الەم • 19 تامىز, 2020

اقش – پولشا كەلىسىمىنىڭ ءمانى نەدە؟

114 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى مايك پومپەو شىعىس ەۋروپاعا ساپارى بارىسىندا ۆارشاۆاعا ات باسىن بۇرىپ, پولشاعا امەريكالىق ساربازداردى اكەلۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. قۇراما شتاتتارىنىڭ مۇنداي قادامعا بارۋىنىڭ ءتۇرلى سەبەپتەرى بار.

اقش – پولشا كەلىسىمىنىڭ ءمانى نەدە؟

ەكى ەل اراسىنداعى قور­عانىس جونىن­دەگى كەلىسىمگە سايكەس, اقش تاراپى پول­شا­داعى اسكەرىنىڭ سانىن ارت­تىرادى. سونداي-اق امەريكا قۇراما شتاتتارى اتالعان ەلدى ەۋرو­پاداعى نەگىزگى اسكەري ورتالىعىنا اينالدىرماق. «كەڭەيتىلگەن قورعانىس ىنتىماقتاستىعى كەلىسىمى» دەپ اتالاتىن بۇل قۇجاتقا پولشانىڭ قور­عانىس ءمينيسترى ماريۋش بلاششاك پەن اقش-تىڭ مەم­لەكەتتىك حاتشىسى مايك پومپەو قول قويدى.

«بۇل قادام پولشاعا نەمەسە اقش-قا قاۋىپ تونسە, سار­بازدارىمىزدىڭ كەز كەل­گەن قيىندىققا بىرلەسە قار­سى تۇرۋىنا كەپىل بولىپ, ىنتى­­ماق­تاستىقتى كۇشەيتە تۇسەدى», دەدى پولشا پرەزي­دەنتى اندجەي دۋدا قول قويۋ راسىمىنەن كەيىن.

اق ءۇي باسشىسى دونالد ترامپ وسى وقيعاعا بايلانىستى مالىمدەمە جاسادى. «بۇل كەلىسىم ءبىزدىڭ اسكەري ىنتىماقتاستىعىمىزدى ارتتىرىپ, اقش ساربازدارىنىڭ پولشاداعى سانىن كوبەيتىپ, ناتو-نىڭ الەۋەتىن ودان ءارى كۇشەيتەدى, ەۋروپاداعى قاۋىپ­سىزدىكتى قامتاماسىز ەتەدى ءارى دەموكراتيا, ەركىن­دىك پەن ەگەمەن­دىكتى ساقتاۋ­عا كومەكتەسەدى», دەلىنگەن مالىمدەمەدە.

قوسىمشا سارباز اكەلۋدەن بولەك, كەلىسىم اياسىندا اقش-تىڭ 5-ءشى ارميا­لىق كورپۋسىنىڭ ەۋروپاداعى باس شتابى وسى پولشادا ورنا­لاسپاق. سون­داي-اق وفيتسەرلىك قۇرامنىڭ 200-گە جۋىق وكىلى دە وسى ەلدە بورىشىن وتەيدى.

قازىرگى تاڭدا پولشادا اقش-تىڭ 4500 ساربازى بار. ەش مەملەكەتتە ولار­دىڭ ناقتى اسكەري بازاسى ورنالاسپاعان. بۇعان دەيىن پولشا تالاي مارتە ءوز ەلىن­دە تۇراقتى اسكەري بازا اشۋعا ىنتا بىلدىرگەن-ءدى. ەل بيلىگى وسى ارقىلى شىعىستان كەلەتىن قاۋىپكە توسقاۋىل بولۋدان ءۇمىتتى.

«مۇمكىندىگىمىز مول, وعان جەت­كىلىكتى رەسۋرس تا بار. اس­كەردىڭ قابى­لەتى ما­ڭىزعا يە. الەم قازىر بۇ­رىن­­­عى­داي ەمەس», دەگەن م.پوم­پەو امەري­كا­لىق سارباز­دار پولشاعا عارىش, كيبەر­قاۋىپسىزدىك, جالعان اقپا­راتپەن كۇرەس سالاسىندا دا كومەكتەسەتىنىن جەتكىزدى.

پولشانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ياتسەك چاپۋتوۆيچ اقش اسكەرىنىڭ كەلۋى مەم­لەكەتتىڭ قورعانىس قابىلەتىن كۇ­شەي­تە تۇسەدى دەپ ەسەپتەيدى. ونىڭ پا­يىم­­داۋىنشا, ەلدە كەز كەلگەن ساتتە قاق­­تىعىس تۋىنداۋ ىقتيمالدىعى جوعارى.

ەكىجاقتى قورعانىس جو­­نىن­­دەگى كەلىسىمنىڭ ۇزىن-ىرعاسى وسى. ءبىر قارا­عان­دا ماڭىز اۋدارارلىق ەش­تەڭە جوق سەكىلدى كورىنگەنى­مەن, اق ءۇي بيلىگى پول­شامەن اسكە­ري ىنتىماق­تاستىقتى كۇ­شەي­تۋ ارقىلى «ەكى جەپ, بيگە شى­عۋ­دى» كوزدەگەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس.

پولشاداعى ساربازدارى­نىڭ سانىن ارتتىرۋ ارقىلى اقش شىعىس ەۋروپاداعى ءوز ىقپالىن كۇشەيتىپ, رەسەيدەن كەلەتىن كەز كەلگەن قاۋىپكە توسقاۋىل بولۋعا تالپىنادى. ونىڭ ۇستىنە, قورعانىس جونىندەگى كەلىسىم اياسىندا امەريكالىق ساردارلار پولشانىڭ بىرقاتار اسكەري نىساندارىن قولدانۋعا مۇم­كىندىك الماق. ولار رەسەيدى ءدال وكپە تۇسىنان باقى­لاۋعا وسىلايشا قول جەتكىزىپ وتىرعانداي.

البەتتە, اق ءۇيدىڭ مۇن­داي قادامى كرەملگە ۇنا­عان جوق. رەسەي سىرتقى ىس­تەر ءمي­نيسترىنىڭ رەسمي وكى­لى ماريا زاحاروۆا وسى وقي­عاعا بايلانىستى پىكىر ءبىل­دى­رىپ, امەريكالىق اس­كەر­دىڭ رە­سەي شەكاراسىنا جا­قىن­­داۋى جاعدايدى ودان ءارى كۇر­­دەلەندىرە تۇسەدى دەپ مالىمدەدى.

«مىناعان تاعى نازار اۋدارعىم كەلەدى. پولشا­داعى امەريكالىق اسكەردىڭ سانىن ارتتىرۋ قاۋىپسىزدىك ما­سەلەسىن شەشپەيدى, قايتا رەسەيدىڭ با­تىس شەكاراسىندا تۋىنداعان قيىن جاع­دايدى ودان ءارى كۇردەلەندىرىپ, شيە­لەنىستى كۇشەيتىپ, كۇتپەگەن وقي­عاعا دۋشار ەتۋى مۇمكىن», دەدى م.زاحاروۆا.

پولشامەن اراداعى كە­لى­­سىمنەن ەكى اپتا بۇ­رىن ۆاشينگتون بيلىگى گەر­ما­نيادان 12 مىڭ ساربازىن اكەتەتىنىن حابارلاعان. ونىڭ جارتىسىنا جۋىعى ناتو-عا مۇشە باسقا ەلدەرگە كوشىرىلسە, قالعانى ەلگە قايتارىلماق. د.ترامپ اكىمشىلىگى بۇعان دەيىن تالاي مارتە گەرمانيانى سىناپ, ناتو-داعى مىندەتىن دۇرىس ورىنداماي وتىرعانىن ءجيى كوتەرىپ كەلگەن. وعان قوسا, نەمىستەردىڭ «سول­تۇس­تىك اعىن – 2» گاز قۇبىرى جوباسىنا قىزىعۋى دا اق ۇيگە ۇناعان جوق. وسىلاردىڭ ءبارىن ەسكەرە كەلە, د.ترامپ گەرمانياعا ساربازدارىن اكەتۋ ارقىلى ەسكەرتۋ جاساپ قويۋدى ءجون كورگەن سىڭايلى.

ايتپاقشى, مايك پومپەو مەن اندجەي دۋدا كەلىسىمگە قول قويىل­عان­نان كەيىن پولشاداعى بەلگىسىز سارباز ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بۇل ەسكەرتكىش 1920 جىلعى سوعىستا پولشانىڭ رەسەيلىك بولشەۆيكتەردى جەڭگەنى ءۇشىن قويىلعان-دى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار