اقش پرەزيدەنتى باراك وباما كونگرەسس پەن اق ۇيدە ەلدىڭ مەملەكەتتىك قارىزىن قىسقا مەرزىمگە سوڭعى شەگىنە دەيىن ۇلعايتۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى. پرەزيدەنتتىڭ سوزىنە قاراعاندا, بۇل دەفولتتى بولدىرماۋ ءۇشىن قاجەت.
اقش پرەزيدەنتى باراك وباما كونگرەسس پەن اق ۇيدە ەلدىڭ مەملەكەتتىك قارىزىن قىسقا مەرزىمگە سوڭعى شەگىنە دەيىن ۇلعايتۋعا دايىن ەكەنىن مالىمدەدى. پرەزيدەنتتىڭ سوزىنە قاراعاندا, بۇل دەفولتتى بولدىرماۋ ءۇشىن قاجەت.
ەكىنشى جاعىنان, اقش سەناتىنداعى دەرەك كوزىنىڭ حابارلاۋىنشا, وگايو شتاتىنان رەسپۋبليكاشىل-سەناتور روب پورتمەن فەدەرالدىق شىعىنداردى قىسقارتۋ جانە اقش-تاعى سالىق سالۋ رەفورماسىن جۇرگىزۋ بويىنشا ءوزىنىڭ جوسپارىن ۇسىنىپ وتىرعان كورىنەدى. الايدا, ەلدە بۇل ماسەلە ازىرشە بىرجاقتى شەشىمىن تابار ەمەس. وسىنىڭ سالدارىنان فەدەرالدى بيلىك ءبىر اپتا بويى بەكىتىلمەگەن بيۋدجەت بويىنشا تىرشىلىك كەشىپ جاتىر. ال قارىزدى بارىنشا ۇلعايتۋدى قاجەت ەتەتىن سوڭعى مەرزىمگە 10-اق كۇن قالىپ وتىر.
رەفورماعا نارازىلار دا از ەمەس
تۇركيا پرەمەر-ءمينيسترى تايىپ رەجەپ ەردوعان تاياۋدا ەلدە قۇقىقتىق رەفورما جاريالاعانى بەلگىلى. سوعان سايكەس, تۇركياداعى كەز كەلگەن ايەل ادام حيدجاب كيۋگە مۇمكىندىك العان بولاتىن. ول مەملەكەتتىك قىزمەتشى, كاسىپكەر نەمەسە مۇعالىم بولسا دا ءبارىبىر.
وسى رەفورماعا بايلانىستى ەلدەگى كوزقاراس ەكىگە جارىلىپ وتىر. بىرەۋلەرى وتكەن عاسىر باسىندا اتاتۇرىك نەگىزدەپ كەتكەن زايىرلى قوعامعا نۇقسان كەلىپ قانا قويماي, مەملەكەتتىڭ يسلامشىلدانىپ بارا جاتقانىن كولدەنەڭ تارتسا, ەكىنشىلەرى بۇل جاڭالىقتى ادام قۇقى بوستاندىعىنىڭ العىشارتى رەتىندە قابىلدايتىندارىن مالىمدەپ, اتالعان رەفورماعا جان-جاقتى قولداۋ بىلدىرۋدە. تۇتاستاي العاندا, تۇركيا باسشىلىعىنىڭ بۇل جاڭالىعى ەلدەگى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋعا قىزمەت ەتە قويمايتىنى انىق.
فۋكۋسيماداعى جاعداي اسا قاۋىپتى
«فۋكۋسيما-1» اەس-ىندەگى سوڭعى جوندەۋ جۇمىستارى بارىسىندا تەڭىزگە 10 توننا راديواكتيۆتى سۋ اعىپ كەتكەن. بۇل جاعداي جۇمىسشىلاردىڭ قاتەلىگى سالدارىنان ورىن العان. ولار رادياتسيالانعان سۋ ساقتالعان تسيستەرنالاردىڭ بىرىندەگى قۇبىردى بايقاماي اعىتىپ تاستاپتى.
وقيعادان كەيىن 6 جۇمىسشىنىڭ راديواكتيۆتى سۋدان ساۋلە العانى بەلگىلى بولىپ وتىر. قازىر ولاردىڭ ساۋلەلەنۋ دەڭگەيى تەكسەرىلىپ جاتسا كەرەك. جاپون جاعى جاريا ەتىپ وتىرعانىنداي, قاۋىپتى سۋ اشىق تەڭىزگە جايىلماعان كورىنەدى. ويتكەنى, ارناۋلى قورشاۋدان اسىپ كەتە المايدى ەكەن. جالپىسىندا, جۇمىسى توقتاتىلعان «فۋكۋسيمادا» وسىنداي وقيعالار ايتارلىقتاي ءجيى ورىن الىپ جاتىر. تەك ونىڭ سوڭى ۇلكەن قاسىرەتكە دۋشار ەتپەسىن دەڭىز.
سايلاۋدا كىمگە داۋىس بەردى ەكەن؟
كەشە ازەربايجاندا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ بولىپ ءوتتى. وندا ەلدىڭ قازىرگى باسشىسى يلحام اليەۆ العاشقىلار قاتارىندا داۋىس بەردى. ازەربايجان پرەزيدەنتى كەزىندە ءوزى وقىعان مەكتەپتەردىڭ بىرىندە جاساقتالعان سايلاۋ وكرۋگىندە ءوز تاڭداۋىن جاساعان.
