قوعام • 20 شىلدە, 2020

قولى التىن دارىگەر

570 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

قوستانايداعى وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىندا بۇعان دەيىن جۇيكە جۇيەسى دەرتىنە ەشبىر وپەراتسيا جاسالمايتىن. مۇنداي دەرتكە دۋشار بولعان بالالار ادەتتە جولدامامەن نۇر-سۇلتان, الماتى قالالارىنداعى نەيروحيرۋرگيالىق ورتالىقتارعا جىبەرىلەتىن. اتا-انالار ءتىپتى شەكارا اسىپ, چەليابى, ەكاتەرينبۋرگ قالالارىنا بارىپ, بالالارىنا وتا جاساتىپ قايتاتىن. ويتكەنى مۇنداي كۇردەلى وتاعا قولى باراتىن دارىگەر مامان بولمادى.

قولى التىن دارىگەر

بىلتىر وبلىسقا وزگە وڭىر­لەردەن 200-گە تاياۋ دارىگەر كەلدى. جارتىسىنا جۋىعى تاجىريبەسى تولىسقان بىلىكتى ماماندار. سول لەكتىڭ ىشىندە بۇگىنگى وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى, وبلىستاعى جالعىز بالالار نەيروحيرۋرگى ۇلىقبەك اسىلبەكوۆ تە بار. بىلىكتى مامان كەلە سالىسىمەن, بالالار اۋرۋحاناسىنان 5 ورىندىق نەيروحيرۋرگيا ءبولىمىن اشىپ, جۇيكە جۇيەسىندە اقاۋى بار بالالارعا جەرگىلىكتى جەردە وتا جاساي باستادى.

ۇلىقبەك ەگەن ۇلى ەڭبەك جولىن الماتىداعى بالالار كلينيكالىق اۋرۋحاناسىندا باستادى. قازاقتىڭ تۇڭعىش بالالار حيرۋرگى كامال ورمانتاەۆتىڭ دارىستەرىن تىڭ­دادى. ەلياس رۋدولف سىندى بىلىك­تى دارىگەر-ۇستازىنان ءتالىم الدى. «ول كىسىنىڭ ۇلتى – نەمىس. قازاقستانعا سوعىس باستالعان جىلدارى كەلگەن جاس بالانى قازاق وتباسى اسىراپ العان ەكەن. سودان قازاق مەكتەبىن ءبىتىرىپ, الپىسىنشى جىلدارى مەدينستيتۋتتى ءتامامدايدى. سول جەردە قالىپ, عىلىمعا بوي ۇرادى. ول كەزدە مەديتسينا عىلىمىنىڭ كانديداتى ەدى, قازاقشا تازا سويلەيتىن. نەمىس ءتىلىن دە بىلەتىن. ءوزى ءبىر التىن كىسى ەدى», دەيدى ۇلىقبەك ەگەن ۇلى ۇس­تازى جايىندا.

قوستاناي وبلىسىندا ءبىر جىل­دا شامامەن 14 مىڭعا جۋىق بالا دۇنيەگە كەلسە, سونىڭ 400-گە جۋىعى شالا تۋادى ەكەن. بۇل سا­ناتتاعى نارەستەلەردىڭ ىشىندە سۋمي, ج ۇلىن جارىعى دەرتىنە ۇشىراعاندار ءجيى كەزدەسەدى. دارىگەر-نەيروحيرۋرگ بۇگىنگە دەيىن وسىنداي 50 شاقتى نارەستەگە كۇر­دەلى وپەراتسيا جاساعان.

