ايماقتار • 18 ماۋسىم، 2020

جايرەمنىڭ "جۇلدىز" اكىمى جازاسىن ءادىل الدى ما؟

797 رەت كورسەتىلدى

قاراعاندى وبلىسىنداعى جەر اياعى شالعايدا ورىن تەپكەن جايرەم كەنتىنىڭ اكىمى امانقازى ناۋكەنوۆ جەرگىلىكتى مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە "تيكتوك" دەگەن تانىمال ءبيدى ناقىشىنا كەلتىرە ورىندايمىن دەپ،  ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا باسى داۋعا قالدى.

وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن، وقيعانىڭ قالاي وربىگەنىن قىسقاشا بايانداپ وتەيىك.  وسى جىلدىڭ 26 مامىر كۇنى كەنت اكىمى ءوزىنىڭ ءسوزى بويىنشا "ەلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرەيىك دەگەن ماقساتتا" جەرگىلىكتى مادەنيەت ءۇيىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە "تيكتوك" ءبيىن بيلەپ، ىزىنشە ونىڭ بەينە روليگى WhatsApp جەلىسى ارقىلى كەنت تۇرعىندارى اراسىندا تاراعان.

ء"بىر اينالدىرعاندى شىر اينالدىرادى" دەگەن راس قوي، اۋىل اراسىن كەزىپ  كەتكەن بەينە روليكتى كەنتتىڭ اسىرەقىراعى ءبىر تۇرعىنى رەسپۋبليكالىق سايتتاردىڭ بىرىنە الگى ۆاتساپ مەسسەندجەرى ارقىلى سالىپ جىبەرگەن كورىنەدى. "ودان الەۋمەتتىك جەلىلەرگە تاراپ، سوڭى مىناداي بولدى... الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتى ساقتاعانمەن، ماسكا كيمەگەنىمىز راس ەدى، ول قاتەلىكتى مويىندايمىن..."، دەيدى سالى سۋعا كەتكەن كەنت اكىمنىڭ ءوزى.

ءيا، ءسويتىپ ءساندى قارا كوزىلدىرىك  كيگەن شەندىنىڭ ءبيى عالامتوردى وسىلايشا شارلاپ كەتكەن بولاتىن. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ بۇعان دەگەن رەاكتسياسى دا وت الىپ قامىسقا تۇسكەندەي بولدى. جايرەم كەنتى اكىمشىلىك-اۋماقتىق ءبولىنىس بويىنشا قاراجال قالاسىنا قارايتىندىقتان، وسى شاھاردىڭ باسشىسى تىلەكتەس دوساەۆ كارانتيندىك شەكتەۋ كەزىندە "شەكتەن شىققان" اكىمگە سوگىس جاريالاپ، "قىزمەتىنە تولىق سايكەس ەمەستىگى تۋرالى ەسكەرتۋ بەرۋ" جونىندە بۇيرىق تا شىعارىپ ۇلگەردى. مۇنداي شەشىمدى قالا اكىمى جەكە-دارا قابىلدادى ما، جوق الدە جوعارىدان تۇسكەن پارمەن بويىنشا بەلسەندىلىك تانىتتى ما، ول جاعى ازىرگە بەلگىسىز...

"قۋىرداقتىڭ كوكەسىن تۇيە سويعاندا كورەسىڭ" دەمەكشى، ەندى اكىمىمىز ادىلەتسىز جازالاندى دەگەندى جەلەۋ ەتكەن كەنت اقساقالدارى جيىلىپ، وبلىس باسشىسى جەڭىس قاسىمبەككە حات جازىپتى. ونىڭ ءبىر داناسىن "ەگەمەننىڭ" قاراعاندىداعى تىلشىلەر قوسىنىنا دا جولداعان ەكەن. حاتتا اقساقالدار كەنت اكىمىنىڭ كارانتين تالابىن ساقتاماعانى "قاتە دە شىعار" دەي كەلە،    مىنا ءبىر جايتتى اقتاپ الۋ ارگۋمەنتى رەتىندە العا تارتادى: "بىراق، ادام – پەندە، كىم قاتالەسپەيدى، جاڭىلمايتىن جاق، سۇرىنبەيتىن تۇياق جوق دەگەن حالقىمىز، ەكىنشى جاعىنان ادامگەرشىلىك تۇرعىسىنان قاراعاندا  مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇنىنە قاراي فلەشموب ۇيىمداستىرۋ قۇپتارلىق جايت جانە دە وسىنداي قيىن كەزدە ءوز مۇددەسىن، جەكە باسىنىڭ قامى ەمەس، مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كوڭىلىن كوتەرۋىن كوزدەگەنى انىق" (حاتتاعى جانە فەيسبۋك جەلىسىندەگى پىكىرلەردىڭ ءماتىنى وزگەرتىلمەي، سول قالپى ساقتالدى – ق.ءا).

جالپى، جايرەم كەنتى اقسالدار القاسىنىڭ توراعاسى ا.توقىمباەۆ جانە اتالعان ۇيىمنىڭ بەس بىردەي مۇشەسى قول قويعان بۇل حاتتا اكىم امانقازى ناۋكەنوۆتىڭ قىزمەتىنە وڭ باعا بەرىلەدى.

"دومالاق ارىزبەن قۋدالانۋعا ۇشىرايتىن رەپرەسسيا زامانى ارتتا قالدى دەپ ويلايمىز. ادامنىڭ ءىسىنىڭ دۇرىس، نە بۇرىس ەكەنىن ادامشىلىق تۇرعىسىمەن شەشسەك قاتەلەسپەيتىن سياقتىمىز. قازاق ادامنىڭ جاماندىعىن جاسىرىپ، جاقسىلىعىن اسىرعان حالىقپىز"، دەگەن فيلوسوفيالىق تۇجىرىم دا جاسايدى ولار الگى حاتتا.

كەنتتىڭ قادىرمەندى قاريالارى وبلىس باسشىسىنا باعىتتالعان حاتتى مىناداي سوزدەرمەن تۇيىندەپتى: "اقساقالدار القاسى حالقىمىزبەن دە، اكىممەن دە بىرگەمىز دەپ ايتقىمىز كەلەدى. ءبىز بىرگەمىز!".

قازىرگى تاڭدا اكىمنىڭ "تيكتوك"-تىڭ ءتۇبىن تۇسىرگەن ءبيى الەۋمەتتىك جەلىلەردە، اسىرەسە، Facebook الەمىندە قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ جاتىر. بىرەۋلەر مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ بۇل قىلىعىنان كىنا تاۋىپ، جەردەن الىپ، جەرگە سالىپ جاتسا، ەندى ءبىرى اكىمدى اقتاپ اۋرە. ماسەلەن، ء"بيشى اكىمگە" بۇيرەك بۇرعاندار فەيسبۋك پاراقشالارىندا مىناداي پىكىرلەر جازىپ قالدىرعان: "دۇرىس بولماپتى. بي دە ونەر. بيلەگەن اكىمدى ماراپاتتاۋدىڭ ورنىنا سوگىس بەرگەنى دۇرىس بولماپتى. پرەزيدەنتتەر دە بيلەپ ءجۇر عوي... (بالتابەك تۇيەتاەۆ)"، "بيلەسە، وندا تۇرعان نە بار؟ باسشىنى دا ءبىر شەڭبەرگە سالىپ قويۋدى قويۋ كەرەك قوي. جۇمىسىنا ادال بولسا بولدى ەمەس پە؟ (گۇلجان امانگەلدىقىزى)"، "مەملەكەتتىك قىزمەتكەر ەتيكاسى تۋرالى ەرەجە بار، وندا اكىمگە بيلەۋگە بولمايدى دەگەن باپ جوق. بىزدە قوعامدا قىزمەتتەگىلەر وسىلاي بولۋ كەرەك دەگەن ءبىر ستەرەوتيپ قالىپتاسقان، ودان الشاق ارەكەت وعاش بولىپ كورىنەدى. اپەرباقان اكىمنەن گورى ءبيشى اكىم دۇرىس شىعار" (دامەش يساحانوۆا)"، "بيلەگەندە تۇرعان نە بار ەكەن. پوزيتيۆپەن جۇمىس ىستەگەننىڭ ەش زيانى جوق. العا! كەلەسىسىن كۇتەمىز (Jasulan Seıilhan)"...

وسى جانە بۇل وقيعادان شەكتەن شىققان وسپادار قىلىق كورمەگەن باسقا دا جاناشىر پىكىرلەردى وقي وتىرىپ، ەرىكسىز ويعا كەتەسىڭ. وسى ءبىز "شاش ال دەسە باس الاتىن" وجارلاۋ تاسىلمەن اتقا مىنگەن ازاماتتاردى تىم قاتتى تۇقىرتىپ جۇرگەن جوقپىز با، ءوزى؟ انتەك شالىس قادام باسقان اكىم بىتكەننىڭ باسىنا وسىلايشا  اڭگىر تاياق ويناتا بەرسەك، ولاردىڭ جۇرت الدىنداعى ابىروي-بەدەلىنىڭ بولاشاعى قانداي بولماق؟ ودان بولەك، ەندى وسى وقيعادان كەيىن ابدەن ءزارازاپ بولعان اكىم-قارا ءوز كولەڭكەسىنەن ءوزى قورقىپ، جۇرت اراسىنان بەزىنىپ، كىسىكيىك بولىپ كەتپەي مە دەگەن وي دا كەلەدى. ال ەندى، ەل باسقارعان ازامات بۇقارا حالىقپەن ەتەنە جاقىن ارالاس بولىپ، تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەسە، سول جەردە بىرلىك پەن بەرەكە دە قاتار جۇرمەۋشى مە ەدى؟!

مىنە، وسىلايشا بىرەر كۇننىڭ ىشىندە جالپاق جۇرتقا تانىمال بولىپ، "جۇلدىز" اتانعان امانقازى ناۋكەنوۆتىڭ ءوزى جايرەم كەنتىندە 2017 جىلدان بەرى اكىم رەتىندە قىزمەت ەتىپ كەلە جاتىر ەكەن. ون مىڭنان اسا حالىق تۇراتىن ەلدى مەكەندە وسى ۋاقىت ارالىعىندا مەشىت ءۇيىنىڭ اسەم عيماراتى بوي كوتەرىپتى. بۇرىن "ات قورا" دەگەن اتاۋعا يە بولعان اكىمدىكتىڭ عيماراتى مەن مادەنيەت ءۇيى كۇردەۋلى جوندەۋدەن وتكەن. كەنتتەگى اۋىز سۋ ماسەلەسى دە شەشىمىن تاۋىپ، ەندى كارىز پروبلەماسىن رەتتەۋ قولعا الىنباقشى ەكەن. بۇل ماقساتقا دەپ بيىل 50 ملن تەڭگە قاراجات تا ءبولىنىپتى. ەڭ باستىسى، كەنت اكىمى جايرەم كەن-بايىتۋ كومبيناتىنىڭ باسشىلىعىمەن ءتىل تابىسا جۇمىس ىستەيتىن كورىنەدى. سونىڭ ارقاسىندا، بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى اياسىندا كەنت بويىنشا ءبىرتالاي ماسەلەلەر دە شەشىمىن تاپقان دەگەن اڭگىمە بار.

قىسقاسى، اۋىل حالقى اكىمدەرىنە شاڭ جۋىتقىسى كەلمەيدى. "وسىنى ىستەگەن ازاماتتىڭ قانداي ماقساتتى  كوزدەگەنىن تۇسىنە المادىق... ءبىز اۋىلىمىزداعى ايرانداي ۇيىعان ىنتىماقتى بۇزۋعا جول بەرگىمىز كەلمەيدى"، دەگەن جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءىستىڭ قيۋىن، ەلدىڭ ءتىلىن تاپقان اكىمنەن ايىرىلىپ قالامىز با دەپ ۋايىمدايدى. ال، جايرەمنىڭ اكىمگە اراشا سۇراعان اقساقالدار القاسى بولسا: "كەنتىمىزدىڭ كۇننەن-كۇنگە گۇلدەنىپ، كوركەيۋى – بۇل ارينە، اكىمنىڭ ساليقالى ساياساتى جانە ادال ەڭبەگىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىز"، دەگەن پىكىرگە تاباندى نىق تىرەپ وتىر.

وسى ورايدا، امانقازى ناۋكەنوۆتىڭ قاراعاندى وبلىسى بويىنشا كوروناۆيرۋستىڭ كەسىرىنەن سوگىس العان ءۇشىنشى اكىم ەكەنىن ەسكە سالا كەتكىمىز كەلەدى. بۇدان بۇرىن وبلىستىڭ باسشىسى كۆي كەسەلىمەن كۇرەستى السىرەتىپ العانى ءۇشىن تەمىرتاۋ قالاسى مەن بۇقار جىراۋ اۋدانىنىڭ اكىمدەرىنە سوگىس جاريالاعان بولاتىن.

سوڭعى جاڭالىقتار

7 ءوڭىر «سارى» ايماقتا

كوروناۆيرۋس • كەشە

كوبەلەكتەر كورمەسى

ايماقتار • كەشە

كوكشەدەگى ونەر سايىسى

ايماقتار • كەشە

"حات قورجىن"

قوعام • كەشە

قوڭىر اۋەن

ونەر • كەشە

بالقاشتان باستاۋ الدى

ايماقتار • كەشە

كوتەرمەاقى كولەمى ءوستى

ايماقتار • كەشە

جىرشىلىق ونەر – جان ازىعى

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

جاڭارعان جولدار – تاۋەلسىزدىك تارتۋى

قازاقستان • 21 قىركۇيەك، 2021

داعدارىس پەن دارمەنسىزدىك

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇلتتى ۇلىقتايتىن سۋرەتكەر

تەاتر • 21 قىركۇيەك، 2021

قازاق شىعارماسى اقش-تا باعالاندى

ادەبيەت • 21 قىركۇيەك، 2021

تاشەنوۆتىڭ قالتا ساعاتى

تاريح • 21 قىركۇيەك، 2021

سيقىرلى ساز

ونەر • 21 قىركۇيەك، 2021

دۇنيەجۇزىلىك كورمە – دۋبايدا

وقيعا • 21 قىركۇيەك، 2021

العا باستايتىن باعىت-باعدار ايقىن

ەل جانە ەلباسى • 21 قىركۇيەك، 2021

تۇراقتى ازىق-ت ۇلىك جۇيەسىن قارجىلاندىرۋ

ەكونوميكا • 21 قىركۇيەك، 2021

نورۆەگيانىڭ ۇلتتىق مىندەتى

الەم • 21 قىركۇيەك، 2021

اقمولا وبلىسىندا زاڭسىز تسەح انىقتالدى

ايماقتار • 21 قىركۇيەك، 2021

ۇقساس جاڭالىقتار