جيىندى «لۋچ نادەجدى» ادام قۇقىعىن قورعاۋ جانە تۋبەركۋلەزبەن كۇرەس ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن قوعامدىق قوردىڭ توراعاسى ليۋبوۆ رۋبەجانسكايا اشتى. ول ءوز سوزىندە تورتكۇل دۇنيەنى ابىگەرگە سالعان پاندەميا كەزىندە وزگە دە جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ, ونىڭ ىشىندە تۋبەركۋلەز دەرتىنىڭ ءبىرشاما باس كوتەرگەنىنە توقتالدى. اۋرۋدىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرى قانداي جاعدايدا دا اتقارىلۋعا ءتيىستى. ايتپەسە, تىم ءورشىپ كەتۋى دە ابدەن مۇمكىن. قازىر جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ بۇل ءتۇرى قوعامدى الاڭداتىپ وتىر. جاڭادان اۋرۋ بەلگىسى تابىلعان ادامدار كوبەيىپ كەلەدى. ونىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. ماسەلەن, جۇقپالى اۋرۋلاردى تاراتاتىن دەرت وشاقتارىنىڭ ازايماي تۇرۋى. وبلىس ورتالىعىندا مەكەن-تۇراعى بەلگىسىز ادامدار كوپ. كوكشەتاۋ قالاسىنداعى بەيىمدەۋ ورتالىعى ءبىر مەزگىلدە 50 ادامدى عانا قابىلداي الادى. جىل باسىنان بەرى مۇندا 200 ادام اكەلىنگەن. مەكەن-تۇراعى بەلگىسىز ادامداردىڭ مەديتسينالىق تالاپتاردى ساقتامايتىنى بەلگىلى. دەمەك, ولار ءارتۇرلى جۇقپالى اۋرۋلاردى تاراتۋى ابدەن مۇمكىن, ونىڭ ىشىندە قۇرت اۋرۋى دا بار.
جيىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اينا ءمىسىرالىموۆا مۇنداي الەۋمەتتىك قيىن ءتۇيىندى ماسەلەلەردىڭ بار ەكەنىن ايتا كەلە, مەملەكەت تاراپىنان كەسەلدىڭ الدىن الۋ بارىسىندا ناقتى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىنا توقتالدى. بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىندا 409 ناۋقاس امبۋلاتورلىق جاعدايدا ەمدەلسە, كارانتين كەزىندە دە 417 ناۋقاس ەم العان. سونداي-اق ناۋقاستاردى بەينەباقىلاۋ ارقىلى ەمدەۋ ءادىسى دە قولدانىلۋدا. قاتەرلى دەرتپەن كۇرەس ناتيجەلى بولۋى ءۇشىن 75 سمارتفون الىنعان. دەرتتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن كەشەندى جوسپار ءتۇزىلىپ, وبلىستىڭ قالالارى مەن اۋداندارىنداعى ۇيلەستىرۋ كەڭەستەرىندە وزەكتى ماسەلە جۇيەلى قارالادى. ءسوز اراسىندا جامان تۇماۋمەن جاعالاسقان دارىگەرلەر قاۋىمىنا العىسىن ءبىلدىردى. ولاردىڭ كارانتين كەزىندەگى شىنايى ەرلىككە پارا-پار ءىس-قيمىلى دەرتكە توسقاۋىل بولا العاندىقتان, تۋبەركۋلەز دەرتىن دە جەڭەتىندىكتەرىنە سەنىم ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار ەلدى ەلەڭدەتىپ وتىرعان بۇگىنگى ماسەلەنى تەرەڭنەن قاۋزاپ, قوعامنىڭ نازارىن اۋدارۋ ءۇشىن جيىن وتكىزىپ وتىرعان ۇجىمدارعا ريزاشىلىعىن ايتتى.
