ەكونوميكا • 11 شىلدە، 2020

ەكو-بەلسەندى: پرەزيدەنتتىڭ ەكولوگيا سالاسىنداعى باستاماسى اسا ماڭىزدى

13 رەت كورسەتىلدى

بەس جىلدان اسا كاسپي يتبالىعى تاقىرىبىن زەرتتەپ جۇرگەن ەكولوگ اسەل بايمۇقانوۆا قر پرەزيدەنتىنىڭ حالىق اراسىنداعى، مەكتەپ جاسىنان باستاپ، ەكولوگيالىق ءبىلىم بەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ءسوزىن ەستىپ، قاناتتانىپ وتىر، - دەپ حابارلايدى Egemen.kz.

"ادامدارعا وڭىرلەردەگى قىزىل كىتاپقا ەنگىزىلگەن جانۋارلار تۋرالى ايتىپ، ءتۇسىندىرۋ قاجەت. كوپ ادام ءوزى ءومىر ءسۇرىپ جاتقان وڭىردە قورعاۋداعى جانۋارلار مەكەندەيتىنىن بىلمەيدى. ولاردى قورعاۋ كەرەك ەكەنىن، وشپەندىلىكپەن قاراماۋ  كەرەك ەكەنىن بىلمەيدى. ەگەر بالا كەزدەن تابيعاتتى ايالاۋعا ۇيرەتسە، قازىردە ونداي پروبلەما تۋىنداماس ەدى. سوندىقتان  پرەزيدەنت ايتقان باستاما ابدەن ءپىسىپ-جەتىلگەن ءارى قازاقستانعا كەرەك، - دەيدى ول. 

ەكو-بەلسەندىنىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندا شىن مانىندە، مەكتەپتەن باستاپ، ەكولوگيالىق ءبىلىم بەرۋ قاجەت. اقتاۋداعى يتبالىقتاردى تاسپەن، تاياقپەن ۇرىپ جاتقان سوڭعى بەينەكورىنىسكە قاراعاندا، بىزدە ادامنىڭ جانۋارلار دۇنيەسىمەن ۇيلەسىمدىلىگى قالىپتاسپاعانى انىق. ادامدار ەگەر جولىندا جابايى اڭ كەزدەسە قالسا، نە ىستەۋ كەرەگىن بىلمەيدى. سوندىقتان، مەكتەپتەردە ەكولوگيالىق ءبىلىم بەرۋ ءپانىن ەنگىزۋ قاجەت.

"مەنىڭ اۋانىڭ تازالىعى، قوقىستارعا قاتىستى دا ايتارىم بار، - دەيدى ەكو-بەلسەندى. - ماسەلەن، بىزدە كاسپيدەگى بالىق اۋلايتىن تورلار مەن تەڭىزدەگى قوقىستار تۋرالى جوبا بولدى. بۇل ماسەلەنى دە مەكتەپ وقۋشىلارىمەن كەڭىنەن تالقىلاۋ قاجەت. كاسپي جاعاسىنان 20 كۇن ىشىندە ءبىز 20 توننا قوقىس جينادىق. بۇل ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى باۋتينو، فورت-شەۆچەنكو جانە گەنەرال ساياجايى ماڭىندا ورىن العان كورىنىستەر. جاعالاۋ قوقىستان اياق الىپ جۇرگىسىز. دەمالۋعا كەلگەن ادامدار تاعى تاستاۋدا. ءبىز 3 توننا بالىق اۋلايتىن تورلاردى دا جينادىق. وسى بەتپەن كەتە بەرسە، قوقىستان باس كوتەرە الماي قالارىمىز انىق! بۇدان باسقا، كاسپيدەن قوقىستىڭ اراسىنان ميكروپلاستيكتەردى دە تاپتىق. پلاستيك ىدىرامايتىن بولعاندىقتان، بۇل دا ەكولوگيا ءۇشىن ۇلكەن پروبلەما. سۋداعى ميكروپلاستيكتى بالىقتار جەپ، ولار كەيىن ءبىزدىڭ اعزامىزعا تۇسەدى. ەكولوگيالىق تاربيە بالالاردىڭ قوقىستاردىڭ قورشاعان ورتانى لاستاۋ ارقىلى ءبىزدىڭ وزىمىزگە زيان تيگىزەتىنىن تۇسىنۋلەرىنە كومەكتەسەر ەدى. پرەزيدەنتتىڭ وسىنداي باستاماسىنان كەيىن ەكولوگيا ماسەلەسى جاندانا تۇسەدى، پروبلەمالاردى شەشۋ ماقساتىندا وسى باعىتتاعى عىلىم دا قارجىلاندىرىلادى دەگەن ۇمىتتەنەمىن"، - دەيدى ول. 

اسەلدىڭ بەس جىلدان بەرى كاسپي يتبالىعىنىڭ جاعدايى تۋرالى تاقىرىپتى تەرەڭ زەرتتەپ جۇرگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ونىڭ ماگيسترلىك ديسسەرتاتسياسى  كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىندەگى جاتاقتارىن قۇرۋ كەزىندەگى يتبالىقتاردىڭ مىنەز-قۇلقىنىڭ ەكولوگيالىق سيپاتتاماسى (Pusa caspica) تاقىرىبىنا ارنالعان. ول سونىمەن قاتار، "تەڭىزدىڭ ەكوجۇيەسىن ساقتاۋ" قوزعالىسىنىڭ كوشباسشىسى ءارى قر ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ اتىنان قازاقستانداعى ەكو-امباسسادور. 9 عىلىمي جاريالانىم يەسى، ءتۇرلى ەكولوگيالىق مەكتەپ، سەمينار، كونفەرەنتسيالاردىڭ بىرنەشە مارتە سپيكەرى جانە قاتىسۋشىسى. 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار