جەمقورلار اللەياسى كەرەك پە؟

– باستى مىندەت «پارا بەر­مەۋ جانە پارا الماۋ» پرين­تسيپتەرىنە نەگىزدەلگەن قوعامدىق سانانى قالىپ­تاستىرۋ. سوندىقتان ءبىز كۇشتى جانە بەلسەندى ازاماتتىق قوعامعا سەنىم ارتامىز, – دەيدى دەپارتامەنت باسشىسى.

كوكەيدە قالا ورتالى­عىن­داعى ەل ەڭ كوپ جۇرەتىن جەرگە «جەمقورلار اللەياسىن» اشىپ قويسا قالاي بولار ەكەن؟» دەگەن وي قىلاڭ ەتتى. بالكىم, مۇنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قوعامدىق سانانىڭ قالىپتاسۋىنا سەپتىگى ءتيىپ قا­لار. ءار جەمقوردىڭ جەتى اتاسىن تۇگەندەپ, اتى-ءجو­­نىن جازىپ, ۇلكەن پور­ترە­تىن تاڭبالاپ ءىلىپ, «پا­لەن­باي لاۋا­زىمدا وتىرىپ, مەم­­لەكەت­تىڭ پالەنباي قار­جى­سىن جىمقىرعانى ءۇشىن پالەنشە جىلعا سوتتالدى!» دەپ قارا سيا­مەن باتتيتىپ جا­­زىپ قويسا... جەمقورلىققا قارسى كۇرەستىڭ كوپكە وي سالار ءتيىمدى ءتاسىلى وسى بولىپ قالار, مۇمكىن.

ايماقتا سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى قىرۋار شا­­رۋا اتقارىلعانىن جوق­قا شىعارۋعا بولمايدى. «تسيفر­لى قازاقستان» باعدار­لاماسى ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىنىڭ با­سىم بولىگى اۆتوماتتاندى­رىلدى. بۇگىندە وبلىستا مەم­لەكەتتىك قىزمەتتىڭ 12%-ى قاعاز تۇ­رىندە, 88%-ى ەلەكتروندى تۇردە كورسەتىلەدى. قا­زىر مەم­لەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ بارىسىندا شەنەۋنىك پەن ازامات بۇرىنعىداي جۇزبە-ءجۇز كەزدەسپەيتىندىكتەن, پارا بەرۋ­شىنىڭ دە, پارا الۋشى­نىڭ دا جولى كەسىلدى. بىراق جەمقورلىق COVID-19 سياق­تى مۋتاتسياعا بەيىم. ءبىر جاعى­نان كەسىپ تاستاساڭ, ەكىنشى جاعى­نان ءوسىپ شىعادى.

دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وبلىستا سوڭعى جارتى جىلدىڭ ىشىندە عانا سىبايلاس جەمقورلىققا قا­تىس­تى 86 قىلمىس تىركەلىپ وتىر. ونىڭ 59-ى اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىستار ساناتىنا جاتادى. قازىر 77 قىلمىسقا قا­تىستى تەرگەۋ اياقتالىپ, سوت قاراۋىنا جىبەرىلگەن.

– بيىل سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى كۇرەس قىز­مەتى انىقتاعان اسا اۋىر قىل­مىستىڭ ءبىرى – وبلىستىق ءبى­لىم باسقارماسى قارجى ءبو­لىمى باسشىسىنىڭ ورىنبا­سارى شۇعاەۆقا قاتىستى ءىس. ول ءبىر كوممەرتسيالىق مەكە­مەنىڭ ءبىلىم سالاسىنا 370 ملن تەڭگەگە كومپيۋتەر ساتىپ الۋ كونكۋرسىن ۇتىپ الۋى­نا اراعايىندىق جاساپ, كاسىپكەردى 30 ملن تەڭگە پارا بەرۋگە يتەرمەلەگەن. اتالعان قىلمىستىق ءىس تاياۋ كۇندەرى سوتقا جىبەرىلەدى, – دەدى ق.بەكباسوۆ.

سىبايلىس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت ماماندارى ايماقتا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك باعدار­لامالاردى باقىلاۋ بارىسىندا 31 قىلمىستى انىقتاپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ شارۋاسىنا زاڭسىز ارالاسقىسى كەلگەن 16 شەنەۋنىككە توس­قاۋىل قويعان. سونداي-اق جۇ­يەلى جەمقورلىققا قاتىستى 6 قىلمىس اشكەرەلەندى.

ايماقتا التى اي ىشىندە 45 لاۋازىمدى تۇلعا زاڭ الدىندا جاۋاپقا تارتىلىپ وتىر. ولاردىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ماڭىزدى سالالاردا جاۋاپتى قىزمەت اتقارعان ءتۇرلى لاۋازىم يەلەرى بار. مىسالى, وبلىستىق كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ باسشىسى ج.اراپباەۆ, قوستاناي قا­لالىق تكش ءبولىمىنىڭ باس­تىعى ا.تاراسوۆ, قوستاناي قالاسى قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باستىعى ق.نۇرالين سياقتى شەنەۋنىكتەر جەڭ ۇشىنان جالعاسىپ, قازىنا قارجىسىنا قول سۇققانى ءۇشىن 3 جىل 6 ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلسا, 10 مىڭ تەڭگە پارا العان اقپاراتتاندىرۋ جانە ءبىلىم ساپاسىن باعالاۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ا.پاۆليچەنكو 100 مىڭ تەڭگەنىڭ ايىپپ ۇلىن ارقالاپ وتىر.

قالالىق قۇرىلىس ءبولى­مىنىڭ باستىعى نۇرالين ءىستى بولعان سوڭ, بىرىڭعاي تارتىپتىك كوميسسيا وعان تىكەلەي باسشى­لىق ەتەتىن قالا اكىمىنىڭ ورىن­با­سارى ا.فينكتىڭ دە ماسە­لە­سىن قاراپ, قىزمەتىنەن بوساتتى.

جازا بەرسەڭ, جەمقورلار ءتىزىمى جالعاسا بەرەدى. ماسەلەن, جاقىندا كەندى قاشار كەنتىنىڭ اكىمى بيۋدجەت قارجىسىن جىم­قىرعان دەگەن كۇدىكپەن ۇس­تالىپ, سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ ءىسى ءجۇرىپ جاتىر. سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى كۇرەس قىز­مەتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, اكىم مەكەمە تىركەۋىندە تۇر­عان قىزمەتتىك اۆتوكولىكتى جوندەۋدەن وتكىزدىم دەپ جال­عان قۇجات جاساپ, 1 464 000 تەڭگە بيۋدجەت قارجىسىن جىم­قىرعان.

دەپارتامەنت دەرەگى بو­يىن­شا جىل باسىنان بەرى سىبايلاس جەمقورلىق سالدارىنان قازىناعا 457 ملن تەڭگە زيان كەلتىرىلگەن. ونىڭ 414 ملن تەڭگەسى قايتا ءوندىرىلىپ الىنعان. سونداي-اق جالپى قۇنى 10 ملن تەڭگە بولاتىن م ۇلىككە تىيىم سالىنىپ وتىر. قۋانىش بەكباسوۆ ايماقتا سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسى ءجيى كەزدەسەتىن سالالاردى دا اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ قاتارىندا ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تۇرمىستىق-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, قۇرىلىس جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارى بار.

قوستاناي وبلىسى