رۋحانيات • 28 تامىز, 2020

مەرەيتويلىق جىر-شاشۋ

960 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

دالا مادەنيەتىن بويىنا سىيدىرعان دانا حالقىمىزدىڭ ءدۇريا دۇنيەدەن العان ءبىر ەنشىسى بولسا, ول – ايبارلى اتا زاڭ. ءتاي-ءتاي باسقان تاۋەلسىزدىكتىڭ بۇعاناسىن بەكىتىپ, قادامىنا قۇت دارىتقان دا سول ەگەمەن ەرەجە. سودان دا بولار, ۇلت تۇتاستىعىنا ۇيىتقى بولعان مەرەيلى ءساتتى مۇقىم قازاق مەرەكەسى مەن بەرەكەسىنە بالايدى. بيىل كونستيتۋتسيامىزدىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويى. سونىڭ قارساڭىندا رۋحانياتىمىز تاعى ءبىر تولىمدى تۋىندىمەن تولىقتى. قازاق اقىندارىنىڭ اماناتىن ارقالاعان «جىر ارقاۋى – اتا زاڭ» اتتى جيناق كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن جارىق كوردى.

مەرەيتويلىق جىر-شاشۋ

كۇنى كەشە اتالعان جىر-جيناقپەن قاتار, اتا زاڭ اپتالىعى شەڭبەرىندە «بالا ورگەن اتا زاڭ» بالالار سۋرەتتەرى مەن ەسسەلەر جيناعىنىڭ ونلاين-تانىستىرىلىمى, سونداي-اق قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەيتويلىق پوشتا ماركاسىن اينالىمعا ەنگىزۋ ءراسىمى ءوتتى. بۇل ءىس-شارانى رەسپۋبليكانىڭ كونستيتۋتسيالىق كەڭەسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىمەن, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ نۇر-سۇلتان قالالىق فيليالىمەن جانە «قازپوشتا» اق-پەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى.  

وعان كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ توراعاسى قايرات ءمامي, ءماجىلىس دەپۋتاتى باقىتبەك سماعۇل, قازاقستان جازۋشىلار وداعى نۇر-سۇلتان قالالىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى سەرىك اقسۇڭقار ۇلى, حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرى عالىم جايلىباي قاتىسىپ, ورامدى ويلارىمەن ءبولىستى.

تىكەلەي كورسەتىلىمى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ سايتىندا ۇيىمداستىرىلعان تانىستىرىلىمدى اشا وتىرىپ, ق.ءمامي كونستيتۋتسيا ەلدىڭ دامۋىندا ەرەكشە ورىن الاتىنىن العا تارتتى. وسىنداي يگى ىسكە اتسالىسقان قازاقستان جازۋشىلار وداعى نۇر-سۇلتان قالالىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى داۋلەتكەرەي كاپ ۇلىنا شىنايى العىسىن ءبىلدىردى.

– ەگەمەن قازاق جەرىندەگى بۇگىنگى بەيبىت زامان تاتۋلىق پەن ىنتىماق, قوعامدا ورناعان ىزگىلىك – اتا زاڭىمىزدىڭ اسىل مۇراتى. كيەلى قۇجاتتىڭ جاسامپازدىق رۋحى سوزدەن مارجان تىزگەن جانە قىلقالام ۇستاعان ارقالى قاۋىم كوڭىلىن مارقايتىپ, شابىتىن شالقىتاتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. بۇگىن ءبىز سونىڭ كۋاسى بولامىز. ولاردىڭ اراسىندا وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بولۋى كوڭىلدى ەرەكشە مارقايتادى, – دەدى ق.ءمامي.

عاسىر كەرۋەنىنە ىلەسىپ, تاريح تولقىنىمەن تۇتاسقان دانىشپان دالا زاڭدارىنىڭ ءتۇپ باستاۋى قازاق حالقىنىڭ ادەت-عۇرپىمەن استاسىپ جاتقانداي. ەجەلگى بابا مۇراتىنا التىنقازىق بولعان «ەسىم حاننىڭ ەسكى جولى», «قاسىم حاننىڭ قاسقا جولى», ءاز تاۋكەنىڭ «جەتى جارعىسى» سالت-داستۇرىمىزبەن ساباقتاسىپ,  بۇگىنگى اتا زاڭىمىزعا ارقاۋ بولدى. ەڭدەشە, ونىڭ جۇرەك تولقىتىپ, ءومىر كەنەبىنە ولەڭمەن ورنەك سالعان شايىرلاردى شابىت ساحناسىنا الىپ شىعۋى زاڭدى. اتاۋلى داتانى ايتپاعاندا, ءاربىر اقىننىڭ قويىنداپتەرىندە اتا زاڭ تۋرالى ارناۋ ولەڭدەر جۇرەدى. بۇل – ەركىندىكتىڭ قۇشاعىندا بالقىعان كەز كەلگەن قالامگەردىڭ ايناسى.

