇرعىندارى مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ ازدىعىنان, نە جوقتىعىنان قيىندىقتارعا ۇشىرادى.
سوندىقتان مۇنداي ۇلكەن اۋداندا ءتيىستى اۋرۋحانا سالۋ كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلە دەپ ەسەپتەيمىن.
تاعى ءبىر وڭىرلەردە كوتەرىلىپ جۇرگەن سۇراقتاردىڭ ءبىرى ول – ءبىلىم سالاسى توڭىرەگىندە جاڭا وقۋ پروتسەستەرى تۋرالى, قاشىقتان وقىتۋعا بايلانىستى ينتەرنەتكە قولجەتىمدىلىك پەن دايىندىق.
پرەزيدەنت بۇل سالادا دا جاعىمدى جاڭالىقتارمەن سەرپىلتتى.
جولداۋدا ءبىلىم سالاسىنا تاعى دا توقتالىپ, وندا سانيتارلىق تالاپتاردى جانە وتكەن توقسانداعى قاشىقتان وقىتۋداعى جىبەرىلگەن قاتەلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەتكە تولىققاندى فۋنكتسيالارى بار بىرىڭعاي ونلاين ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسىن شۇعىل ازىرلەۋ كەرەكتىگىن جانە ساپالى ءبىلىم بەرۋدىڭ قالىپتاسقان ءداستۇرلى تاسىلىنە قايتا كوشۋ ءتارتىبىن دە ازىرلەۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار ءبىلىم سالاسىنداعى باستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ۇستازدار جالاقىسىنىڭ ازدىعى بولاتىن. وسى ورايدا, 2021 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاپ ۇستاز جالاقىسى 25 پايىزعا وسەتىنى قۋانىشتى حابار بولىپ وتىر.
جولداۋ وتە اۋقىمدى, كوپ سالالى جانە ءار باعىت بويىنشا ناقتى ءىس-شارالار كەشەنى تولىق قامتىلعان.
ەندى تەك قازاقستان حالقى ءبىر سەرپىلىپ, وسى بەلگىلەنگەن ستراتەگيالىق مەجەلەردى ورىنداۋ ءۇشىن جۇمىلا جۇمىس جاساۋى قاجەت دەگەن پىكىردەمىن.
باقتىباي شەلپەكوۆ,
سەنات دەپۋتاتى