ۇلىقبەك ەگەن ۇلىنىڭ شي­پا-شاراپاتىنىڭ ارقاسىندا بەتى بەرى قاراپ, اۋىر دەرتىنەن ايىق­­­قان بالانىڭ ءبىرى – ەۆەلينا شارافۋتدينوۆا. دارىگەردىڭ الدىنا وزدىگىنەن تۇرىپ, جۇرە المايتىن, ايتقان سوزگە تۇسىنبەيتىن ەسى كىرەسىلى-شىعاسىلى اۋىر حالدە كەلگەن التى جاسار قىز بالا جەدەل تۇردە اۋرۋحاناعا جاتقىزىلىپ, كومپيۋتەرلىك توموگرافيا جاسالادى. باسىندا ىسىك بار ەكەنى انىقتالعان سوڭ, ماگنيتتى توموگرافيا تاعايىندالادى. ميشىق­تاعى ۇلكەن ىسىك سۋ جۇرەتىن جول­دىڭ ءبارىن بىتەپ تاستاپ, مي قارىن­شالارىنىڭ ءبارى كەڭەيىپ كەتكەنىنە كوز جەتكىزگەن تاجىريبەلى مامان دەرەۋ وپەراتسيا جاساۋ كەرەك دەگەن شەشىمگە كەلەدى. بىراق بالا كۇردەلى وپەراتسيانى كوتەرە الماۋى مۇمكىن ەدى. سوندىقتان بىلىكتى دارىگەر وتا­نى ەكى كەزەڭگە ءبولىپ جاساۋعا بەل بايلايدى. الدىمەن ميعا شۋنت قويۋ ارقىلى نازىك قان تامىرلارىنا ءدارى-دارمەك قۇيىپ, جەتىلۋىن كۇتەدى. ارادا ون كۇن وتكەن سوڭ, ىسىكتى تولىق سىلىپ الىپ تاستايدى. ءساتتى جاسالعان وتادان كەيىن وڭالا باستاعان ناۋقاس قىز جولدامامەن نۇر-سۇلتانداعى «انا مەن بالا» عىلىمي ورتالىعىنىڭ ونكولوگيالىق بولىمىندە ەمدەلدى.

«قىزىم و دۇنيەنىڭ شەتىن كورىپ كەلدى. قازىر جاعدايى جاقسى. اجال­دان اراشالاپ قالعان قولى التىن وتاشى ۇلىقبەك ەگەن­ ۇلىنا العىسىمىز شەكسىز. ول كىسى بولماسا, قىزىمىز قازىر بار بولار ما ەدى, جوق بولار ما ەدى, ءتىپتى ويلاۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى. ناعىز بىلىكتى, ءوز ماماندىعىنا ادال دارىگەرگە كەزدەسكەنىمىزگە شۇكىرلىك ەتەمىن. قازىر قىزىم دارىگەرگە ءوز اياعىمەن كەلىپ-كەتىپ ءجۇر. قوسىمشا ەم-دوم قابىلداپ, كەڭەس الىپ جاتىرمىز», دەدى ەۆەلينانىڭ اناسى.

