عالىمدار يۋننان پروۆينتسياسىندا جارقاناتتاردىڭ ساڭعىرىعىنان شاحتانى تازارتقان كەنشىلەردى ەمدەگەن دارىگەردىڭ جازباسىن وقىعاننان كەيىن وسىنداي تۇجىرىم جاساعان. ويتكەنى كەنشىلەردەگى اۋرۋ بەلگىلەرىنىڭ قازىرگى COVID-19-دان ايىرماسى بولماعان. پنەۆمونيا بولىپ, قۇرعاق جوتەلگە بۋلىعىپ, اياق-قولدارى سىرقىراپ, قىزۋلارى قاتتى كوتەرىلگەن. شاحتەرلەر وزدىگىنەن دەم الا الماي, وكپەسى جاساندى تىنىس الدىرۋ اپپاراتىنا قوسىلىپ, التى پاتسيەنتتىڭ ۇشەۋى كوز جۇمعان كورىنەدى.
كەنشىلەردەن الىنعان سىنامالاردى ۋحانداعى زەرتحاناعا جىبەرگەندە ولاردىڭ ءاتيپتى پنەۆمونياعا ۇقساس پنەۆمونياعا شالدىققانىن انىقتاعان. وسىعان قاراپ زەرتتەۋشىلەر كۆي سول كەزدىڭ وزىندە ادامدار اعزاسىنا بەيىمدەلگەن دەگەن وي ايتتى.
* * *
اۋستراليادا ءبىر تاۋلىكتە ۆيرۋستان 25 ادام و دۇنيەلىك بولعان جانە بۇعان دەيىن 24 ساعاتتا مۇنداي دەرەك تىركەلمەگەن.
17 تامىز كۇنى اۋستراليا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 24 ساعات ىشىندە ەلدە اۋرۋ جۇقتىرعانداردىڭ سانى 289-عا ارتقانىن, ال بارلىعى 23 576 اۋستراليالىقتان ۆيرۋس تابىلىپ, پاندەميا جاريالانعالى 14 080 پاتسيەنتتىڭ جازىلىپ شىققانىن ايتتى. اۋرۋحانالاردا 680 ادام ەمدەلىپ جاتىر, ونىڭ ىشىندە 47 پاتسيەنت قارقىندى ەم قابىلداپ, دارىگەرلەردىڭ ءجىتى باقىلاۋىندا.
COVID-19-دى انىقتاۋ ءۇشىن 5,3 ملن تەست تاپسىرىلىپ, كوز جۇمعانداردىڭ جالپى سانى 421 ادام بولعان. اسىرەسە, ۆيكتوريا شتاتى تۇرعىندارى اراسىندا ىندەت شارپۋى وزگە ايماقتارعا قاراعاندا جوعارى ەكەن. جالپى تىزىمدەگى اۋىرعانداردىڭ 17 047-ءسى ۆيكتوريالىقتار بولعان سوڭ مۇنداعى كارانتين 13 قىركۇيەككە دەيىن سوزىلعان.
* * *
كاناداداعى مانيتوبا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى تازا ماقتا-ماتادان تىگىلگەن كيىمدەر مەن تۇمشاعا تۇسكەن COVID-19 ۆيرۋسى ءبىر تاۋلىككە جەتپەي بەلسەندىلىگىن جوياتىنىن انىقتاعان.
زەرتتەۋشىلەر ءتۇرلى ماتەريالداردا – نيتريلدەن جاسالعان قولعاپتا, N-95 جانە N-100 ماسكادا, وتە جەڭىل, ءارى بەرىك Tyvek اتتى توقىلماعان ماتەريالدا, پلاستيك جانە تات باسپايتىن بولاتتا ۆيرۋستىڭ قالاي تىرشىلىك ەتەتىنىن 3 اپتا بويى سارالاعان. سوندا ماقتادان تىگىلگەن بۇيىمداردا ۆيرۋس تاۋلىككە جەتپەي قۇرىپ كەتىپ وتىرعانى بەلگىلى بولدى.
