كەزدەسۋ بارىسىندا كادرلاردى دايارلاۋ سالاسىنداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەر, اتاپ ايتقاندا, «جۋرناليستيكا» ماماندىعىنىڭ ستۋدەنتتەرى اراسىندا اناليتيكالىق جانە تاجىريبەلىك داعدىلاردى دامىتۋ, نارىقتى تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ سالاسىنداعى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ بارىسى ايتىلدى. كەزدەسۋ اتالعان ۆەدومستۆونىڭ Facebook-تەگى رەسمي پاراقشاسىندا تىكەلەي ەفيردە كورسەتىلدى.
– بۇگىنگى وقيعا – ەرتەڭگى تاريح دەسەك, اقپاراتتى تاريح بەتىنە قالدىراتىن – تىلشىلەر قاۋىمى. ونى ءبىز كۇندەلىكتى ءبىلىپ, كورىپ وتىرمىز. بۇل رەتتە جۋرناليست مامانىن دايارلاۋ مەن جاس تىلشىلەردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنە قاتىستى ايتىلاتىن سىن دا, ءمىن دە بار. سوندىقتان وسى سالاداعى كەيبىر كوكەيكەستى ماسەلەلەر بويىنشا ورتاق شەشىمگە كەلۋ ءۇشىن ءتيىستى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. مەموراندۋمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – سالالىق جۋرناليستيكانى دايىنداۋ مەن جۇمىس ىستەيتىن جۋرناليستەردى قايتا دايارلاۋ جانە ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالادى. ءبىزدىڭ بۇگىنگى وسىنداي قارىم-قاتىناسىمىز ەرتەڭگى باق سالاسىنىڭ دامۋى مەن جەتىلۋىنە ءوز سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىن, – دەدى ا.بالاەۆا.
ءححى عاسىر – جوعارى تەحنولوگيالاردىڭ دامىعان زامانى سانالادى. الايدا ونىڭ جۋرناليستيكا سالاسىنا تيگىزەر پايداسى مەن زيانى تۋرالى پىكىر وتە كوپ. وسى جوعارى تەحنولوگيالاردىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانىپ, كاسىبي جۋرناليستەرمەن قاتار, اۋەسقوي ازاماتتاردىڭ دا اقپارات تاراتۋ سالاسىنا ارالاسۋى سالدارىنان ينفودەميا, ياعني جالعان مالىمەتتەردىڭ تارالۋىنا جول اشىلىپ جاتقانى جاسىرىن ەمەس. وسى ماسەلەگە قاتىستى حالىقارالىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى رايسا وسكەنباەۆا وي ءبولىستى.
– بۇل كەزدەسۋ جوعارى وقۋ ورىندارى ءۇشىن دە, جالپى قوعام ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى. سەبەبى ءبىز ءسات سايىن جاڭارتىلىپ وتىراتىن عالامدىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتە ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. جۋرناليستەر – وسى اقپاراتتى جەتكىزۋشىلەر, قوعامدىق پىكىردى قالىپتاستىرۋشىلار سانالادى. سوندىقتان زاماناۋي تسيفرلى داۋىردە باسەكەگە قابىلەتتى جۋرناليست ماماندارىن دايارلاۋ – ۇلكەن مىندەت, – دەدى ر.وسكەنباەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ءبىلىم ورداسى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە 2009 جىلى قۇرىلىپتى. مۇنداعى ماقسات – قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ IT سالاسىنا قاجەت كاسىبي مامان دايارلاۋ ەدى. الايدا IT سالاسىنىڭ اۋقىمى كەڭ ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, 2010 جىلى وسى جوعارى وقۋ ورنىندا جۋرناليستيكا سالاسىنىڭ ماماندارىن دايارلاۋ باعدارلاماسى قولعا الىندى. ياعني ستۋدەنتتەر «بيزنەس-جۋرناليستيكا, SMM جانە PR»; «تسيفرلى جۋرناليستيكا; «تەلەراديو جۋرناليستيكا»; «حالىقارالىق جۋرناليستيكا جانە ينتەرنەت قاۋىپسىزدىگى» باعدارلامالارى بويىنشا ءبىلىم الادى. ءار باعدارلاما ءتيىستى ماماندىققا نەگىزدەلگەن. ارقايسىسىنىڭ جەكەلەگەن ماقساتى بار. سول ارقىلى ءار باعدارلامانىڭ تالابىنا جاۋاپ بەرەتىن بىلىكتى مامان تاربيەلەنەدى.
تاجىريبە الماسۋدىڭ ماڭىزدىلىعى مەن ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا شاكىرتتەرگە كاسىبي جۋرناليستەردىڭ ءبىلىم بەرۋىن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ تا قۇپتادى.
– بىرىنشىدەن, قازىر قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرى اۆتونومياعا قاراي قادام باستى. جاڭا زاڭ قابىلداندى. وزىندىك ءبىلىم باعدارلامالارىن جاساۋعا مۇمكىندىك الدى. وسىنى پايدالانىپ, جۋرناليست دايارلاۋ ۇدەرىسىنە «اۆتورلىق ءبىلىم باعدارلامالارىن» ەنگىزۋىمىز كەرەك. تاياۋدا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىمي دارەجەدەن گورى شىعارماشىلىق تاجىريبەنى قاجەت ەتەتىن قولدانبالى ماماندىقتاردىڭ قاتارىنا جۋرناليستيكانى دا ەنگىزدى. ءبىز وسى يدەيانى قولدايمىز. جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنە تاجىريبەسى مول جۋرناليستەر تارتىلۋى كەرەك. كانديدات, عىلىم دوكتورى دەپ ىزدەۋدىڭ قاجەتى جوق, – دەدى ە.سىدىقوۆ.
ۋنيۆەرسيتەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بولاشاق ءجۋرناليستىڭ ۇستاحاناسى – اۋديتوريا, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءىشى ەمەس, باق, قايناعان ورتا, مەكەمە بولۋى كەرەك. ماسەلەن, قازمەديا ورتالىعىندا, تەلەارنالار مەن راديولاردا جۋرناليستيكا كافەدرالارىنىڭ فيليالىن اشۋ قاجەت. «ستۋدەنتتەر سول جەردە ءجۇرۋى كەرەك. بۇل قادام ەڭ الدىمەن وسى اقپارات مەكەمەلەرىنە كەرەك. سول كەزدە عانا ستۋدەنتتەر جۋرناليستىك تسەحتى سەزىنىپ, اقپارات دايىنداۋ ۇدەرىسىنە تولىق سىڭىسە الادى», دەدى ءبىلىم ورداسىنىڭ رەكتورى.
سونداي-اق ونلاين-كەزدەسۋگە قاتىسىپ, ءسوز سويلەگەندەردىڭ قاتارىندا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆ, م.ح.دۋلاتي اتىنداعى تاراز وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسشىسى ماحمەتعالي سارىبەكوۆ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى داريا قوجامجاروۆا, ق.ا.ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى بولاتبەك ءابدىراسىلوۆ, «تۇران» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى راحمان الشانوۆ بولدى. وزەكتى ماسەلەنى ورتاعا سالعان جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارىنا ايدا بالاەۆا شىنايى العىسىن ءبىلدىردى.
– بۇگىن ەڭ وزەكتى, كوكەيكەستى ماسەلەلەردى ورتاعا سالدىق. ءوز ۇسىنىستارىڭىزدى جەتكىزدىڭىزدەر. ەڭ باستىسى, بىزبەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەۋگە نيەتتەرىڭىزدى بىلدىردىڭىزدەر. ءبىز ونى قۋانا-قۋانا قابىلدايمىز. ويتكەنى ءبىزدىڭ مينيسترلىك تەك قانا اقپارات سالاسىندا عانا ەمەس, جالپى قۇزىرەتى وتە كەڭ مەملەكەتتىك ورگان سانالادى. سونىڭ ىشىندە جاستار ساياساتى, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ, ءدىن, ەتنوساياسات ماسەلەلەرىنىڭ بارلىعىن قامتىپ وتىرعان بىردەن-ءبىر مەملەكەتتىك ورگان. سوندىقتان وسى سالالاردىڭ بارلىعىندا وزدەرىڭىزبەن تىعىز قارىم-قاتىناستا بولۋعا جانە ارىپتەستىك ورناتۋعا دايىنبىز, – دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, جۋرناليستيكا – كۇردەلى ماماندىق. سوندىقتان ەلىمىزدەگى باق جايلى ايتىلاتىن اڭگىمە دە, زەرتتەيتىن ماسەلە دە, جەتىلدىرەتىن تۇستار دا از ەمەس. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مىقتى قوعامنىڭ مادەنيەتى مەن تالعامى دا, رۋحاني دەڭگەيى دە, ازاماتتىق بەلسەندىلىگى دە جوعارى بولادى. بۇل رەتتە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ مامانداردى دايىنداۋى ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىمەن تىكەلەي بايلانىستى. جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى وقۋدىڭ مازمۇندىق ساپاسىن جاڭعىرتۋ, ونى ۋاقىت تالابىنا ساي جەتىلدىرۋ ماسەلەسى وتە وزەكتى تاقىرىپ. بۇل ورايدا مينيسترلىك وقۋ ماتەريالدارىنىڭ ساپاسىن قاداعالاپ, قاجەت بولعان جاعدايدا ولاردىڭ مازمۇندىق جاعىن بىرگە سارالاپ, بىرگە ازىرلەۋ ءۇشىن ارىپتەستىك ورناتۋعا قاشاندا دايىن ەكەنى ايتىلدى. بۇل قادام مينيسترلىك پەن جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ, ستۋدەنتتەردىڭ ناقتى كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
– ديپلوم الىپ شىققان جاس جۋرناليستەرگە تاعىلاتىن تاعى دا ءبىر سىن – ولاردىڭ تاجىريبەلىك تۇرعىدا دايىن بولماۋى. ياعني جوعارى وقۋ ورنىندا بەرىلەتىن تەوريالىق ءبىلىمنىڭ تاجىريبەمەن ۇشتاسپاۋى. كوپ جاعدايدا جاس ماماندار تاجىريبەنى جۇمىسقا تۇرعان سوڭ ۇيرەنۋگە ءماجبۇر. بۇل ورايدا ستۋدەنتتەردىڭ تاجىريبەلىك داعدىلارىن دامىتۋ ءۇشىن اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى جۋرناليستيكا ماماندىعىن يگەرىپ جاتقان ستۋدەنتتەردى 1-كۋرستان باستاپ مەملەكەتتىك باق-تاردا وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتكىزۋگە كومەكتەسۋگە دايىن, – دەدى ا.بالاەۆا.
ۆەدومستۆو باسشىسى جاس ماماندارعا تاعىلاتىن سىندى دا ەسكەرۋسىز قالدىرعان جوق. ونىڭ الدىن الۋ ءۇشىن مينيسترلىك ارنايى جوبا دا ازىرلەپتى.
– جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى جاس مامانداردى ناقتى سالا بويىنشا دايارلاۋ, اتاپ ايتقاندا, اۋىل شارۋاشىلىعى, ەكونوميكا, قارجى, مەديتسينا, ەكولوگيا سالالارى جانە باسقا دا باعىتتار بويىنشا ۇيرەتۋ ىسىنە كوپ سىن ايتىلادى. بۇل ورايدا مينيسترلىك مەديا سالاسىنىڭ ماماندارىن دايىنداۋ, قايتا دايارلاۋ جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ بويىنشا ارنايى جوبا ازىرلەپ وتىر. سونىمەن قاتار ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ دەڭگەيى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن جىل سايىن ستۋدەنتتەر اراسىندا ء«ۇمىت» شىعارماشىلىق بايقاۋىن وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر, – دەدى مينيستر.
ونىڭ ايتۋىنشا, مەديا ساۋاتتىلىق ماسەلەسى دە بۇگىنگى كۇننىڭ كوكەيكەستى تاقىرىبىنا اينالدى. سەبەبى بۇگىنگى ينتەرنەت زامانىندا ءتۇرلى الەۋمەتتىك جەلىلەر كوپتەگەن جالعان اقپاراتتىڭ, زەرتتەلمەگەن تاقىرىپتىڭ تارالۋىنا سەبەپ بولىپ جاتادى.
– وسى ورايدا ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتتەرىندە «مەديا جانە اقپاراتتىق ساۋاتتىلىق» ءپانىن ەنگىزۋدى ۇسىنامىن. ءباسپاسوز قوعامنىڭ ايناسى بولسا, جۋرناليست سول قوعامعا اقپاراتتى جەتكىزەتىن تۇلعا. سوندىقتان قوعامنىڭ مادەنيەتىن كوتەرىپ, تالعامىن قالىپتاستىرۋ, ساۋاتىن ارتتىرۋ تىلشىلەر قاۋىمىنا ارتىلاتىن سەنىم مەن مىندەت دەسەك, ارتىق ايتقانىم ەمەس. وسى ورايدا ءبىز ءبىر كەلىسىمگە كەلىپ, وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە, بىرگە قىزمەت ەتۋگە الداعى ۋاقىتتا دا دايىنبىز. سىزدەر ايتقان ۇسىنىستاردى زەردەلەپ, سول باعىتتا دا جۇمىس ىستەۋگە ءازىرمىز, – دەدى ا.بالاەۆا.
