ەكونوميكا • 29 شىلدە، 2020

700 مىڭ توننادان استام ازىق قورى بار

11 رەت كورسەتىلدى

ايماقتارداعى تۇراقتاندىرۋ قورلارىندا – 33،1 مىڭ توننا، ءوندىرۋشى كاسىپورىنداردا – 209،5 مىڭ توننا، قويمالاردا – 154،6 مىڭ توننا، ساۋدا جەلىلەرىندە – 311،4 مىڭ، ءبارىن قوسا العاندا ەلىمىزدە 708،5 مىڭ توننا ازىق-ت ۇلىك قورى بار. ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى نۇربەك دايىربەكوۆ وسىلاي دەدى.

ازىق-ت ۇلىك جەتكىلىكتى

ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، بۇدان باسقا، 404 ملن دانا جۇمىرتقا مەن 2،1 ملن توننا ازىقتىق بيداي بار. 2020 جىلدىڭ قاڭتار-ماۋسىم ايلارىندا ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ كولەمى اقشالاي ماندە 904،1 ملرد تەڭگە­نى قۇرادى. بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 19،4 پايىزعا ارتىق.

– اۋىل شارۋاشىلىعى مينيس­تر­لىگى وڭىرلەردىڭ 32 ءتۇرلى ازىق-ت ۇلىك تاۋارىمەن قامتاماسىز ەتى­لۋىنە اپتاسىنا ەكى رەت مونيتورينگ جۇرگىزەدى. بۇل مونيتورينگ تۇراق­تاندىرۋ قورلارىنداعى، ءىرى ساۋدا جەلىلەرىندەگى، جەتكىزۋ­شى­لەردىڭ جانە قايتا وڭدەۋ كاسىپ­ورىندارىنىڭ قويمالارىنداعى الەۋ­مەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن قامتيدى، – دەدى ن.دا­يىر­بەكوۆ.

قازىرگى تاڭدا تەز بۇزىلاتىن ازىق قورى – ءبىر اپتاعا، ال ۇزاق ساق­تالاتىن ونىمدەردىڭ تۇتىنۋ مەرزىمى بىرنەشە ايعا جەتەدى. سالادا ءوندىرىس تە ارتىپ كەلەدى. قاي­تا وڭدەلگەن كۇرىش ءوندىرۋ كولە­مى – 81،2 پايىزعا، قايتا وڭدەلگەن جانە كونسەرۆىلەنگەن كوكونىس – 49،3 پايىزعا، شۇجىق ونىمدەرى – 24،2 پايىزعا، ەت پەن ەت-وسىمدىك كونسەرۆىلەرى – 11، سارى ماي – 11،4، جارما ءوندىرۋ – 10،6 پايىزعا، تازارتىلعان جانە تازارتىلماعان وسىمدىك مايىن شىعارۋ 9،5 پا­يىزعا ۇلعايدى. قور ۇنەمى جا­ڭار­تىلىپ، تولىقتىرىلۋدا، سون­دىق­تان تاپشىلىق جوق جانە بولماق ەمەس.

بيىلعى ءبىرىنشى جارتى­جىل­دىقتا شارۋاشىلىقتىڭ بارلىق سا­نات­تارىنداعى ءىرى قارا مال باسى 4،5 پايىزعا كوبەيىپ، 9 030،9 مىڭ باسقا جەتتى، ۇساق قارا مال 2 پا­يىز­عا كوبەيىپ، 25 ملن باستى قۇرادى.

22،5 ملن گەكتارعا اۋىل شارۋا­شى­لىعى داقىلدارى ەگىلىپ، القاپ كولەمى بىلتىرعى كورسەتكىشتەن 238 مىڭ گەكتارعا ۇلعايدى.

قازىر رەسپۋبليكا بويىنشا جال­پى سىيىمدىلىعى 1،9 ملن توننا بولاتىن 1 249 قويما بار. حا­­لىقتى ماۋسىمارالىق كەزەڭدە كو­كو­نىسپەن جانە جەمىس­پەن قامتا­ماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن قا­زىرگى زامانعى كوكونىس ساقتاۋ قوي­مالارىن سالۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىلۋدە. بۇل ءۇشىن كاسىپكەرلەرگە جە­ڭىل­دەتىلگەن نەسيە بەرۋ قاراس­تى­رىلعان.

 

باعا نەگە كوتەرىلدى؟

الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى جىل باسىنان بەرى ورتا ەسەپپەن 5،7 پايىزعا كوتەرىلدى. بۇل سوڭعى 5 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭدەرىندەگى ورتاشا كورسەتكىشتەن تومەن.

ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى ازامات اسقار ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، كارتوپ، ءسابىز، پياز، قاراقۇمىق، كانت، سارى ماي سياق­تى ازىق تۇرلەرى 10-20 پايىز ارا­لى­عىندا قىمباتتادى. وعان ماۋسىم­دىق ەرەكشەلىك، قاراقۇمىق ءتۇسى­مىنىڭ از بولعانى، جىل باسىنان بەرى قانت شيكىزاتىن اكەلۋگە كەدەن­دىك باج سالىعىنىڭ ەنگىزىلۋى جانە توتەنشە جاعداي كەزىندەگى فاك­تور­لار، سونداي-اق ۆاليۋتانىڭ قىم­بات­تاۋىنان تۋىنداعان دۇربە­لەڭ سەبەپ بولدى.

– جاڭا ءونىمنىڭ ءتۇسۋى، جەمىس پەن كوكونىسكە سۇرانىس ارتىپ، كەرىسىنشە ءسۇت پەن ەت ونىمدەرىنە سۇرانىس ازايعانى، ازىق-ت ۇلىكتى شىعارۋعا بىرقاتار شەكتەۋ جاسال­عانى باعانىڭ ءوسۋ قارقىنىن تو­مەن­دەتۋگە اسەر ەتتى. توتەنشە جاع­داي كەزەڭىندە شەكتى باعالاردى بەل­گى­لەۋمەن قاتار باعانى ۇستاۋدىڭ ءتيىمدى قۇرالدارى «اينالىم سحەماسى»، «تۇراقتاندىرۋ قورلارىن قالىپ­تاستىرۋ»، ويلاستىرىلعان لوگيس­تيكا جانە جەتكىزۋ تىزبەگىن تسيفر­لاندىرۋ بولىپ تابىلادى. الەۋ­مەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تا­ۋارلارىنا باعانى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن ساۋدا جەلىلەرىنە جەڭىل­دە­تىلگەن نەسيەلەر بەرۋگە جەرگى­لىكتى بيۋدجەتتەردەن 17،42 ملرد تەڭ­گە ءبولىندى، – دەدى ازامات اس­­­قار­ ۇلى.

ايتا كەتەيىك، الەۋمەتتىك كا­سىپ­­كەر­لىك كورپوراتسيالار تۇراق­تان­­دىرۋ قورلارىنا 35 مىڭ تون­نا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن جي­نا­عان. وندا 7 مىڭ تونناعا جۋىق ازىق-ت ۇلىك تاۋارىن جەتكىزۋگە فور­ۆاردتىق كەلىسىمشارتتار جاسالدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمي­نيسترى كەيبىر ازىق-ت ۇلىك تاۋار­لارى باعاسىنىڭ وزگەرۋىنە ىق­پال ەتكەن باسقا دا ماسەلەلەردى تىلگە تيەك ەتتى. اتاپ ايتقاندا، ءون­دىرىستىڭ ماۋسىمدىق ەرەكشەلىگى، ساقتاۋ شىعىندارى، دەلدالداردىڭ كوبەيگەنى، ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن قىزمەتتەر با­عاسىنىڭ ءوسۋى، سونداي-اق كارانتين جاعدايىندا كۇرت وسكەن سۇرانىس سياقتى فاكتورلاردى دا نازارعا العان ءجون.

– مىسالى، قازىرگى تاڭدا ال­ماتى، جامبىل، قىزىلوردا جانە تۇركىستان وبلىستارىندا كارتوپ، پياز، ءسابىز، قىرىققابات، قيار، قىزاناق جينالىپ جاتىر. ساي­كەسىنشە، باعاسى دا تومەندەۋگە ءتيىس، – دەدى ن.دايىربەكوۆ.

ءوز كەزەگىندە ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ كوميتەتى تور­اعاسىنىڭ ورىنباسارى اسقار جاپپارقۇلوۆ الەۋمەتتىك ماڭى­زى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى نارى­عىندا مونوپولياعا قارسى قابىل­دانىپ جاتقان شارالار تۋرالى حاباردار ەتتى.

– ءبىز بارلىق باعا بەلگىلەۋ تىزبەگىن، تاۋارلاردى سورەلەرگە جەتكىزۋدى تالدايمىز. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلا­رى­نىڭ قۇنىنا اسەر ەتەتىن كەي­بىر شەكتەۋلەر بار. ەگەر بۇل شەك­تەۋلەردى الىپ تاستاساق، وندا بۇل ازىق-ت ۇلىكتىڭ سوڭعى باعا­سىنا وڭ اسەر ەتەدى، – دەدى ا.جاپ­پار­قۇلوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، قىزمەتتىك تەكسەرۋ ناتيجەسىندە جىل باسىنان باستاپ 13 تەرگەۋ تاعايىندالدى. نان، قاراقۇمىق جارماسى جانە كۇنباعىس مايىنا قاتىستى 4 تەر­گەۋ جالعاسۋدا. ازىق-ت ۇلىكتىڭ قىم­­باتتاۋىنا اسەر ەتكەن ءسوز باي­لاسۋ فاكتىلەرى راستالىپ، بىر­قا­تار كوم­پانيالارعا ايىپپۇل سا­­لىندى.

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىسقا قار ءتۇستى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار