جىل سايىن قورشاعان ورتانى قورعاۋ, قالانى جاسىل جەلەكپەن كومكەرۋ جۇمىستارىنا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن وبلىس ورتالىعى تۇرعىندارى دا اتسالىسۋدا. ولار دەمالىس كۇندەرى ەگىلگەن كوشەتتەردىڭ ءتۇبىن اكتەپ, قالا اۋماعىن كۇل-قوقىستان تازارتادى. وسىلايشا ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتۋدە. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, الداعى ەكى-ءۇش جىلدا تۇركىستان قالاسىنىڭ اۋماعى تال-داراقپەن كومكەرىلىپ, جاسىل جەلەككە اينالادى. بۇل ورايدا بىلتىر قالانىڭ ەكولوگيالىق احۋالىن جاقسارتۋ ماقساتىندا «جاسىل ايماق», «جاسىل بەلدەۋ» قۇرىلىپ, كونە شاھاردى قورشاي اعاش كوشەتتەرى ەگىلۋدە. تۇركىستان قالاسىنىڭ باس جوسپارىنا سايكەس, وتكەن جىلى شاھار اينالاسىنان 7 700 گەكتار القاپقا «جاسىل بەلدەۋ» قۇرىلعان بولاتىن. ءوڭىر تابيعاتىنا بەيىم 7-8 ءتۇرلى اعاش 3,5 مىڭ گەكتار جەرگە, ال بيىل جىل باسىنان بەرى قالا اۋماعىندا 1235 گەكتارعا 1 ملن 387 مىڭ ءتۇپ كوشەت وتىرعىزىلدى. وڭىردەگى ەكولوگيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ءۇشىن «جاسىل ايماق», «جاسىل بەلدەۋ» باعدارلامالارى اياسىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلۋدا. بۇگىنگى تاڭدا «جاسىل ايماق» مەكەمەسىندە 450 ادام ەڭبەك ەتەدى. ەگىلگەن كوشەتتەردىڭ ءبارى قىزمەتكەرلەرگە ءبولىنىپ بەرىلگەن. ولار كۇندىزگى جانە تۇنگى سۋارۋ جۇمىستارىن جۇيەلى جۇرگىزەدى. سۋ 10 توننالىق قويماعا سۋسورعىمەن تولتىرىلىپ, اعاشتاردىڭ تۇبىنە جەكەلەي جىبەرىلەدى. اعىن سۋ كوكتەم مەزگىلىندە جاس كوشەتتەرگە ارىس – تۇركىستان كانالى ارقىلى جەتكىزىلسە, جازعا قاراي ارنايى قازىلعان ۇڭعىمالاردان سۋارىلادى ەكەن. جالپى, تۇركىستان قالاسىنىڭ جازى ىستىق, تابيعاتى قۇرعاق كەلەتىنى ءمالىم. سوندىقتان ەكولوگيالىق احۋالى دا كوڭىل كونشىتپەيدى. ال ماماندار قالا اۋماعىن جاسىل-جەلەكپەن كومكەرۋ – قورشاعان ورتانى قورعاۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى ەكەنىن ايتادى. سوندىقتان شاھاردى اينالدىرا قورشاي اعاش ەگۋ, ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ – قازىر وڭىردەگى باستى ماسەلە. وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى قايرات ابدۋاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر ءتۇپ اعاشتىڭ وزىنە قىشقىل وتىندى سىڭىرە وتىرىپ, قورشاعان ورتاعا وتتەگى ءبولۋى ازداۋ بولىپ وتىر. «مىسالى, 15 مىڭ ادام تازا اۋانى ءسىڭىرىپ جاتسا, بەرۋى 12 مىڭ بولىپ تۇر. عىلىمي تۇردە ايتقاندا ورمان قالا اۋماعىن تازا ۇستاۋ ارقىلى ەكولوگياعا ءوزىنىڭ ءتيىستى اسەرىن بەرەدى», دەيدى باسقارما باسشىسى. وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ ءبىرىنشى بولىگى بۇگىندە اياقتالعان, ەندى كەلەسى كەزەڭگە بەلگىلەنگەن جۇمىستار اتقارىلاتىن بولادى.
ال تۇركىستانعا ىرگەلەس كەنتاۋ قالاسى قاراتاۋ قورىعىنىڭ جانىنداعى حانتاعى تۋريستىك نىسانى اۋماعىندا ەكولوگيالىق جانە بەلسەندى ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلماق. وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس جاڭا جوبالار دايىندالىپ, الەۋەتتى ينۆەستورلارعا ۇسىنىلۋدا. بۇل ماقساتتا جالپى اۋدانى 230 گەكتار جەر تەلىمى انىقتالىپ, ونىڭ 50 گەكتارىندا تۋريستىك ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. كەنتاۋ قالاسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرىن, تۋريستەر مەن كەلۋشى قوناقتاردىڭ سانىن ارتتىرۋعا جانە جاڭا تۋريستىك باعىتتاردىڭ دامۋىنا وسىلايشا تىڭ سەرپىلىس بەرىلمەك. جالپى, قاراتاۋ اۋماعى – 34 مىڭ گەكتار. وندا قازاقستاننىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگەن وسىمدىكتەر مەن جان-جانۋارلار مەكەن ەتەدى. كەنتاۋ قالاسى اكىمدىگى بيىل حانتاعى تۋريستىك اۋماعىنا اپارار 8 شاقىرىم جولدى رەتتەپ, ۆەلوجول سالىپ, جارىقتاندىرماق.
تۇركىستان وبلىسى
