پالاتا وتىرىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆ «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكس جوباسى مەن «كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ جونىندە» ىلەسپە زاڭ جوباسىن تانىستىردى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋدە مەملەكەتتىڭ, جۇمىس بەرۋشىلەر مەن ازاماتتاردىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كودەكس جوباسىندا بىرقاتار ماسەلەلەر قاراستىرىلعان. «ادام دەنساۋلىعىنا جەڭىل زيان كەلتىرۋگە اكەپ سوققان ۆاكتسينالاردى اكەلۋ, ساتىپ الۋ, تاسىمالداۋ, ساقتاۋ ەرەجەلەرىن بۇزعانى, ۆاكتسينالاردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىنە ساراپتاما جاساۋ ءتارتىبىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزۋ قاراستىرىلادى. قىزمەتكەرلەردىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ جانە اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ, مەديتسينالىق قاراپ-تەكسەرۋلەر مەن سكرينينگ وتكىزۋ ماقساتىندا الەۋمەتتىك دەمالىس بەرۋ كوزدەلگەن», دەدى ە.ءبىرتانوۆ.
وسى ورايدا ۆەدومستۆو باسشىسى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەسىنە توقتالدى. «اۋىلدىق جەرلەردە كوشپەلى مەديتسينالىق كەشەندەردىڭ, مەديتسينالىق پويىزدار مەن قاشىقتان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قۇرالدارىنىڭ قولجەتىمدىلىگى ارتادى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كولەمى جانە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ اياسىندا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق كومەكتى اقىلى نەگىزدە بەرگەنى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلەدى», دەدى ە.ءبىرتانوۆ.
سونداي-اق مينيستر دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىم باعىتىندا دۇنيەجۇزىلىك مەديتسينالىق ءبىلىم بەرۋ فەدەراتسياسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس ءبىلىم الۋشىلاردى جانە تۇلەكتەردىڭ كاسىپتىك دايارلىعىن تاۋەلسىز باعالاۋ; ۋنيۆەرسيتەت اۋرۋحانالارىن قۇرۋ شارتتارى مەن قىزمەتىنىڭ قاعيداتتارىن ودان ءارى دامىتۋ جوسپارلانعانىن ايتتى. كودەكس جوباسى ەتيكا ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميسسيالاردىڭ ءرولى مەن مارتەبەسىن رەتتەمەك. «تەگىن مەديتسينالىق كومەك پەن مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە حالىققا دارىلىك زاتتاردى تاڭداۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ ماقساتىندا بىرلەسىپ تولەۋ ماسەلەلەرى رەتتەلدى. پاتسيەنت ءوز ەركى بويىنشا دارىلىك زاتتىڭ باعاسىنىڭ ايىرماشىلىعىن تولەپ, قالاعان ءدارىنى الا الادى. الايدا وتاندىق دارىلىك زاتتاردى قولداۋ ماقساتىندا بۇل نورما وتاندىق وندىرۋشىلەرگە قولدانىلمايدى. الدىڭعى قاتارلى تەراپيا دارىلەرىن قولدانۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋ كوزدەلۋدە», دەدى مينيستر.
ە.ءبىرتانوۆ كودەكستە كادرلىق ساياسات پەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن الەۋمەتتىك قورعاۋ قاراستىرىلعانىن جەتكىزدى. وعان قوسا, دەنساۋلىق سالاسىن تسيفرلاندىرۋعا باسىمدىق بەرىلمەك. بۇل قادام مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتەدى. كودەكستە ادام اعزاسى مەن تىندەرىنە قاتىستى ماسەلەلەر دە ەسكەرىلگەن. «قايتىس بولعان ادامنىڭ ورگاندارىن الۋعا كەلىسىم پرەزۋمپتسياسىنا قاتىستى نورما قازاقستاندا 2009 جىلدان باستاپ قولدانىستا بار. ەرىكتى تۇردە كەلىسىم بەرۋدى تىركەۋ نەمەسە كەلىسىمدى كەرى قايتارىپ الۋ مەديتسينالىق ۇيىمدار كورسەتەتىن مەملەكەتتىك قىزمەت سانالادى. كودەكس جوباسىندا ادامنىڭ ءتىرى كەزىندە اعزاسىن الۋ بويىنشا ەرىك بىلدىرمەگەن جاعدايدا كەلىسىم بەرمەۋگە جۇبايىنىڭ, بولماعان جاعدايدا جاقىن تۋىستارىنىڭ ءبىرىنىڭ قۇقىعى بار», دەدى ە.ءبىرتانوۆ.
