قوعام • 13 تامىز، 2020

اقمولالىق ديقاندار القاپقا شىقتى

20 رەت كورسەتىلدى

جۇمىر جەردىڭ جارتىسىن جايلاعان جامان تۇماۋ كوكتەمدە ءورشىپ-اق تۇردى. جەر سۇمەسىمەن يگىلىگىن ۇيىرەتىن ديقان قاۋىمنىڭ كوڭىلى كۇپتى ەدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 31 ناۋرىزداعى مالىمدەمەسىنەن كەيىن ديقان قاۋىمنىڭ كوكىرەگىندە ءۇمىت وتى تۇتانىپ، بەل بۋىپ، شارۋا قامىنا كىرىسكەن بولاتىن.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي كوكتەمگى ەگىس ناۋقانى ءۇشىن قوسىمشا 100 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىندى. ونىڭ ۇستىنە ۇكىمەتكە جانار مايدىڭ نا­رىقتىق باعاسىن 15 پروتسەنتكە ارزانداتىپ، 165 تەڭگەگە دەيىن تو­مەندەتۋ مىندەتى جۇكتەلدى. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ شاعىن قۇرىلىمدارى ءۇشىن وتە كوپ كومەك بولاتىن.

وسى قامقورلىقتىڭ ارقاسىندا وبلىس­تا 4905،9 مىڭ گەكتار القاپ­قا جاز­دىق داقىلدار تۇقىمى سە­بى­لىپ، كۇنى بۇ­رىن مەجەلەنگەن جوس­پار تولىعىمەن اتقا­رىلىپ شىق­تى. نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك دا­قىلى – جاز­دىق بيداي 3698 مىڭ گەكتار ال­قاپتى قۇرايدى. ىرىكتەلگەن ارپا تۇقى­مى – 651،6 مىڭ گەكتارعا، س ۇلى – 60 مىڭ گەك­تار القاپقا سەبىلدى. سونداي-اق تارى، قاراقۇمىق، نو­قات، بۇرشاق، مايبۇرشاق جانە جاسامىق داقىلدارى دا ەگىلدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى، وبلىس ديقاندارى ەگىن­شى­لىك­تى ءارتاراپتاندىرۋدى بەرىك داستۇرگە اي­نالدىرىپ، 4447،1 مىڭ گەكتار القاپتا بۇرشاق دا­قىلدارىن ءوسىرىپ وتىر. بۇل – بىل­­تىرعى كولەمنەن ءبىرشاما ارتىق كور­سەتكىش. ونىڭ ۇستىنە ەگىن­شى­لەر 239،1 مىڭ گەكتار مايلى دا­قىلداردان، 442،6 مىڭ گەك­تار مال ازىعىن وسكىندەردەن، 16 مىڭ گەك­تار كارتوپ پەن 3500 گەكتار كوك­ونىس ال­قاپتارىنان ءونىم جيناۋعا كىرىسىپ كەتتى.

بيىلعى جاز ديقان قاۋىمى ءۇشىن قىرىن قاباق تانىتتى. جاز بويى اقمولا وڭىرىندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان اپتاپ ىستىق تۇرىپ الدى. كەيبىر اۋدانداردا ىل­عال دا از ءتۇستى. نەگىزىندە بۇل ءوڭىر تاۋەكەلدى سيپاتتاعى ايماق ەكەندىگىن اركىم بىلەدى. داتكە قۋاتى كۇزگى جەر جىرتۋدان باس­تاپ، ونى قاپىسىز وڭدەۋدىڭ تەح­نولوگيالىق جيىنتىعى ساقتالۋى­نىڭ ارقاسىندا ىرىزدىقتان ءۇمىت بار. ۇستىمىزدەگى جىلى ىلعال­ ساقتاۋ، توپىراقتىڭ قۇنارىن جوعالتىپ الماۋ شارالارى ءبى­رىنشى كەزەكتە تۇردى. ايتەۋىر، وسى تالپىنىستىڭ يگى اسەرى تيگەندىگىن دە ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتا كەتكەن ءجون. كانىگى ديقانداردىڭ ايتۋىنا قا­راعاندا، بيىل ەگىستىكتى كەش اياق­تا­عان ديقاندار بارماعىن تىستەپ وتىرعانعا ۇقسايدى. كەشىگۋدىڭ وزىندىك سەبەبى بار، شاعىن شارۋا­شىلىقتاردا قاۋقار از. سول سەبەپ­تى ناۋقاندىق جۇمىستاردى ۋاقى­تىلى اتقارا الماي وتىر. ءالى كۇنگە دەيىن كوكتەمگى ەگىس جۇمىسىن ەرتە بىتىرگەندەرگە ەككىزىپ، كۇزدە ەكىنشى بىرەۋلەردى جالداپ، ورعىزىپ الامىز دەپ ۇمىتتەنەتىندەر دە بار. ونىڭ ۇستىنە ماشينا-تراكتور پاركىن جاڭالاۋدا دا ولقىلىقتار از ەمەس. ءبىز بۇل تۋرالى ەل گازەتى – «ەگە­مەندە» جازعان بولاتىنبىز. بىراق ءالى دە سول كورىنىستىڭ وڭالماي تۇرعاندىعى انىق.

جالپى، مونيتورينگتىك تال­داۋ بويىنشا ءدال قازىرگى ۋاقىت­تا 2791،2 مىڭ گەكتار ءداندى­ جانە بۇرشاق داقىلدارى القاپ­تارى­نىڭ 62،8 پروتسەنتى جاقسى دەپ باعالانۋدا. ال 1533 مىڭ گەكتار القاپتىڭ جاعدايى قانا­عاتتا­نار­لىق دەڭگەيدە عانا. مايلى داقىل­داردىڭ 61،3 پرو­تسەن­تى جاقسى بولسا، قالعانى قانا­عات­تانارلىق. ءسوز رەتى كەلگەندە، اتباسار جانە جاق­سى اۋداندارىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان وقيعا ورىن الدى. جاز اي­لارىندا اقبوكەن تابىندارى 16 مىڭ گەك­تارعا جۋىق ەگىستىك القا­بىن تاپتاپ كەتتى. بۇل دا ايتار­لىقتاي شىعىن.

جوعارىدا ەگىنگە كۇتىم جاساۋ جانە سۇدىگەر جەرلەردى وڭدەۋگە با­رىنشا كوڭىل بولىنگەندىگىن ايت­قان بولاتىنبىز. ەندى وسى ءسوزى­مىزدى تىرىلتە كەتەيىك. ماسەلەن، 3،8 ميلليون گەكتاردى حيميالىق وڭ­دەۋ جوسپارلانسا، بۇل جۇمىس 102،3 پروتسەنتكە ورىندالدى. قوس­جارناقتىلارعا قارسى 2،5 ميلليون گەكتار، ارامشوپتەرگە قارسى 1،3 ميلليون گەكتار القاپ حيميالىق تاسىلمەن وڭدەلدى. زيانكەستەرمەن كۇرەسكە بيۋدجەتكە 49،9 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىندى. سول قار­جى­نىڭ ارقاسىندا شەگىرتكەگە قارسى شارالار تولىق جۇزەگە اسىرىلدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 10،4 مىڭ گەكتار القاپ يتاليالىق پرۋسقا قارسى دارىلەرمەن زالالسىزداندىرىلدى.

قازىرگى تاڭدا وبلىس شارۋاشى­لىق­تارى سۇدىگەر جەرلەردى وڭ­دەۋدە قاجىرلىلىق تانىتۋدا. ۇستى­مىزدەگى جىلدىڭ 4 تامىزىنا دەيىنگى دەرەك بويىنشا 758،7 مىڭ گەكتار القاپ اگروتەحنيكالىق شارالارمەن تولىق قامتىلعان. بۇل بىلتىرعى كولەمنەن 37،1 مىڭ گەكتارعا ارتىق. سونىمەن قاتار 777،6 گەكتار القاپ ەكىنشى ىزبەن، ال، 754،4 مىڭ گەكتار القاپ ءۇشىنشى ىزبەن وڭدەلىپ، بۇل ورايداعى جوس­پار اسىرا ورىندالدى. ۇستى­مىز­دەگى جىلى جەرگىلىكتى تاۋار وندى­رۋشىلەر 61،3 مىڭ توننا مي­نەرالدى تىڭايتقىش ساتىپ الۋعا كەلىسىم-شارت جاسالعان. تىڭايت­قىشتىڭ 52،3 مىڭ تونناسى 1300 گەكتار القاپقا ءسىڭىرىلدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىس ءالى دە جالعاسۋدا.

