دارمەنى جوق كاسىپكەرلەر پرەزيدەنتتەن پارمەن كۇتەدى

ءبىرىنشى ماۋسىم كۇنى وسكە­مەندەگى وبلىستىق كاسىپكەر­لەر پالاتاسىندا وتكەن بريفينگتە الەكساندر فەدوسوۆ, بولات باعاداەۆ, اناتولي توميلوۆ, ايناش سۇلتانبەكقىزى تاعى دا باسقا كاسىپكەرلەر وزدەرىن تولعاندىرعان ماسەلەلەرىن جەتكىزدى. جيىنعا وبلىستىق, قالالىق اكىمدىك وكىلدەرى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە قاتىسىپ, تاراپتار اشىق پىكىر الماستى.

وبلىستىڭ جول سالاسىندا 1969 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان «دسۋ-14» جشس-نىڭ ديرەكتورى الەكساندر فەدوسوۆ مەملەكەتتەن بولىنگەن ميللياردتاعان قارجىنىڭ سوڭعى 2-3 جىلدا تەك 1-2 مەردىگەرگە عانا بەرىلىپ جۇرگەنىنە الاڭداۋشىلى­عىن ءبىلدىردى. «كاسىپكەرلەر مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ 70 پايىزىن نەلىكتەن «دسۋ-11» جانە «ۆوستوكۆزرىۆ­پروم» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى عانا جەڭىپ الاتىنىن تۇسىنبەي دال. بيىل­دىڭ وزىندە جول جوندەۋ سالاسىندا ءبىر عانا كومپانيا 1 ملرد 700 ملن تەڭگەنىڭ تەندەرىن ۇتقان. ەڭ سوراقىسى, شەنەۋنىكتەر زاڭدى وزدەرىنىڭ ىڭعايىنا قاراي بۇرىپ الا­دى. تەندەردى كىمگە بەرگىسى كەلسە, سوعان بەرەدى. بۇل – جال­عىز مەنىڭ باسىمداعى ماسەلە ەمەس, كاسىپكەرلەردىڭ كوبى مۇنى اشىق ايتۋعا قورقادى» دەيدى اشىنعان كاسىپكەر.

گەولوگيالىق بارلاۋ سالا­سىنداعى كومپانيا وكىل­دەرى دە وڭىردەگى تەندەردىڭ دۇرىس وتكىزىلمەۋىنە وكپەلى. جارتى عاسىرعا جۋىق جەراستى سۋ قورىن زەرتتەپ كەلە جاتقان وسكەمەندىك كاسىپكەر بولات باعاداەۆتىڭ كومپانياسى دا سوڭعى ەكى جىلدا مەملەكەتتىك تاپ­سى­رىستان قاعىلعان. ء«بىز بىل­تىر تەندەردەن جەڭىپ تۇرساق تا, مەملەكەتتىك كون­كۋرس­تىڭ ناتيجەسىن وبلىس اكىمدىگى تەرىسكە شىعاردى. سونىڭ كەسىرىنەن 2019 جىلى وبلىستاعى 33 اۋىلعا سۋ مۇنا­راسى ورناتىلمادى.

تۇرعىندار قانشا جىلدان بەرى اۋىز سۋدى كۇتىپ وتىر. مەنىڭ تاعى ءبىر تۇسىنبەيتىنىم, ءبىر قالادا تىركەل­گەن ەكى كومپانيانىڭ ءبىرىنىڭ تەندەر­گە قاتىستىرىلىپ, ەكىنشىسىنىڭ قا­تىس­تىرىلمايتىنى. كارانتين جاعدايىنا بايلانىستى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ­دىڭ ەرەجەسىنە وزگەرىس ەنگىزىپ, بيىل «سەمەيگيدرولوگيا» مەن ءبىزدىڭ كومپانيانى الىپ تاستاپ, دەنى دۇرىس ماماندارى مەن بۇرعىلاۋ قۇرالدارى جوق «ۆوستوكۆزرىۆپرومعا» بەردى», دەيدى «توپاز» جشس ديرەكتورى ب.باعاداەۆ.

 مۇنى «سەمەيگيدرولوگيا» جشس وكىلى قانات قۇدايبەرگەنوۆ تە راستاپ وتىر. ء«بىزدىڭ مەكەمە كوپ جىلدان بەرى جەراستى سۋلارىن زەرتتەۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. 2017 جىلدان باستاپ «ۆوستوكۆزرىۆپروم» دەگەن مەردىگەر پايدا بولعان سوڭ ءبىز بارلىق تەندەر­لەردەن ۇتىلا باستادىق. بيىل ءتورت تەندەرگە قاتىسىپ, تورتەۋىنەن دە جەڭىلدىك. باعا جاعىنان الىپ تۇر ەدىك, 39 پۋنكت نەگىزىندە جەڭىلىپ قالدىق. بەسقاراعاي اۋدانىنىڭ دولون جانە قارا مىرزا اۋىلدارىنا سۋ قۇبىرىن سالۋعا قاتىسقان ەدىك. بىراق تەندەردى بەسقاراعايعا جاقىن تۇرعان (بورودۋليحا اۋدانى, نوۆوپوكروۆكا اۋىلى) بىزگە بەرمەي, سوناۋ 500 شاقىرىمداعى تارباعاتاي اۋدانىنداعى كومپانياعا بەردى. تو­تەنشە جاعداي كەزىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا جۇمىس اتقارىلاتىن جەر­دە تىركەلگەن كومپانيالار عانا قاتى­سادى دەگەن وزگەرىس ەنگىزىلگەن. زاڭ­داعى وسى وزگەرتۋ نەگە ورىندالمايدى؟ تارباعاتاي قايدا, بەسقاراعاي قايدا؟!» دەيدى ول.