راس, ازاتتىقتىڭ اۋاسىن جۇتقالى اتا زاڭ ابىرويىن ارقالاعان مۇنداي جيناق بۇرىن سوندى شىققان ەمەس. قازاق قالامگەرلەرىنىڭ تۋعان ەلىنە ارناعان جاقۇت جىرلارىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, جاس تولقىننىڭ پاتريوتتىق سەزىمىنە جول سالۋ ماڭىزدى ءىس. كوركەم تۋىندىلار كوڭىل تورىنەن قاشان دا ورىن الادى.

كونستيتۋتسيانى ارداق تۇتىپ, وعان جىر ارناعان اقىنداردىڭ كوش باسىندا جىر الىبى جامبىل جاباەۆ تۇرۋى جوعارى دا ايتىلعان ءسوزىمىزدى سالماقتاي تۇسەتىندەي. «التىن زاڭ» دەپ تولعاعان جىر جامپوزىنىڭ شىعارماسى العىسوز ەسەبىندە دە وقىرمانعا ولجا. ول از دەسەڭىز, قازاق ادەبيەتىنىڭ مايتالماندارى ورازاقىن اسقار, ابدراحمان اسىلبەكوۆ, سەرىك اقسۇڭقار ۇلى, عالىم جايلىباي, قاسىمحان بەگمانوۆ, نۇرلان ماۋكەن ۇلى, قادىربەك قۇنىپيا ۇلى, اقىلبەك شاياحمەت, نۇرلان قالقا سىندى ايتۋلى جىر شەبەرلەرىنىڭ تۋىندىلارى توپتاسقان. كىتاپتىڭ ىشكى ديزاينى دا وتە ەرەكشە. اقىنداردىڭ جىرىمەن قاتار جاس سۋرەتشىلەردىڭ كارتينالارى بەينەلەنگەن. وقۋشىلاردىڭ بالاڭ تۋىندىلارى كوز تارتا جارقىرايدى.

ۋاقىت دۇكەنىندە ساتىلاتىن ەڭ اسىل دۇنيە – كىتاپ. بۇل ءپالساپانى تاريح  تاقتاسىنا بەدەرلەپ, عۇلاما عاسىرلار ءمورىن قويعان-دى. جەر عالامشارى جارالعالى ادامزات ومىردەن ماعىنا ىزدەۋمەن اينالىستى. ونىڭ ءبىرىن ولەڭ تۇرىندە ءوردى, ءبىرىن پروزا كەيپىندە كەستەلەدى. قالام ۇشىمەن ءداۋىر قۇپياسىن اشۋعا تىرىستى. زامانا قۇبىلىسىن زەرتتەدى, زەردەلەدى. سودان جازۋدىڭ جاڭا ءتاسىلىن ويلاپ تاپتى. رۋحى بايىدى, مادەنيەتى كەمەلدەندى. ال سونىڭ باستاۋىندا تاۋەلسىزدىك تۇردى. ال تاۋەلسىزدىكتىڭ ءبىر بەلگىسى – اتا زاڭىمىز. ءبىز بابا جولىمەن ءجۇرۋ ارقىلى ءوز جولىمىزدى قالىپتاستىرامىز.

«بالا ورگەن اتا زاڭ» بالالار سۋرەتتەرى مەن ەسسەلەر جيناعىنا كونستيتۋتسيالىق كەڭەس پەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى وتكىزگەن ەسسە بايقاۋىنا جانە ەلىمىزدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى اراسىندا رەسپۋبليكا كونستيتۋتسياسىنا ارنالعان قاشىقتان وتكىزىلەتىن رەسپۋبليكالىق ونلاين-سۋرەت بايقاۋىنا قاتىسقان وقۋشىلاردىڭ جەكە قولجازبالارى مەن سۋرەتتەرى كىردى. جاس تالانتتار ءارتۇرلى ءتيىمدى فورمالار ارقىلى ەلىمىزدىڭ باستى قۇقىقتىق قۇجاتىنا وزدەرىنىڭ شىعارماشىلىق جانە كرەاتيۆتى ادىستەرىن كورسەتە وتىرىپ, شىنايى كوزقاراستارىن ءبىلدىردى.

ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ وقۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ر.شەر وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىن تاربيەلەۋدەگى كونكۋرستىڭ ماڭىزى تۋرالى ايتىپ بەردى. نۇر-سۇلتان قالاسى №32 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ 6 ء«ا» سىنىپ وقۋشىسى قۋانىش اياگوز وعان قاتىسۋدان العان ءوز اسەرلەرىمەن ءبولىستى.

باعدارلاما شەڭبەرىندە «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا 25 جىل» تاقىرىبىندا «ەستەلىك جانە مەرەيتويلىق داتالار» سەريالى پوش­تا ماركاسىن باسۋ ءراسىمى دە وتكىزىلدى. ماركانى باسۋدى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ توراعاسى ق.ءمامي جانە «قازپوشتا» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسى ق.الپىسباەۆ جۇزەگە اسىردى. جيناقتار كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ سايتىندا جانە ەلىمىزدىڭ كىتاپحانالارىندا قولجەتىمدى بولادى.

 

راۋان قابيدولدا,

مۇحتار كۇمىسبەك,

«Egemen Qazaqstan»

 

 

سوڭعى جاڭالىقتار