مەملەكەت تاراپىنان مىق­تاپ­ قامقورلىق كورسەتىلىپ وتىر­عان­ىن ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتۋ­عا ابدەن بولادى. ماسەلەن، اعىم­داعى جىلى تىڭايتقىشتى سۋب­سي­ديالاۋعا – 4،1 مىڭ ميلليارد تەڭگە، تۇقىمعا 659،2 ميلليون تەڭ­گە ءبولىنىپ، تولىق يگەرىلدى. جەر­ سۇمەسىمەن كۇنەلتەتىن ديقان قاۋى­مى ءۇشىن وراسان زور كومەك ەكەن­دىگى ابدەن تۇسىنىكتى. ايتسە دە قار­جى تاپشىلىعى 149،1 ميلليون تەڭگە كولەمىندە ساقتالىپ وتىر­عانىن دا سىنالاپ ايتا كەتۋىمىز كەرەك. پەستيتسيدتەردى سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسى تالاپ دەڭگەيىندە. بۇل ماقساتقا 8،8 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپ، اي سايىنعى بەكىتىلگەن كەستە بويىنشا جەتكىزىلۋدە. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى وسى شارۋاعا قاتىستى 3780 ءوتىنىمدى ماقۇلداپ وتىر.

تام-تۇمداپ بولسا دا جاڭا تەحنيكا الىنىپ جاتىر. بيىلعى جىلدىڭ ەگىن وراعىنا 8100 استىق كومباينى قاتىسادى. مۇنىڭ 3660-ى جوعارى ءونىمدى زاماناۋي تەح­نيكا، ال قالعاندارى جاماپ-جاس­قاپ، ايتەۋىر كادەگە جاراتىپ جات­قان دۇنيە. دەگەنمەن باسقارما باس­شىلارى تەحنيكا ءجۇز پروتسەنت دايىن دەپ سەندىرىپ وتىر. وب­لىس­تا سوڭعى ءۇش جىلدا 929 كوم­باين، ءبىر مىڭنان استام تراكتور، 269 دانا ەگىس كەشەنى ساتىلىپ الىن­دى. ەگەر كوكتەمگى جانە كۇزگى ناۋ­قان قاس-قاعىم ساتتە وتە شىعا­تىن­دىعىن ەسكەرسەك، ما­شينا-تراك­تور پاركىن ءالى دە جا­ڭارتا ءتۇسۋى­مىز كەرەك. سوندا عانا كوك­تەمگى ەگىستى كەشىكتىرمەي، وراق ناۋ­قانىن ارقانىڭ قارا جاۋىنىنا ىلىكتىرمەي، تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ اياقتاي الار ەدىك.

كۇزگى دالا جۇمىستارىنا 74،7 مىڭ توننا ديزەل وتىنى، 4،4 مىڭ توننا ديزەل مايى جانە 6،8 مىڭ توننا بەنزين قاجەت. وب­لىس­قا 73 مىڭ توننا ديزەل وتىنى­نىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى ءبو­لىندى. پاۆلودار جانە شىمكەنت مۇ­ناي ونىمدەرى زاۋىتتارىنان تامىز، قىركۇيەك، قازان ايلارىنا بە­كى­تىل­گەن كەستە بويىنشا جەتكىزىلىپ وتىرىلادى.

زور ەڭبەكپەن جينالعان التىن استىقتى ساقتاۋ دا ايرىقشا ما­­ڭىزدى. ۇستىمىزدەگى جىلى اس­تىق­تى قابىلداۋعا ارنايى ليتسەن­زيا­­لانعان 66 كاسىپورىن جۇمىل­دىرىلماق. جالپى ساقتاۋ سىيىم­دىلىعى 4،1 ميلليون توننانى قۇ­رايدى. بۇل تاراپتا وبلىس رەسپۋب­لي­كالىق كورسەتكىشتىڭ الدىڭعى سا­­پىندا تۇر. تاۋلىگىنە 100 تون­نا­دان استام استىق كەپتىرۋگە مۇم­كىندىگى جەتەتىن 240 كەپتىرگىش دا­يىندالعان. ەندىگىسى وسى قۋاتتى ءتيىمدى پايدالانۋ.

 

اقمولا وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

الىستان جەتكەن العىس

ايماقتار • بۇگىن، 14:10

ۇقساس جاڭالىقتار