تەحنولوگيا • 14 شىلدە، 2020

جاساندى ينتەللەكت ادامزاتتى كوروناۆيرۋستان ەمدەي الا ما؟

651 رەت كورسەتىلدى

قىتايدا COVID-19 ينفەكتسياسىنىڭ ەپيدەمياسى باستالعاننان ساتتەن باستاپ ولاردا جاساندى ينتەللەكت وسى باعىتتا قولدانىلا باستادى. قازىر كوپتەگەن ستارتاپ وسى ۆيرۋستى توقتاتۋ باعىتىندا جاسالىپ جاتىر. كورشى ەلدە جاساندى ينتەللەكتتى وكپەنىڭ رەنتگەن كەسكىنىنە قاراپ اۋرۋدى انىقتاۋعا، ۆيدەوعا قاراپ دەنە تەمپەراتۋراسىن ولشەۋ مەن جۇرەك سوعىسىن انىقتاۋعا ۇيرەتىپ جاتىر. سونىمەن قاتار، وسى تاسىلمەن ءار وڭىردە اۋرۋدىڭ احۋالىن قاداعالاۋ مەن ونى مودەلدەۋ دە قولعا الىنۋدا. جاساندى ينتەللەكتتىڭ زاماناۋي الگوريتمدەرى عالىمدارعا كوروناۆيرۋستىڭ قۇرىلىمىن زەرتتەپ، جاقىن ارادا ونىڭ ۆاكتسيناسىن جاساپ شىعارۋعا كومەكتەسۋدە.

وكپەگە كومپيۋتەرلىك توموگرافيا جاساۋ دارىگەرلەرگە اۋرۋدى انىقتاپ، ونى باقىلاۋدا ۇستاۋ ءۇشىن تاپتىرماس قۇرال بولىپ وتىر. توموگرافيالىق كەسكىن ارقىلى كوروناۆيرۋس تۋدىراتىن وكپە قابىنۋىن ۋاقتىسىندا بىلۋگە بولادى. بيىلعى قاڭتار ايىنىڭ سوڭىنان باستاپ جاساندى ينتەللەكتپەن اينالىساتىن بىرنەشە كومپانيا ءوز پروگراممالارىن كت-كەسكىندەردى وقىپ-تانۋعا ۇيرەتە باستاعان. بۇل دارىگەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن ۇلكەن كومەك بولدى. اقپاننىڭ اياعىندا جاساندى ينتەللەكت COVID-19 ۆيرۋسىن ساناۋلى سەكۋند ىشىندە انىقتاي الاتىنداي دەڭگەيگە جەتكەن. قىتايدىڭ الىپ كومپانياسى Alibaba دا جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە دياگنوستيكا جۇيەسىن جاساپ شىعاردى. بۇل جۇيە 20 سەكۋند ۋاقىتتا كوروناۆيرۋستى 96 پايىزدىق دالدىكپەن انىقتاي الادى. قازىرگى تاڭدا اتالعان پروگراممانى قىتايداعى جۇزدەگەن اۋرۋحانا مەن ەمحانا پايدالانۋدا. ال، يزرايلدە وسىعان ۇقساس جۇيەنى RADLogics ستارتاپى جاساپ شىعارعان. ول اۋرۋدى انىقتاپ قانا قويماي، سونىمەن بىرگە اۋرۋدىڭ قالاي كەتىپ بارا جاتقانىن باقىلاۋدا ۇستاي الادى.

ۆاكتسينا ويلاپ تابۋ ءۇشىن كوروناۆيرۋستىڭ قۇرىلىمى مەن جاراتىلىسىن تۇپكىلىكتى تۇردە ءتۇسىنۋ كەرەك. بريتاندىق Google DeepMind كومپانياسى COVID-19 ۆيرۋسىنا قاتىسى بار اقۋىزدى زەرتتەۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتتىڭ جاڭا الگوريتمدەرىن پايدالانعان. بۇل زەرتتەۋلەر ينتەرنەت كەڭىستىگىندە اشىق رەسۋرستاردا جاريالاندى. كومپانيانىڭ ايتۋىنشا، ولاردىڭ بولجامى تاجىريبە نەگىزىندە جاسالماسا دا، ول عالىمدارعا كوروناۆيرۋستىڭ قالاي ءومىر ءسۇرىپ، داميتىندىعى تۋرالى مول اقاپارات بەرە الادى.

ەمدەلۋى قيىن اۋرۋلارعا ءدارى ءدارى جاساۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتتى قولداناتىن BenevolentAI كومپانياسى كوروناۆيرۋس شىعا سالىسىمەن قولداعى بار پرەپاراتتارمەن اۋرۋدى بارىنشا قالاي ەمدەۋگە نەمەسە جەڭىلدەتۋگە بولاتىنداي جۇيە جاساعان. ال، Tencent، DiDi جانە Huawei سياقتى كومپانيالار كوروناۆيرۋستى زەرتتەۋشىلەرگە وزدەرىنىڭ ەسەپتەگىش رەسۋرستارى مەن سۋپەركومپيۋتەرلەرىن بەرگەن.

ستەنفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ Folding@home جوباسى بولسا كەز كەلگەن ادامنىڭ عالىمدارعا كومەكتەسۋىنە جول اشادى. ول ءۇشىن ءوز كومپيۋتەرىڭىزگە ارنايى پروگرامما ورناتساڭىز بولعانى. كومپيۋتەر بوس كەزدە ول جاڭاعى پروگرامما ارقىلى ەسەپتەۋگە جۇمىلدىرىلادى. وسىنداي كوپتەگەن قۇرىلعىلار بىرىگە جۇمىس ىستەۋ ناتيجەسىندە كەزىندە ەبولا ۆيرۋسىنىڭ اقۋىزى انىقتالعان ەدى.
IBM كومپانياسى مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىنا كوروناۆيرۋس تۋرالى اقپاراتتى ەلەكتەن وتكىزۋ ءۇشىن ءوزىنىڭ جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە جۇمىس ىستەيتىن Watson پروگرامماسىن تەگىن بەرگەن. ودان بولەك بۇل كومپانيا COVID-19 بويىنشا دارىلەردى سۇزگىدەن وتكىزىپ، تاڭداۋ ءۇشىن IBM Summit سۋپەركومپيۋتەرىن دە ۇسىنعان. اتالمىش كومپيۋتەر العاشقى كۇندەرى-اق 77 مولەكۋلياردىق قوسپاعا نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن كورسەتكەن. عالىمداردىڭ پايىمداۋىنشا، وسى قوسپالاردىڭ نەگىزىندە كوروناۆيرۋس ءدارىسى جاسالۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل ارينە ۆيرۋستىڭ ءدارىسى بىردەن تابىلدى دەۋگە كەلمەسە دە، ونىڭ جاقىن ارادا جاسالىپ شىعۋىنىڭ ىقتيمالدىلىعىن كوبەيتىپ وتىر.

اق ءۇيدىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق ساياسات باسقارماسى، اقش-تىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى جانە IBM كومپانياسى Amazon، Google جانە Microsoft سياقتى الپاۋىتتارمەن بىرلەسە وتىرىپ ءىرى كونتسورتسيۋم قۇرعان. كونتسورتسيۋم ماقساتى COVID-19 ۆيرۋسىن زەرتتەيتىن عالىمدارعا سۋپەركومپيۋتەرلەر ۇسىنۋ. كونتسورتسيۋمدا جالپى ونىمدىلىگى 330 پەتافلوپس بولاتىن 16 جۇيە جۇمىس ىستەۋدە. بۇل جۇيەلەردە 775 مىڭ پروتسەسسورلىق يادرو مەن 34 مىڭ گرافيكالىق پروتسەسسور بار. وسىنداي كۇشى الاپات قۇرىلعىلاردان كەلىپ تۇسەتىن مالىمەتتەردى ساراپشىلار كەڭەسى باعالايتىن بولادى. قىتايلىق Tianhe-1 اتتى سۋپەركومپيۋتەر كومپيۋتەرلىك توموگرافيا كەسكىندەرى نەگىزىندە 10 سەكۋند ىشىندە دياگنوز قويا الادى. بۇل 80 پايىزدىق دالدىكپەن جۇزەگە اسۋدا جانە ونىڭ اۋرۋدى انىقتاۋ ىقتيمالدىلىعى كۇن ساناپ وسۋدە. 

كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعان ادامنىڭ كوبىنە ىستىعى كوتەرىلەتىنى بەلگىلى. كەيبىر پاتسيەنتتەردىڭ قان قىسىم دا كوتەرىلەتىن بولعان. وسىعان بايلانىستى سمارتفوننىڭ الدىڭى كامەراسىنا تۇسىرىلگەن ۆيدەو ارقىلى ادامنىڭ قان قىسىمىن انىقتايتىن جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى پروگرامما جاسالعان.

ادامنىڭ جۇرەك سوعىسىن فيتنەس-ترەكەر نەمەسە Smart-ساعاتتار دا ولشەي الادى. جۇرەك جۇمىسىنىڭ ريتمىندەگى اۋىتقۋدى وسىلايشا انىقتاۋ ارقىلى تىنىس الۋ ورگاندارىنىڭ اۋرۋىن العاشقى كەزەڭىندە-اق بىلۋگە بولاتىندىعىن كورسەتىپ وتىر. 

ال، ادامنىڭ تەمپەراتۋراسىن ولشەۋگە تەپلوۆيزورلىق كامەرا ورناتىلعان Smart-كوزىلدىرىك تەستىلەۋدەن وتۋدە. ەگەر 5 مەتر جەردەگى ادامنىڭ ىستىعى 37،30 گرادۋستان اساتىن بولسا، قۇرىلعى بەلگى بەرەدى. كانادانىڭ BlueDot ستارتاپى اۋرۋدىڭ الدىن الۋدا بولجام جاسايتىن ءتاۋىر جۇيەسىن جاساعان. ول كۇن سايىن 65 تىلدە 100 مىڭ ماقالا مەن ماتەريال قاراپ شىعىپ، ەلەكتەن وتكىزەدى ەكەن. سونىڭ ارقاسىندا بولار، كانادالىق جۇيە قىتايداعى كوروناۆيرۋستى شىعۋىن 2019 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ءبىرىنشى بولىپ تاپقان. جاساندى ينتەللەكت ماتەماتيكالىق مودەل ارقىلى اۋرۋدىڭ ەۆوليۋتسيالىق دامۋىن، ياعني ونىڭ شارىقتاۋ شەگى مەن بەتى قايتۋىن بولجاي الادى. مۇنداي ءتاسىل يتالياداعى كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋى كەزىندە پايدالانىلدى. 

جالپى العاندا، جاساندى ينتەللەكت ادامزاتقا قاۋىپ توندىرگەن كەز كەلگەن اۋرۋعا كۇرەس كەزىندە عالىمدارعا ءوزىنىڭ كومەگىن تيگىزە الاتىن زاماناۋي قۇرا ەكەندىگىندە ءسوز جوق. سوندىقتان جاقىن ارادا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە ىندەت بولىپ تاراپ، تالاي ادامنىڭ اجالىنا سەبەپ بولعان كوروناۆيرۋس تاجالىنىڭ ۆاكتسيناسى تابىلادى دەپ سەنەمىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار