«بۇگىندە 20 ۆاكتسيناعا ۇمىتكەر كلينيكالىق تاجىريبەدەن وتۋدە. ءبىز ۆاكتسينانىڭ تابىلاتىنىنا ءۇمىتتىمىز», دەگەن س.ساۆيمانتان كلينيكالىق تاجىريبەلەردىڭ ناتيجەسى الداعى جىلدىڭ باسىندا ءمالىم بولاتىنىن, ودان سوڭ ۆاكتسينا وندىرىسكە جىبەرىلىپ, 2021 جىلدىڭ ورتاسىنان باستاپ جاپپاي ۆاكتسينالاۋعا كىرىسۋ جوسپارلانعانىن جەتكىزدى.
* * *
پاندەميادان كەيىن ەۋروپا وداعى ەلدەرىنىڭ ەكونوميكاسىن قالپىنا كەلتىرۋدە يتاليا باستى بەنەفيتسيار بولماق. بۇل جايىندا يتاليانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى دجۋزەپپە كونتە مالىمدەدى.
كارى قۇرلىقتا يتاليا COVID-19-دان ەڭ قاتتى زارداپ شەككەن ەل ساناتىندا. سول سەبەپتەن ەۋرووداق اپپەنين تۇبەگىندەگى مەملەكەتكە 81 ملرد ەۋرونى گرانت رەتىندە, ال 127 ملرد ەۋرونى كرەديت ەسەبىندە بەرۋگە شەشىم شىعاردى. بۇل ەو جالپى قورىنىڭ 28 پايىزى كورىنەدى.
* * *
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنە جۇگىنسەك, يسپانياعا تۋريستىك ساپارمەن كەلۋ تاياۋ جىلدارى شەتەلدىكتەرگە قىمباتقا تۇسەدى. ال باعانىڭ بۇرىنعى قالپىنا ورالۋىنا بىرنەشە جىلدان سوڭ عانا مۇمكىندىك تۋماق.
COVID-19 يسپانيا ەكونوميكاسىنا ەلەۋلى ۇلەس قوساتىن شەتەلدىك تۋريزم سالاسىنا ويسىراتا سوققى بەردى. ناۋرىز ايىندا باستالىپ, 3 ايعا سوزىلعان شەكارانىڭ جابىلۋى, شىلدەدە پاندەميانىڭ قايتا ءورشۋى پيرەنەي تۇبەگىنە كەلەتىن تۋريستەردىڭ سانىن ازايتتى. ونىڭ سالقىنى قوناق ۇيلەر مەن مەيرامحانالار جۇمىسىنا اسەر ەتىپ, ولار لاجسىزدان باعانى كوتەرۋگە ءماجبۇر بولعان. كوپتەگەن نىساندار جابىلىپ, بىلتىر عانا 83,7 ملن تۋريست قابىلداپ, جاعاجايلاردا ينە شانشار ورىن تابىلماعان ەلدەگى جاعالاۋلار بيىل بوس قالدى. مادريد پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى روبەرتو سەنتەنو جانە مادريد الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرى كلارا توررەس كرۋستىڭ ايتۋىنشا, پاندەميا زاردابىن شەككەن ەۋروپالىقتار شەتەلگە شىعۋعا, ونىڭ ۇستىنە شىلدەدە اۋرۋ قايتادان بۇرق ەتە قالعان يسپانياعا كەلۋگە قورقادى. ەل بيلىگىنىڭ ادامدار كوپ جينالعان جەردە, ءتىپتى جاعاجايلاردا بەتتى تۇمشالاماسا 100 ەۋرو ايىپپۇل تولەتۋى تۋرالى شەشىم شىعارۋى دا قولايلى بولىپ تۇرعان جوق. «Periodico» باسىلىمى ادەتتە تۋريستەر لەگىمەن قايناعان قازانداي بولىپ جاتاتىن بارسەلونا وتەلدەرىنىڭ نەبارى 20 پايىزى جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن, ەلدەگى 300 مىڭ بار, مەيرامحانا, ءدامحانالاردىڭ بۇگىندە 60 مىڭى جابىلىپ, تامىز ايىندا تاعى 25 مىڭى جابىلاتىن نىساندار قاتارىن تولىقتىراتىنىن جازادى.
* * *
«REGNUM» اگەنتتىگىنىڭ اقپاراتىنا قاراعاندا ۋلتراكۇلگىن ساۋلەنىڭ ءۆيرۋستى جوياتىن قابىلەتى بار ەكەن.
ميلان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, يممۋنولوگ ماريو كلەريچي SARS-CoV-2 ۆيرۋسىنىڭ قوزدىرعىشىنىڭ ۋلتراكۇلگىن ساۋلەدەن جويىلاتىنىن مالىمدەپ, وسىنداي شامدارمەن جابىق, اۋاسى جەلدەتىلمەيتىن عيماراتتار ءىشىن زالالسىزداندىرۋعا بولاتىنىن ايتادى. عالىمدار قۇرامىندا ۆيرۋسى بار ۇلكەن-كىشىلى سۋ تامشىلارىن ۋلتراكۇلگىن ساۋلەدەن وتكىزۋ ارقىلى وسىنداي ۇيعارىمعا كەلگەن. ياعني كادىمگى ۋلتراكۇلگىن شاممەن ءۇيدىڭ ءىشىن دە ۆيرۋستان تازالاپ تۇرۋعا بولادى.
* * *
وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتى مەن AstraZeneca كومپانياسى بىرىگىپ جاساعان كۆي-عا ارنالعان تاجىريبەلىك ۆاكتسينا دايىن جانە ونىڭ اعزاعا قاۋىپسىزدىگى مەن كلينيكالىق تاجىريبەلەردە يممۋندىق جاقسى اسەرى بار. بۇل تۋرالى Reuters اگەنتتىگى حابارلادى.
AZD1222 دەگەن اتاۋ بەرىلگەن بۇل ۆاكتسينانى ددۇ عالىمدارى الەمدە قولدانۋعا بولاتىن باستى ەكپە رەتىندە قاراستىرىپ وتىر. ۆاكتسينانى تاجىريبەدەن وتكىزۋ بارىسىندا انتيدەنە جانە ت-جاسۋشالارى تۇزىلگەن. اتاپ وتەرلىگى, ۆاكتسينانىڭ ەكى دوزاسىن العان ادامداردا بۇل ايقىن كورىنىپتى. جوبانى قارجىلاندىرعان ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى بوريس دجونسون ناتيجەنى «وتە جاعىمدى جاڭالىق» دەپ باعالادى. الايدا زەرتتەۋشىلەر ۆاكتسينانىڭ ءالى دە زەرتتەلەتىنىن جەتكىزدى.
* * *
يرلانديا باتىس ەۋروپادا ازاماتتارىن العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كومەكپەن تەگىن قامتىمايتىن جالعىز مەملەكەت بولاتىن. COVID-19-بەن كۇرەس اتالعان جۇيەگە وزگەرىس ەنگىزدى.
ۆيرۋستى تىزگىندەۋ ءۇشىن بۇل تەڭسىزدىك مەملەكەتكە قانشالىقتى زيان بولاتىنىن جەدەل ەسەپتەگەن يرلانديا ۇكىمەتى ازاماتتاردىڭ بارلىعىن تەگىن تەستىلەۋدەن وتكىزۋ, COVID-19 دياگنوزىن انىقتاۋ, ەمدەۋ جانە تەلەكونسۋلتاتسيا بەرۋدەگى قارجىلاندىرۋدى موينىنا الدى. بۇعان قوسا ەلدەگى جەكە مەديتسينالىق سەكتورداعى قىزمەت كورسەتۋشىلەرمەن كەلىسىمگە وتىرىپ, ولاردىڭ پاتسيەنتتى ەمدەۋگە كەتكەن شىعىنىن تولىقتاي كوتەردى. وسى تاجىريبەنى بولاشاقتا دا ۇزبەۋدى ويلاعان ەل ەندى بارلىق ازاماتتىڭ تەگىن مەديتسينالىق جاردەم الۋىن جانە ستوماتولوگتار مەن جالپى نەگىزدەگى دارىگەرلەردىڭ قىزمەتىنە جۇگىنۋىن جالعاستىرماق.