بۇدان كەيىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ۆاكتسيناعا قاتىستى ماسەلەگە توقتالدى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, اتا-انالار بالاسىنا ۆاكتسينا سالۋدان باس تارتقاندا, ونىڭ دەنساۋلىق قۇقىعىن شەكتەيتىنىن اتاپ ءوتتى. «ۆاكتسينا سالىنباعان ادام سانىنىڭ ءوسۋى – ۇجىمدىق يممۋنيتەتتىڭ تومەندەۋىنە جانە حالىقتىڭ اراسىندا ۆاكتسينامەن باسقارىلاتىن ينفەكتسيالىق اۋرۋلاردىڭ تارالۋىنا اكەلەدى. 2019 جىلى قىزىلشا اۋرۋىمەن اۋىرعانداردىڭ اراسىندا 21 ءولىم, ونىڭ ىشىندە 19 بالا ءولىمى تىركەلدى. رەسپۋبليكامىزدا قىزىلشانىڭ ءورشۋى كەزەڭىندە – 13887, بالالار اراسىندا 9887 جاعداي كەزدەستى. سىرقاتتانعاندارىڭ 83,4 پايىزى ەگىلمەگەن بالالار. حالىق اراسىندا ۆاكتسينامەن باسقارىلاتىن ينفەكتسيالار جاعدايىن تىركەۋ وسال توپتارعا جاتاتىن بالالاردىڭ ومىرىنە قاۋىپ توندىرەدى. سونداي-اق اتالعان نورمانى جۇرتشىلىقپەن تالقىلاۋ ناتيجەسىندە پروفيلاكتيكالىق ەكپەلەر مىندەتتى جانە ەرىكتى بولىپ ءبولىندى. مىندەتتى پروفيلاكتيكالىق ۆاكتسيناعا جوسپارلى جانە ەپيدەميالىق كورسەتىلىم بويىنشا پروفيلاكتيكالىق ەگۋلەر جاتادى. ۇجىمدىق يممۋنيتەتتىڭ شەكتى دەڭگەيىنە جەتكەندە عانا جوسپارلى ۆاكتسينا الماعان بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى وقۋ مەكەمەلەرىنە جىبەرىلەدى», دەدى مينيستر.
وسىلايشا كودەكس جوباسىندا باس مەملەكەتتىك سانيتار دارىگەرلەردىڭ شەكتەۋ ءىس-شارالارىن جانە كارانتيندى ەنگىزۋ جونىندەگى وكىلەتتىكتەرىن كۇشەيتۋ, حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىن الەۋمەتتىك قورعاۋ بويىنشا شارالار ەنگىزۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە توتەنشە جاعدايدى ەنگىزۋ كەزەڭىندە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋ بويىنشا قۇزىرەت بەرىلمەك. بۇدان بولەك, زاڭنامالىق اكتىلەردى كودەكستىڭ جاڭا رەداكتسياسىنا سايكەس كەلتىرۋ ماقساتىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەندى.
سەناتورلار زاڭ جوبالارىن تالقىلاۋ بارىسىندا ۇسىنىلعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلاردى ەسكەرە وتىرىپ, ولاردى ماجىلىسكە قايتارۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قارالعان زاڭ جوبالارى وتاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا جاڭا سەرپىن بەرەدى.
«كودەكس جوباسى سەناتتىڭ بارلىق قوميتەتتەرىندە جان-جاقتى ءارى مۇقيات پىسىقتالدى. قوعامدا تالقىلانىپ جاتقان وزەكتى ماسەلەلەر قارالىپ, ۇتىمدى پىكىرلەر ايتىلدى. سوعان سايكەس, سەنات «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكس جوباسىنا جانە ىلەسپە جوباعا بىرقاتار ماڭىزدى تۇزەتۋلەر ەنگىزدى. ولار, ەڭ الدىمەن, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا بەرگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان. اتالعان كودەكس جوباسى ۇلت دەنساۋلىعىن نىعايتۋمەن قاتار, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇقىعىن قورعاۋ سياقتى بىرقاتار ماڭىزدى باسىمدىقتاردى قامتيدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل قۇجات وتاندىق مەديتسينانىڭ وركەندەۋىنە ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىز», دەدى م.اشىمباەۆ.
سونداي-اق دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدى جانە قىلمىستىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى ەكى وقىلىمدا قابىلدادى.
