قولداۋ دەمەكشى, اۋداندا 1761 توننا تۇقىم ءۇشىن 39,6 ملن تەڭگە سۋبسيديالىق وتەم قارجىسى تولەنگەنىن ايتساق, دەمەۋدىڭ قانشالىقتى ەكەنىن كورۋگە بولادى. وعان قوسا شارۋاشىلىقتار ساتىپ العان تەحنيكا ءۇشىن دە قولداۋ كورسەتىلۋدە. تەك جۇمىس ىستەسەڭىز بولعانى. قالعانىنىڭ ءبارى وڭىنان وڭعارىلىپ تۇر.
اۋداندا 57 جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىك پەن 180 شارۋا قوجالىعى التىن استىق جيناۋدى باستاعان. جامان تۇماۋ جايلاعان كوكتەمنەن بەرى دالاداعى ءدۇبىر ءبىر تىنعان جوق. وتكەن جارتى جىلدىڭ ىشىندە 4 ملرد 750 ملن تەڭگەنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ءوندىرىلدى. ەگەر وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرساق, وندىرىلگەن ءونىم كولەمى 14,2 پايىزعا ارتىق بولىپ شىعار ەدى. ءاربىر ادامعا شاققانداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى 4 ملن 896 مىڭ تەڭگەنى قۇراپ وتىر. بۇل وتە جاقسى كورسەتكىش. بۇل ورايداعى تابىس 14,1 پايىزعا جوعارىلاعان.
– ەڭ الدىمەن كوكتەمگى دالا جۇمىستارى كەزىندە ويعا العان شارۋانىڭ ءبارىن تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ اتقارعانىمىزدى ايتا كەتۋىمىز كەرەك, – دەيدى اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى ۆيكتور شكۋرينحين, – كۇزگى ءونىم نەگىزى سول ەڭسەلى ىسكە بايلانىستى بولىپ وتىر. جەرىمىزدىڭ جاقسى ەكەندىگى ەجەلدەن ءمالىم. بىراق جەر جومارت بولۋى ءۇشىن وعان بەرەرىڭ دە از بولماۋى كەرەك.
اۋدان ديقاندارى ۇستىمىزدەگى جىلى 424 360 گەكتار جەرگە جازدىق داقىلدار تۇقىمىن سەپتى. ەگىس جۇمىسى ۋاقىتىندا اتقارىلعان. اگروتەحنيكالىق شارالار قاتاڭ ساقتالعان. جوعارىدا ءبىز ايتقان القاپتىڭ 387 609 گەكتارىن ءداندى, 20 045 گەكتارىن مايلى داقىلدار الىپ جاتىر. ونىڭ ۇستىنە مال ازىعى ءۇشىن قاجەتتى ەكپە ءشوپ ەگىلگەن. جۇرتشىلىق تاراپىنان سۇرانىسقا يە بولىپ وتىرعان كارتوپ پەن كوكونىس القاپتارى بيىل ايتا قالارلىقتاي كەڭەيتىلىپ, مولىنان ەگىلىپتى. جانە ەڭ ءبىر جاعىمدى جاڭالىق اۋىل شارۋاشىلىعى ەگىستىكتەرى 100 پايىز تسيفرلاندىرىلعان. سونى ءۇردىس بۇرىنعى ءداستۇردى جاڭعىرتا بايىتىپ, ەگىن شارۋاشىلىعىن ورالىمدى جۇگىرۋگە وڭ اسەرىن تيگىزىپ وتىر. قازىر القاپتاعى بار ءىس-ارەكەت, بەينەتى مەن زەينەتى قولمەن قويعانداي اپ-انىق كورىنىپ تۇرادى.
جاز قارا قارعانىڭ ميى قاينايتىنداي اپتاپ ىستىق بولدى, جاۋىن دا جاۋا قويعان جوق. اسپان قاباعىن باققان ديقان قاۋىم بيىل قۇرعاقشىلىق بولماسا جارار ەدى دەپ ابىرجىعانىن دا ايتا كەتۋىمىز كەرەك. وزدەرىنىڭ ادال ەڭبەكتەرىنە سەنگەنىمەن, بۇل وڭىردەگى استىق شىعىمى نەگىزىنەن تابيعاتقا تاۋەلدى ەكەنىن ايتا كەتپەي تاعى بولمايدى.