* * *
لوندون كورولدىك كوللەدجىنىڭ عالىمدارى كوروناۆيرۋس تۋدىراتىن اۋرۋدىڭ 6 ءتۇرلى نەگىزگى ءتيپى بولاتىنىن انىقتادى.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, سيمپتومدارىنا بايلانىستى 6 تيپكە بولىنەتىن اۋرۋدىڭ وسىعان سايكەس اۋىرلىق دارەجەسى دە تۇرلىشە بولادى. العاشقى ەكەۋىن عالىمدار «تۇماۋ تارىزدەس» دەپ بەلگىلەپتى. مۇنداي كەزدە ادامنىڭ باسى سىنىپ, ءيىس سەزبەۋمەن قاتار جوتەلىپ, تاماق اۋىراتىنىن ايتادى. بىرىنشىسىندە كەۋدە تۇسى مەن بۇلشىق ەتتەرى اۋىرعانىمەن بەزگەك بولمايتىنى اڭدالسا, ەكىنشى تيپىندە بەزگەكپەن قاتار تابەت جوعالىپ, پاتسيەنتتىڭ كەۋدەسى سىرىلدايدى. ءۇشىنشى تيپتە اسقازان-ىشەك جولدارىنىڭ جۇمىسى بۇزىلىپ, ءىش ءوتىپ, اسقا تابەت بولماي, كەۋدە تۇسى اۋىرادى, بىراق جوتەلسىز جۇرەدى دەلىنسە, ءتورتىنشى تۇرىندە باس اۋىرادى, ءيىس سەزۋ جوعالعان ۇستىنە جوتەل بۋىپ, بەزگەك قىسىپ, كەۋدە سىرىلداعانعا قوسا ۇنەمى ءبىر شارشاۋ, تۇراقتى تۇردە السىزدىك بوي كوتەرتپەيدى ەكەن. بەسىنشى جانە التىنشى ءتيپى – اۋىر ءتۇرى. بۇل كەزدە ادامداردىڭ باسى اۋىرىپ, ءيىس, ءدام سەزبەۋمەن قاتار تاماققا دەگەن دە تابەت جوعالىپ, جوتەل بۋىپ, تاماق, كەۋدە, بۇلشىق ەت اۋىرىپ, بەزگەك قىسىپ, ادام ەسىنەن شاتاسادى. ال ەڭ سوڭعى التىنشى فورمادا باس اۋىرۋ, بەزگەك بۋىپ, ءيىس, ءدام سەزۋ, تابەت جوعالۋ, ءىش ءوتۋ, دەمىككەنگە قوسا كەۋدە مەن ءىشى قاتار اۋىرىپ, بۇلشىق ەتتەر قاقساپ, وكپە سىرىلدايدى. بريتاندىق عالىمدار بۇل زەرتتەۋلەردىڭ ۆيرۋستى جەڭۋدە دارىگەر قاۋىمىنا كومەككە كەلەتىنىنە سەنىم بىلدىرگەن.
* * *
ەۋرووداق پاندەميا باستالعالى العاش رەت ادامدار جيناپ سامميت وتكىزبەكشى. بريۋسسەلدەگى جيىننىڭ باستى تاقىرىبى – ەو بيۋدجەتى.
اتاپ ايتقاندا, 2021-2027 جىلدار ارالىعىنداعى بيۋدجەتكە قاتىستى ماسەلە جەتەرلىك. سونىمەن بىرگە ءسامميتتىڭ العاشقى ەكى كۇنىندە ەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ پاندەميا اسەرىنەن تۋىنداعان ەكونوميكالىق قيىندىقتاردان شىعۋىنىڭ جولدارى قاراستىرىلادى. ارينە وداققا مۇشە ءار مەملەكەتتىڭ كورپەنى وزىنە كوبىرەك تارتقىسى كەلەتىنەن ويلاساق, الداعى كۇندەردە بريۋسسەلدەگى مىنبەرلەر قىزۋ پىكىرتالاسقا تولى بولماق.
توپتامانى دايىنداعان
انار تولەۋحانقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