بۇل قۇجات مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ اياسىندا ازىرلەنگەن. زاڭ جوباسىنىڭ باستى ماقساتى – بۇزىلعان نەمەسە داۋلى ماتەريالدىق سۋبەكتيۆتى قۇقىقتاردى نەمەسە زاڭمەن قورعالاتىن مۇددەلەردى ناقتى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى سوت اكتىلەرى مەن وزگە دە ورگانداردىڭ اكتىلەرىن ماجبۇرلەپ ىسكە اسىرۋ ءتارتىبىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ. سونداي-اق زاڭ جوباسى جالا جاپقانى ءۇشىن جاۋاپتىلىقتى قىلمىستىق سيپاتتان ارىلتۋدى كوزدەيدى.
زاڭ جوباسى سوت ورىنداۋشىسى قابىلدايتىن ءىس جۇرگىزۋ قۇجاتتارىن, ءىس-ارەكەتتەردى وڭتايلاندىرۋعا جانە وسى ءىس-ارەكەتتەردىڭ دايەكتىلىگىن ايقىنداۋعا, جەكە سوت ورىنداۋشىلارى كەڭسەسىنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋگە, ولاردىڭ تارتىپتىك تاجىريبەسىن جەتىلدىرۋگە, تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ تاراپتارى ءۇشىن ماجبۇرلەپ ورىنداتۋ جۇيەسىنىڭ اشىقتىعى مەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعى مەن بوستاندىعىن ىسكە اسىرۋدا قىلمىستىق جانە اكىمشىلىك زاڭنامانىڭ ەرەجەلەرىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان.
سەنات وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تسيفرلى تەحنولوگيالاردى رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ ەكى وقىلىمدا قابىلداندى. قۇجاتتىڭ مىندەتتەرى – دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاندى جانە ونىڭ نەگىزگى فۋنكتسيالارىن ايقىنداۋ, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا بايلانىستى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەۋ جانە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ كەزىندە جاعداي جاساۋ, بەينە مونيتورينگتىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن قۇرۋ جانە ونىڭ جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز بەلگىلەۋ. زاڭدى قابىلداۋ ازاماتتاردىڭ جەكە دەرەكتەرىن قورعاۋ جونىندەگى زاڭنامالىق كەپىلدىكتەردى كۇشەيتۋدى, يندۋستريالىق, يننوۆاتسيالىق, سىرتقى ساۋدا قىزمەتى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن اجىراتۋدى, «زياتكەرلىك روبوت» ۇعىمىن زاڭنامالىق ايقىنداۋدى, ەلەكتروندى ونەركاسىپ سالاسىندا مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگاندى ايقىنداۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
پالاتا وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ دا قابىلداندى. قۇجاتتىڭ ماقساتى – تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى قۇقىقتىق قاتىناستاردى ودان ءارى جەتىلدىرۋ, تۇتىنۋشىلىق داۋلاردى سوتقا دەيىن رەتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ءرولى مەن مارتەبەسىن كۇشەيتۋ, سونداي-اق بيزنەستىڭ تۇتىنۋشىلار الدىنداعى الەۋمەتتىك جانە ماتەريالدىق جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ. قۇجات تۇتىنۋشىلاردىڭ شاعىمدارىن قاراۋدىڭ 3 ساتىلى جۇيەسىن ەنگىزۋگە, ۇكىمەت جانىنداعى كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگان سانالاتىن تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى مەكەمەارالىق كەڭەس قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ جونىندەگى شارالار ەنگىزۋگە جاعداي جاسالماق.
بۇدان باسقا, «اۆتوموبيل كولىگى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالدارىن قاداعالاپ وتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭى قابىلداندى. زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى – ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى جانە ونىڭ ينفراقۇرىلىمىن پايدالانا وتىرىپ, ترانزيتتىك تاسىمالداردى قاداعالاۋ جۇيەسىن قۇرۋ, سونداي-اق وسىنداي جۇيەنىڭ ۇلتتىق وپەراتورىن جانە ونىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل ءتارتىبىن ونىڭ ىشىندە ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارىمەن بىرلەسە انىقتاۋ. قۇجاتتىڭ نەگىزگى مىندەتتەرىنە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭناماسىنا سايكەس كونكۋرستىق نەگىزدە حالىقارالىق تاسىمالداردى قاداعالاۋ جۇيەلەرىنىڭ ۇلتتىق وپەراتورىن ايقىنداۋ جونىندەگى ۇكىمەت قۇزىرەتىن بەلگىلەۋ; قازاقستان اۋماعى ارقىلى اۆتوموبيل تاسىمالدارى كەزىندە ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى قولدانۋ جونىندەگى زاڭناما نورمالارىن بەكىتۋ, سونداي-اق ءوزارا ءىس-قيمىل, پلومبالاردى جالعا الۋ, جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەلەرىن رەتتەۋ جاتادى.
