ەۋروپاداعى سىرتقى ساياسات جانە قاۋىپسىزدىك ساياساتى جونىندەگى جوعارعى وكىلى جوزەف بوررەل بريۋسسەلدە وتكەن وتىرىستا ەۋرووداق ءسىم باسشىلارى اۋليە-سوفيا شىركەۋىن مۇسىلمانداردىڭ قۇدايعا قۇلشىلىق ەتۋ ورنىنا اينالدىرۋ تۋرالى شەشىمدى قايتا قاراۋ جانە جويۋ تۋرالى ۇسىنىستى قولدايتىنىن مالىمدەدى.
ء"بىز ەۋرووداق تاراپىنان كەلگەن سىنعا قارسىمىز. بۇل ءبىزدىڭ ەگەمەندىگىمىزگە بايلانىستى تاقىرىپ. ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز ايا-سوفيانى قالاي ساقتاسا, ءبىز ونى ءدال سولاي ساقتايمىز. وندا ناماز وقىلاتىن بولادى. بىراق ءالى دە كەلۋشىلەر ءۇشىن ەسىك اشىق. يسپانيادا شىركەۋگە اينالعان مەشىتتەر بار. مۇمكىن بىزگە ولاردى دا قايتا مەشىتكە اينالدىرۋدى تالاپ ەتۋ كەرەك شىعار,- دەدى چاۆۋشوگلۋ انكاراداعى جۋرناليستەرگە.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 10 شىلدە كۇنى تۇركيانىڭ جوعارعى اكىمشىلىك سوتى ايا-سوفيا شىركەۋىن مۇراجايعا اينالدىرۋ تۋرالى 1934 جىلى قابىلدانعان شەشىمدى جويدى. وسىدان كەيىن تۇركيا پرەزيدەنتى تايىپ ەردوعان شىركەۋدى مەشىتكە اينالدىرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويىپ, وندا مۇسىلماندىق قۇدايعا قۇلشىلىق ەتۋدىڭ باستالۋى تۋرالى مالىمدەدى. قۇلشىلىق ەتۋ 24 شىلدەدە باستالادى.
اۋليە سوفيا شىركەۋى حريستيان يمپەراتورى يۋستينيان بۇيرىعىمەن سالىندى. 537 جىلدىڭ 27 جەلتوقسانى شىركەۋ قۇلشىلىق ەتۋگە اشىلدى. مىڭداعان جىلدار بويى اۋليە سوفيا حريستيان الەمىندەگى ەڭ ۇلكەن شىركەۋ بولدى. 1453 جىلدا وسماننىڭ كونستانتينوپولدى باسىپ الۋى جانە ۆيزانتيا يمپەرياسىنىڭ قۇلاۋىنان كەيىن شىركەۋ مەشىتكە اينالدى. بىراق 1934 جىلى تۇركيانىڭ نەگىزىن قالاۋشى كەمال اتاتۇرىكتىڭ دەكرەتى بويىنشا عيمارات مۇراجاي بولىپ وزگەرتىلىپ, يۋنەسكو-نىڭ دۇنيەجۇزىلىك مۇراسىنىڭ تىزىمىنە ەنگىزىلدى.