يللينويس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى دا تازا ماقتادان توقىلعان جۇمساق ماتانىڭ 3 قاباتى حيرۋرگيالىق ارنايى قورعانىش كيىمدى الماستىرا الادى دەگەن تۇجىرىمعا كەلىپ وتىر. ال رەسەيدىڭ زەرتتەۋشىسى ستانيسلاۆ وتستاۆنوۆ ماقتادان تىگىلگەن كيىمدى ۇيگە اكەلىپ, ءىلىپ قويىپ, ءبىر تاۋلىكتەن سوڭ ەش قاۋىپسىز, كۇماندانباستان كيىپ كەتۋگە بولادى دەيدى.
* * *
اقش ۆيرۋس شىرماۋىنا ىلىككەن ەلدەردىڭ كوشىن باستاپ كەلەدى. پاندەميا جەر جاھاندى جاۋلاعاننان بەرى 170 مىڭنان اسا امەريكالىق دۇنيە سالدى.
COVID-19 باتىس جارتى شاردى تۇتاستاي شىر اينالدىرىپ تۇر دەسە دە ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ەڭ الدىڭعى ورىندا اقش, ودان كەيىن برازيليا الەم بويىنشا ۆيرۋس شىرماۋىنا تۇسكەن مەملەكەتتەردىڭ باسىندا تۇر. ءبىر ەلدە 5,4 ملن ادامنىڭ ۆيرۋس جۇقتىرعانىن كوزگە ەلەستەتۋ قيىن بولعانىمەن, الپاۋىت اقش ىندەتپەن كۇرەسىن توقتاتقان جوق. اۋرۋدان دەمى ۇزىلگەندەر نيۋ-يورك (32 840 ادام), نيۋ-دجەرسي (15 912) جانە كاليفورنيا (11 234) شتاتتارىندا كوپ كەزدەستى.
مامىر ايىندا ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ادام ءومىرىنىڭ ساپاسى مەن ۇزاقتىعىن زەرتتەيتىن ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, دوكتور كريستوفەر ميۋررەي اقش-تا ۆيرۋس قۇرباندارى 147 مىڭ ادامدى قۇرايدى دەپ بولجاعان ەدى. ال بۇل دولباردىڭ ءدال كەلمەگەنىن بۇگىنگى جاعداي كورسەتىپ بەردى.
* * *
الەمدىك وركەنيەت بەسىگىنىڭ ءبىرى كونە ءۇندىستان ۆيرۋس قۇرساۋىنان بوساي الار ەمەس. اقش پەن برازيليادان كەيىنگى ءۇشىنشى ورىنعا شىققان ءۇندىستاننىڭ تۇرعىندارى كۇنىنە مىڭداپ اۋرۋ جۇقتىرىپ جاتىر.
17 تامىزدا ءۇندىستاندا 2 648 353 ادام كۆي جۇقتىرعان, 51 059 پاتسيەنت ۆيرۋس كەسىرىنەن كوز جۇمىپ, 8944 ادام اۋىر حالدە جاتىر. COVID-19 جۇقتىرۋ كورسەتكىشى بويىنشا ەڭ الدىڭعى ورىندا – ماحاراشترا شتاتى, ودان كەيىن – تاميلناد, ءۇشىنشى – دەلي شتاتى.
ءۇندىستاننىڭ فارميندۋسترياسى جاقسى دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىندا ەكەنى بەلگىلى. پاندەميا جاريالانعاننان بەرى ۇندىستاندىق عالىمدار ىندەتكە قارسى ۆاكتسينا جاساۋ ىسىنە كىرىسىپ كەتكەن-ءدى. 15 تامىز – ءۇندىستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى مەرەكەسىندە ەسكى دەليدىڭ قىزىل قامال مىنبەرىندە ءداستۇرلى قۇتتىقتاۋىن ايتىپ, ءسوز سويلەگەن ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا مودي ءۇش ءتۇرلى ۆاكتسينانىڭ كلينيكالىق تاجىريبەدەن ءوتىپ جاتقانىن حابارلادى. ەكپە دايىن بولىسىمەن قىسقا مەرزىمدە وندىرىسكە شىقپاق.
دايىنداعان
انار تولەۋحانقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