ال قازىرگى قالىپتاسقان جاعداي الاڭداتارلىق. تۋبەركۋلەز نەگىزىنەن الەۋمەتتىك دەرت. 2020 جىلدىڭ جەتى ايى ىشىندە وبلىستا 187 ادامنان تۋبەركۋلەز دەرتى انىقتالعان. قۇرت اۋرۋى ءبىرجان سال, بۋراباي, ەرەيمەنتاۋ ءتارىزدى اۋدانداردا ءبىرشاما كوبەيگەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. ەمدەلىپ جازىلىپ شىققاننان كەيىن دە ەكىنشى قايتارا اۋىرعاندار از ەمەس. ولاردىڭ سانى – 82 ادام. بۇل ورايدا اۋرۋ وشاقتارىنىڭ ءبىرجان سال, ارشالى, بۇلاندى, ەسىل, جارقايىڭ اۋداندارىندا بوي كوتەرىپ وتىرعانى ايتىلدى. تالداۋ ناتيجەسىنە قاراعاندا, دەرت اسىرەسە جۇمىس ىستەمەيتىن ادامدار اراسىندا كوبىرەك كەزدەسەدى. تسيفر تىلىمەن ايتقاندا – 51 پايىز. سونداي-اق ىشىمدىككە سالىنعاندار مەن مەكەنجايى بەلگىسىز ادامدار اراسىندا دا تۋبەركۋلەز دەرتىنە شالدىققاندار كوپ. الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايى جوقتار اراسىندا دا بۇل اۋرۋدىڭ بەلەڭ الاتىنى بەلگىلى.
ءبىر وكىنىشتىسى, قاۋىپتى دەرت 18 جاسقا دەيىنگى بالالار اراسىندا دا كوپ كەزدەسەدى. دەمەك, اۋرۋ جاسارىپ كەلە جاتىر. ەسەپتى كەزەڭ ىشىندە 17 وقيعا ورىن العان. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر دەرتكە شالدىعۋ كورسەتكىشى ءجۇز مىڭ تۇرعىنعا شاققانداعى تالداۋ بويىنشا 7,5 پايىزدى قۇراپ وتىر.
دەرتتىڭ الدىن الۋ ۇلكەن ماڭىزعا يە. ول كەزدە ەمدەۋ دە جەڭىلىرەك, دەرت وشاعىن وقشاۋلاۋ دا وڭاي. بۇگىندە وبلىستا 526 سىرقات ادام بار. ولار ۇزاق ۋاقىت بويى ەمدەلۋ ۇستىندە. وسى ورايدا, ادامداردىڭ دا ءوز دەنساۋلىقتارىنا بارىنشا ءمان بەرۋى كەرەگى جيىن بارىسىندا ەكپىن تۇسىرە ايتىلدى. الاڭدايتىن نەگىز دە بار, جىل سايىن ەم قابىلداۋ قاعيداتتارىن بۇزاتىن الپىستان استام وقيعا ورىن الادى.
كارانتين كەزىندە دە تۋبەركۋلەز اۋرۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ ىسىندە ولقىلىق بولعان جوق. قازىرگى زاماناۋي تەحنيكا ارقىلى قاشىقتان ەمدەۋ ءىسى ۇزبەي جۇرگىزىلدى. الماتى قالاسىنداعى فتيزيوپۋلمونولوگيا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى مالىك ادەنوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وبلىستا تۋبەركۋلەز اۋرۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ بارىسىندا كەشەندى ءىس اتقارىلىپ جاتىر. كوكشەتاۋداعى ق.قۇرمانباەۆ اتىنداعى وبلىستىق فتيزيوپۋلمونولوگيا ورتالىعىنىڭ زاماناۋي ادىستەرگە سۇيەنە وتىرىپ, سونى عىلىمي جاڭالىقتاردى باسشىلىققا الىپ, بىرەگەي ءىس تىندىرۋداعى ەڭبەگى اتاپ ايتىلدى. دەگەنمەن, بۇل دەرتتىڭ بەتىن قوعام بولىپ جۇمىلعاندا عانا قايتارا الۋىمىز مۇمكىن. سوڭعى كەزدە كارانتين ۋاقىتىندا ءبىرشاما قيىندىق تۋدى. ايتسە دە, دارىگەرلەر قاۋىمى داعدارىپ قالعان جوق. سونىڭ ناتيجەسىندە ادام ءولىمى 2,5 پايىزعا ازايدى. بۇل دەگەنىڭىز دارىگەرلەردىڭ ادال ەڭبەگىنىڭ كورسەتكىشى.
جيىن سوڭىندا قوعام ءۇشىن اسا قاتەرلى دەرتتىڭ الدىن الۋعا بايلانىستى قورىتىندى جاسالدى. ەڭ الدىمەن مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ نازارىن اۋدارىپ, ۆەدومستۆوارالىق بايلانىستى نىعايتۋ, سونداي-اق ىشىمدىككە, ەسىرتكىگە سالىنۋدىڭ جولىن كەسۋ تۇرعىسىندا قۇندى پىكىرلەر ءبىلدىرىلدى. دەرتپەن تۇتاس ەل بولىپ كۇرەسسەك قانا تۇپكىلىكتى ناتيجە بولماق.
اقمولا وبلىسى
