ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى كوپ جاعدايدا ونىڭ عىلىمي الەۋەتى مەن عالىمدارىنا بايلانىستى ەكەنىن جاقسى تۇسىنگەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ, وسى جىلى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىن ەلىمىزدەگى ادامي كاپيتالدىڭ دامۋىنا ارناپ, وتاندىق ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنىڭ دامۋىنا قاتىستى تىڭ باستامالار كوتەرىپ, ناقتى تاپسىرمالار بەردى.
جالپى, كەز كەلگەن سالانى دامىتۋ ءۇشىن وعان بىلىكتى ماماندار قاجەت ەكەنى بەلگىلى. سول سەبەپتەن, عىلىمي كادرلاردىڭ الەۋەتتەرىن ارتىرۋ ءۇشىن بيىلدان باستاپ مەملەكەت تاراپىنان جىل سايىن 100 عالىمنىڭ الەمنىڭ جەتەكشى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىقتارى مەن زەرتحانالارىندا تاعلىمدامادان ءوتىپ, تاجىريبە الماسۋلارىنا جاعداي جاسالىپ وتىر. دوكتورانتتاردىڭ الاڭسىز عىلىممەن اينالىسۋى ءۇشىن ولاردى الەۋمەتتىك تۇرعىدا قولداۋدى كۇشەيتىپ, ستيپەنديانىڭ مولشەرىن ارتتىرىپ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن تولىق اياقتاۋ ءۇشىن پوستدوكتورانتۋراعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرىلمەك. نەگىزىندە, عىلىمي ىزدەنىستەردىڭ ناتيجەلەرىن رەيتينگى جوعارى عىلىمي باسىلىمدارعا جاريالاۋ الەمدە قالىپتاسقان ءۇردىس. سوڭعى ون جىلدا «Scopus» دەرەكتەر بازاسىندا قازاقستاندىق عالىمداردىڭ جاريالانىمدارىنىڭ جالپى سانى 34,5 ەسەگە, «Web of Science» دەرەكتەر بازاسىندا 59 ەسەگە وسكەن. سونداي-اق 2015 جىلدان بەرى ءبىزدىڭ عالىمداردىڭ ءاربىر بەسىنشى جاريالانىمى الەمنىڭ عىلىمي جۋرنالدارىنىڭ توپ-25%-ىنا ەنگەن. ال سوڭعى جىلدارى عىلىمي جاريالانىمدار اۆتورلارىنىڭ سانى 3 ەسەگە وسكەن. ساپالى ماقالالاردىڭ سانىن ارتتىرۋ ماقساتىندا, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ىزدەنۋشىنىڭ ءبىر ماقالاسى رەيتينگىسى (كۆارتيلى) جوعارى باسىلىمعا جاريالانعان جاعدايدا, ونىڭ ديسسەرتاتسياسىن قورعاۋعا جىبەرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرىپ وتىر.
عىلىم سالاسىن قارجىلاندىرۋدى ارتتىرۋمەن قاتار, قاتاڭ ءتارتىپ پەن تالاپ, سونداي-اق ءاربىر عىلىمي زەرتتەۋدىڭ ناقتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, وندىرىستىك جانە تەحنيكالىق قايتارىمى بولۋى كەرەك. مەملەكەت باسشىسى عىلىمداعى ءبىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى باسىم باعىتتاردى دا باعامداپ بەرىپ, نەگىزگى كۇش پەن قارجى مەديتسينالىق-بيولوگيالىق زەرتتەۋلەرگە, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمىنا, «جاسىل» تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكتتى دامىتۋعا جانە قۋات كوزدەرىن ۇنەمدەۋگە باعىتتالۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيدى. بۇلار ءبىزدىڭ عىلىم سالاسىن دامىتۋداعى الداعى مەرزىمدەگى باستى باعىتتارىمىز بەن باسىمدىقتارىمىز. ولاردى ءىس جۇزىنە اسىرىپ, ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن, سالانىنىڭ فۋنكتسيونالدىق مۇمكىندىكتەرىن جەتىلدىرىپ, زاڭداردى بەيىمدەپ, ءنورماتيۆتى-قۇقىقتىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋ شارت.
سوڭعى ۋاقىتتا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عالىمدار مەن عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ الەۋەتتەرىن ارتتىرىپ, ولاردىڭ ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋلەرى ءۇشىن «عىلىم تۋرالى» زاڭدى جەتىلدىرىپ, زاڭ جوباسىن پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزدى. قازىر عىلىمدى باسقارۋدىڭ ورتاق جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدا. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىن 2025 جىلعا دەيىن دامىتۋعا ارنالعان ارنايى مەملەكەتتىك باعدارلاما قابىلداندى. عىلىمي-زەرتتەۋ سالالارىنىڭ باسىمدىقتارى ناقتىلانىپ, ولاردىڭ سانى 10-عا جەتكىزىلىپ, قايتا بەكىتىلدى. بازالىق, گرانتتىق جانە باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋ جۇيەسى جەتىلدىرىلىپ, ەندى بازالىق قارجىلاندىرۋدىڭ كولەمى ارتىپ, عىلىمي-زەرتتەۋ مەكەمەلەرى مەن قىزمەتكەرلەرىن قارجىلاي قولداۋ, ولاردى زەرتحانالىق جانە عىلىمي-تەحنيكالىق قۇرالجابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ كۇشەيتىلۋدە. بۇگىنگى تاڭدا قارجى ءبولىنىپ, عىلىمي-زەرتتەۋ مەكەمەلەرى قاجەتتى زەرتحانالىق قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە. جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى عىلىمنىڭ دامۋىنا دا ەرەكشە كوڭىل بولىنبەك. گرانتتىق جانە باعدارلامالىق-نىسانالى قارجىلاندىرۋ بويىنشا كونكۋرستار ءۇش جىلدا ءبىر رەت ەمەس, جىل سايىن وتكىزىلەتىن بولادى. ۇلتتىق عىلىمي كەڭەس پەن مەملەكەتتىك عىلىمي-تەحنيكالىق ساراپتاما ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ قىزمەتتەرى جەتىلدىرىلىپ, جاڭا ءنورماتيۆتى-قۇقىقتىق اكتىلەر قابىلداندى.
وسىلايشا, ەلىمىزدە سوڭعى كەزدە عىلىم سالاسىن دامىتۋعا قاتىستى ناقتى ءىس-شارالار قولعا الىندى. ولاردى ءتيىمدى جۇزەگە اسىراتىن بولساق, وتاندىق عىلىمنىڭ جاڭا ساتىعا كوتەرىلۋىنە ىقپال ەتىپ, كۇردەلى ماسەلەلەردى شەشەتىن بولامىز.