قازىرگى سايلاۋعا ي.اليەۆ ءۇشىنشى رەت ءتۇسىپ وتىر. وعان مۇنداي مۇمكىندىكتى بۇعان دەيىن ەل كونستيتۋتسياسىنا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر بەردى. سايلاۋعا ودان باسقا تاعى 9 ۇمىتكەر قاتىسسا, ولاردىڭ ىشىندە وپپوزيتسيا وكىلى جاميل گاسانلى بار. ۇمىتكەر العاشقى تۋردا-اق 50 پايىزدان استام داۋىس جيناسا, جەڭگەن بولىپ سانالادى. ال ي.اليەۆ ەلدى 2003 جىلدان بەرى باسقارىپ كەلەدى. ول اكەسى گەيداردى الماستىرعانى بەلگىلى. سوڭعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ 2008 جىلى وتسە, وندا ي.اليەۆ, رەسمي دەرەكتەر بويىنشا, شامامەن 89 پايىز داۋىس العان بولاتىن.
جيھادقا شاقىرعاندار, نە حال؟
قىتاي بيلىگى ۇستىمىزدەگى جىلعى ماۋسىمنىڭ سوڭى مەن تامىز ايى ارالىعىندا شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونوميالى رايونىندا ينتەرنەتتە جيھادقا شاقىرۋ تۋرالى ۇندەۋ تاراتتى دەگەن كۇدىكپەن 139 ادامدى قاماۋعا العان بولاتىن. بۇل تۋرالى «چاينا دەيلي» حابار تاراتقان ەدى.
كەلەسى ءبىر قىتاي باسىلىمى – «گلوبال تايمستىڭ» دەرەكتەرى بويىنشا, اتالعان ىسكە قاتىسى بار دەپ سانالعان 139 ادام «جازالانىپتى». بىراق ولارعا قانداي جازا قولدانىلعانى تۋرالى ايتىلمايدى. تاعى 250 ادام ينتەرنەتتە وسەك-اياڭ تاراتقانى ءۇشىن «جازا» العان. پوليتسياداعىلاردىڭ ايتۋىنشا, تۇتقىنداعىلار ءبىر-بىرىمەن يسلامشىل باعىتتاعى ماتەريالدارمەن الماسقان. ال تەررورلىق ۇيىمدارعا كىرەتىندەرى شابۋىلدار ۇيىمداستىرۋعا دايىندالىپتى-مىس. قاماۋداعىلاردىڭ قاي ۇلتقا جاتاتىندارى تۋرالى مالىمەت جوق.
ايىپتى ۇلعايتقاننىڭ تيىمدىلىگى
رەسەيدە ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باستاپ جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن بۇزعاندارعا قاتىستى جاڭا ايىپ كولەمدەرى بەلگىلەنگەن ەدى. سودان بەرگى ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن بۇزۋشىلىقتىڭ ايتارلىقتاي ازايعانىن ايتادى.
قىركۇيەك ايى بويىنشا جولداردا تىركەلگەن ەرەجە بۇزۋ فاكتىلەرى وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 19,9 پايىزعا قىسقارعان. ايتارلىقتاي قىسقارۋ (39 پايىز) قىزىل شامعا قاراماستان, تەمىرجول وتكەلدەرىنەن ءوتىپ كەتۋگە بايلانىستى بايقالعان. ويتكەنى, مۇنداي ەرەجە بۇزۋشىلىققا ايىپ 500 رۋبلدەن 1 مىڭ رۋبلگە دەيىن ۇلعايتىلعان ەكەن. قىسقارۋ بويىنشا ەكىنشى ورىندا جۇرگىزۋشىنىڭ جاياۋ جۇرگىنشىگە جول بەرمەۋىنە قاتىستى ەرەجە بۇزۋشىلىق (33 پايىز) تۇر. وعان سالىناتىن ايىپ 800 رۋبلدەن 1,5 رۋبلگە دەيىن كوبەيتىلىپتى.
ۇشاقتى ...جولاۋشى قوندىرعان
ۇلىبريتانيادا ەكى ورىندىق ۇشاقتى جولاۋشى قوندىرۋعا ءماجبۇر بولعان. ويتكەنى, ۇشقىش ەسىنەن تانىپ قالسا كەرەك. وقيعا بۇرناعى كۇنى كەشكىسىن ورىن العان. جولاۋشى نۇسقاۋشىلاردىڭ راديو ارقىلى بەرگەن كەڭەسىنىڭ كومەگىمەن قاتارىنان بىرنەشە رەت ارەكەت جاساپ, سوڭعىسىندا ۇشاقتى امان-ەسەن قوندىرا العان.
نۇسقاۋشىلاردىڭ ءبىرىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, جولاۋشى بۇعان دەيىن ەشقاشان ۇشاق باسقارىپ كورمەپتى جانە ونىڭ قۇرىلعىلارىمەن دە مۇلدەم تانىس ەمەس ەكەن. بىراق بايسالدىلىق تانىتىپتى. بۇدان بولەك, وعان كورمەي ۇشۋعا تۋرا كەلگەن, سەبەبى, ۇشاق كابيناسىندا جارىق بولماپتى, قۇرىلعىلاردىڭ كورسەتكىشتەرى دە كورىنبەگەن. ال ۇشقىش ۇشاق قونعاننان كەيىن كوپ ۋاقىت وتپەي, قايتىس بولعان.
ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.