وبلىستىق كاسىپكەرلەر پالا­­تا­سىن­داعى جيىندا «ۆوستوكمون­تاج­ستروي» جشس ديرەكتورى اناتولي توميلوۆ بىلتىر وسكەمەندەگى «سامال» ساياباعىن جوندەۋ جۇمىستارىنا قا­تىسقانىمەن, ەڭبەكاقىلارىن دۇ­رىس الماعاندارىن جەتكىزدى. «شەنەۋ­نىكتەر اۋەلدە «الاڭسىز جۇمىس ىستەي بەرىڭدەر, باس مەردىگەر بارلىق شى­عىندى وتەيدى» دەگەن سوڭ ەش الاڭسىز جۇمىس ىستەي بەردىك. ءتىپتى كونكۋرسقا دا قاتىسقان جوقپىز. شىلدە ايىندا «ەكسپەرتيزاياناليتيكا» دەگەن باس مەردىگەردىڭ پايدا بولعانىن, 550 ملن تەڭگە سوماسىنداعى تەندەردى جەڭىپ العانىن بىلدىك. ول كەزدە ءبىز جۇمىستىڭ 85 پايىزىن ورىنداعان ەدىك. جۇمىستىڭ جالپى سوماسى – 180 ملن تەڭگە. بىلتىر قىركۇيەك ايىندا «سامال» ساياباعىنداعى جوندەۋگە قاتىسقان 6 كومپانياعا 87 ملن تەڭگە بەردى. قالعان 93 ميلليوندى ءالى بەرگەن جوق. بۇعان قوسا باس مەردىگەر ءبىز ات­قار­عان جۇمىسقا تيەسىلى قارجىنىڭ 25 پايىزىن ۇستاپ قالامىن دەدى. ءبىز 6 كومپانيا 180 ملن تەڭگەنىڭ جۇمىسىن ىستەسەك, قالعان 370 ملن تەڭگە قايدا كەتتى؟» دەيدى كاسىپكەر.

ءۇشىنشى ماۋسىم كۇنى وبلىس اكىم­دىگىندە ايماق باسشىسى دا­نيال اح­مەتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن كاسىپ­كەر­لەردىڭ شاعىمىنا قاتىستى جيىن ءوتىپ, ماسە­لەنىڭ انىق-قانىعىن زەردەلەۋ ءۇشىن ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلدى. جۇمىس توبىنىڭ جۇمىسىنىڭ اشىق بولاتىنىن ايتقان وبلىس اكىمى بۇل توپقا وسى ىسكە قاتىسى بار بارلىق كا­سىپ­كەرلەر مەن قۇزىرلى ورگان وكىل­دەرى, ءتيىستى باسقارما باسشىلارى ەنگە­نىن ايتتى. «ارنايى كوميسسيا ءبىر اپ­تانىڭ ىشىندە بارلىعىن مۇقيات تەك­سەرەدى. زاڭدى نەگىزگە الا وتىرىپ ءتيىس­­تى قورىتىندى شىعارامىز», دەدى د.احمەتوۆ.

وسى جيىندا بۇعان دەيىن بىرنەشە كاسىپكەر تاراپىنان «سوڭعى جىل­دارى وبلىستاعى تەندەرلەردىڭ بار­لىعىن الىپ ءجۇر» دەپ ايىپتالعان «ۆوس­توكۆزرىۆپروم» جشس ديرەكتورى دميتري سوموۆ ءسوز الىپ, ءوز ءۋاجىن العا تارتتى. ء«بىزدىڭ كومپانيا 2001 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيدى. وسى سالادا جاقسى تاجىريبەمىز بار. جۇمىسشىلارىمىز جەتكىلىكتى. مەم­لەكەتكە ميللياردتاپ سالىق قۇيىپ جا­­تىرمىز. ءبىزدىڭ مۇمكىندىگىمىز سىز­­دەر­دەن ەكى-ءۇش ەسە ارتىق» دەگەن جشس باسشىسى جالا جاپقانى ءۇشىن الەكساندر فەدوسوۆتى سوتقا بەر­گەن­دى­گىن دە جاسىرمادى.

الايدا وسى كۇنى تۇستەن كەيىن تاعى دا وسكەمەندە باس قوسقان نارازى كاسىپكەرلەر وبلىس اكىمدىگىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ارنايى جۇمىس توبىنا سەنىمسىزدىك ءبىلدىرىپ, بۇل ماسەلە ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە قارالسا, تاۋەلسىز كوميسسيا قۇرىلسا, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جانايقايىمىزعا قۇ­لاق اسسا دەگەن ءوتىنىش-تىلەكتەرىن جەت­كىزدى. ء«بىز بۇعان دەيىن قانشاما رەت وبلىستاعى قۇزىرلى ورگاندارعا شاعىمدانعانبىز. ناتيجە بولمادى. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسىنان كومەك سۇراۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىرمىز», دەيدى ولار.

وسىلايشا دارمەنى جوق كاسىپ­كەر­لەر مەملەكەت باسشىسىنان پارمەن كۇتىپ وتىر.

وسكەمەن