ماساق بايلانعان كەزدە قىرىق گرادۋسقا دەيىن ىستىق بولدى. ەگىن دە, ءشوپ تە تامىرى كۇيىپ وسپەي قالۋ قاۋپى ءتوندى. ءدال وسىنداي كەزدە اگروتەحنيكالىق شارالاردى ءتيىستى تالاپ دەڭگەيىندە اتقارا الماسا, ەسىل ەڭبەك ءراسۋا بولارى ءسوزسىز ەدى. مۇقيات جۇرگىزىلگەن جۇمىس قانا ازىن-اۋلاق ىلعالدىڭ توپىراقتا نەعۇرلىم كوبىرەك ساقتالۋىنا سەبەپشى بولاتىنى ديقاندار ءۇشىن ەجەلدەن بەلگىلى جايت. تاجىريبەلى مەحانيزاتورلار پارعا قالدىرىلعان القاپتاردى كوكتەمگى ەگىس باستالماي تۇرىپ ءۇش قايتارا وڭدەپ, اۋىسپالى ەگىس جۇيەسىن مۇقيات ساقتاي ءبىلدى.
ەڭبەكتىڭ اقتالۋىنا تۇقىمنىڭ دا اسەر ەتكەنىن ءبىر اۋىز سوزبەن تۇيىندەي كەتسەك, وزگە ديقاندارعا دا ونەگە بولار ما ەدى. جاقسى استىقتىڭ جاقسى تۇقىمنان ونەتىنىن اركىم دە بىلەدى. ابىروي بولعاندا اتباسار اۋدانىنداعى تۇقىم قورىنىڭ 85 پايىزى جوعارى ونگىشتىك دەڭگەيدە سۇرىپتالعان بولاتىن. ەگىستىك القاپتاردى ارامشوپتەر مەن زيانكەستەردەن قورعاۋ ءۇشىن 186,3 ملن تەڭگەگە مينەرالدىق تىڭايتقىشتار ساتىپ الىنىپ, تۇگەلدەي ىسكە جاراتىلدى. وعان قوسا وڭىردەگى 356 مىڭ گەكتار ەگىستىك القاپ حيميالىق جولمەن وڭدەلدى. بۇل ورايدا اۋدانداعى «نۇر 777», «شورتانداي 2019» جشس-لەرى زيانكەستەرمەن كۇرەستە ايرىقشا ۇقىپتىلىق تانىتىپ, وزگە ارىپتەستەرىنە ۇلگى بولعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. مۇنداي جاعدايدا قارجى ۇنەمدەۋ بەكەر. وعان مۇلدەم جول بەرىلمەۋى كەرەك. قارجى اياعان ادام قوڭىر كۇزدە ۋىس تولتىرىپ قىزىل ءدان جيناي المايدى. وسى جايدى جاقسى بىلەتىن ديقاندار 77,4 مىڭ گەكتار القاپتى ءوز قاراجاتتارىمەن وڭدەپ شىقتى. ەسەسىنە وڭدەلگەن القاپتارداعى التىن استىق زيانكەس جاندىكتەرگە جەم بولماي, جايقالىپ ءوسىپ شىقتى. ەڭبەكتىڭ وتەلۋى, سالىنعان قارجىنىڭ قايتارىمى دەگەن بالكىم وسى شىعار.
بيىلعى ەگىن وراعىنا 498 كومباين مەن 104 كومباين شالعىسى قاتىستىرىلۋدا. اۋدان ديقاندارى 300 مىڭ گەكتار القاپتىڭ ەگىنىن دەستەگە جىعىپ, 20 مىڭنان استام گەكتاردىڭ استىعىن باستىردى. كۇن قاباعى اشىق بولسا, ەڭبەك تە ءونىمدى بولماق. قىزىل قىرمانعا جەتكىزىلگەن 20 مىڭ توننادان استام جاڭا ءونىمنىڭ التىن ءدانى الاپات تەڭىزدىڭ تولقىندارىنداي بۇيرا-بۇيرا بولىپ بەرەكەنىڭ بەسىگىن كورسەتىپ جاتىر.
اقمولا وبلىسى,
اتباسار اۋدانى