«بىزدە قازىر جاس نارەستەلەر نەيروحيرۋرگياسى جاڭا دامىپ كەلە جاتىر. بۇرىن 1 كيلوعا تولماي تۋعان بالالار تۇسىك بولىپ ەسەپتەلەتىن. قازىر جاڭا تۋعان بالانىڭ سالماعى 500 گرامم بولسا, ول ءتىرى تۋعان بولىپ ەسەپتەلەدى. بۇلار – 22-24 اپتالىق, ياعني 6 ايلىق, ءتىپتى التى ايعا دا تولماعان سابيلەر. مۇنداي نارەستەنىڭ ىشكى اعزاسىنىڭ ءبارى - وكپە دە, جۇرەك تە, ىشەك تە جەتىلمەي تۋادى. ەندى جاراتۋشى ادامعا اناسىنىڭ ىشىندە جاتۋ ءۇشىن 9 اي, 9 كۇندى بەكەرگە بەرگەن جوق قوي. ادام باستاپقى كەزەڭدە قۇرساقتا جاتىپ دامىپ, وسىناۋ جارىق الەمدە ءومىر سۇرە الاتىنداي شاماعا جەتكەندە عانا دۇنيە ەسىگىن اشادى. سوندىقتان شالا تۋعان ءسابيدىڭ تامىرلارى دا دۇرىس دامىمايدى, وتە جۇقا بولادى. ميدىڭ ىشىندەگى قارىنشالارىنا قان قۇيىلادى, سودان ميدىڭ ىشىندەگى سۋ جۇرەتىن ينەنىڭ كوزىندەي جولداردىڭ ءبارى بىتەلىپ قالادى. سودان سۋمي پايدا بولا باستايدى. قازىر 1 كيلوعا دەيىن تۋعان بالالاردىڭ 80%-ىندا ميدىڭ قارىنشاسىنا قان قۇيىلادى. ول جاي عانا سىلىپ الىپ تاستايتىن نارسە ەمەس. قىزىلشاقانىڭ ءبارى ارنايى مەديتسينالىق قۇرىل­عىنىڭ كومەگىمەن جاساندى تۇردە تىنىس الادى. ونى 2-3 كيلوعا جەتكىزگەنشە, مي كلەتكالارى جانسىزدانىپ كەتەدى. باس سۇيەكتىڭ ىشىندە ميدىڭ ورنىنا 80% cۋ عانا قالادى. سوندىقتان شالا تۋعان سابيگە ۋاقتىلى كومەك كور­سەتىلۋى كەرەك: سۋدى سىرتقا شى­عارۋ, جۋىپ-تازالاۋ كەرەك. نەو­ناتالدى نەيروحيرۋرگيا دەپ اتالاتىن بۇل سالا بىزدە ەندى قا­لىپ­تاسىپ, دامىپ كەلە جاتىر, دەگەن باس دارىگەر بۇل ماسەلە تاياۋ ۋاقىتتا قوستاناي وبلىسىندا دا جولعا قويىلا باستايتىنىن اڭعارتتى. قازىر وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىندا 35 توسەكتىك جاڭا تۋعان نارەستەلەر پاتولوگياسى بولىمشەسى جۇمىس ىستەپ جاتىر. شالا تۋعان سابيلەر دارىگەرلەردىڭ قىراعى قاداعالاۋىمەن وسى جەردە جەتىلىپ, داميدى.

 ەلوردادا 2012 جىلى زامان تالابىنا ساي ۇلكەن اۋرۋحانا سالىندى. قازىر كوپ سالالى №2 قالالىق بالالار اۋرۋحاناسى دەپ اتالادى. ۇلىقبەك ەگەن ۇلى ءبىراز جىل سول ەمدەۋ مەكەمەسىندە جۇمىس ىستەدى. نۇر-سۇلتانداعى زاماناۋي اۋرۋحانادا ەڭ وزىق ۇلگىدەگى مەديتسينالىق قۇرىلعىنىڭ ءبارى بار. ال قوستانايدا جاعداي باسقا­شا. مۇندا عيمارات – كونە, قۇرال-جابدىق ەسكى, سوندىقتان كوپ ماسە­لەگە كەلگەندە كانىگى ماماننىڭ قو­لى بايلانىپ قالىپ جاتادى. باس دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, بيىل وبلىس اكىمىنىڭ قولداۋىمەن ءبىراز دۇنيەنى تۇگەندەپ الۋعا قام جاسالىپ جات­­قان كورىنەدى. ماسەلەن, تاياۋ كۇن­دەرى بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ عيماراتى كۇردەلى جوندەۋگە جابىلادى. التى قاباتتى عيمارات 14 جىلدان بەرى كۇتىم كورمەپتى. جەلدەتكىش جۇيەسى دۇرىس جۇمىس ىستەمەيدى. جۋىردا عانا رەسپۋبليكا بيۋدجەتىنەن 1 ملرد 400 ملن تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولىنىپ, كەشە عانا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار دايىن بولىپتى. ەندى مەردىگەردى انىقتاۋ قاجەت. كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جىل سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.

باس دارىگەردىڭ ەندىگى ماقساتى – ميعا اسا نازىك وپەراتسيالار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن سوڭعى ۇلگىدەگى وزىق قۇرىلعىلارعا قول جەتكىزىپ, ناۋقاس بالالاردى شال­عايعا سابىلتپاي, وبلىستىق اۋرۋحانا قابىرعاسىندا ەمدەۋ.

 

قوستاناي وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار