ايماقتار • 29 مامىر، 2020

«قازاقستان: تاريحي تاعىلىم ساياساتى» حالىقارالىق  ونلاين كونفەرەنتسياسى ءوتتى

34 رەت كورسەتىلدى

نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى دوستىق ۇيىندە «قازاقستان: تاريحي تاعىلىم ساياساتى» حالىقارالىق  ونلاين كونفەرەنتسياسى ءوتتى. بۇل تۋرالى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.

كونفەرەنتسيا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە وراي «تاريحتان تاعىلىم – وتكەنگە تاعزىم» اتتى جىل سايىنعى حالىقارالىق جوباسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلدى.

ونلاين-كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا قر پرەزيدەنتىنىڭ اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى د.ءا.اباەۆ، قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ج.ق.تۇيمەباەۆ، رەسەي حالىقتارى اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ توراعاسى، ەۋرازيا حالىقتارى اسسامبلەياسى باس حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى س.ك.سميرنوۆا، بەلارۋس ۇلتتىق جينالىسى وكىلدەر پالاتاسىنىڭ دەپۋتاتى پ.ل.جدانوۆيچ، رەسەي مەملەكەتتىك گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى، رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ە.ي.پيۆوۆار، ستسەناريست، رەجيسسەر، «الجير» تۇتقىنى ليديا فرەنكەلدىڭ نەمەرەسى د.د.ۆيولينا، قر پرەزيدەنتى مۇراعاتىنىڭ ديرەكتورى د.يۋ.ابدىقادىروۆا، قر پارلامەنتى دەپۋتاتتارى، شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق ساراپشىلار مەن عالىمدار، جازالانعانداردىڭ ۇرپاقتارى، قحا مۇشەلەرى، شىعارماشىلىق جانە عىلىمي زيالى قاۋىم، اسسامبلەيانىڭ عىلىمي-ساراپشىلىق قوعامداستىعى، مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

شارا بارىسىندا سپيكەرلەر قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ا.نازارباەۆتىڭ قازاق حالقىنا قاتىستى تاريحي ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋدەگى رولىنە توقتالدى.

رەۆوليۋتسيا، ازامات سوعىسى، 1921-22 جىلدارداعى اشارشىلىق، ۇجىمداستىرۋ جانە 1932-33 جىلدارداعى اشارشىلىق سالدارىنان ميلليونداعان قازاق تۋعان جەرىن تاستاپ، جان ساۋعالاپ، دۇنيە جۇزىنە شاشىراپ كەتۋگە ءماجبۇر بولدى.

«نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ جازىقسىز جاپا شەككەن قانداستارىمىزدىڭ ءوز وتانىنا ورالۋىن ارماندادى.

ول 1992 جىلعى 28 قىركۇيەكتە الماتىدا الەمنىڭ 30 مەملەكەتىندە تۇراتىن قازاقتاردىڭ باسىن قوسىپ، دۇنيە ءجۇزى قازاقتارىنىڭ ءبىرىنشى قۇرىلتايىن شاقىردى.

دۇنيەجۇزى قازاقتارىنىڭ قاۋىمداستىعى قۇرىلدى جانە شەتەلدە تۇراتىن قازاقتاردى جانە وتانىنا قايتىپ كەلگەن قانداستارىمىزدى قولداۋ ماقساتىندا «وتانداستار» قورى قۇرىلدى.

2017 جىلى وتكەن دۇنيە ءجۇزى قازاقتارىنىڭ V قۇرىلتايىنا 39 ەلدەن كەلگەن 800-دەن استام قازاق دياسپوراسىنىڭ وكىلدەرى جينالدى.

ەلباسى بۇل جيىندا سويلەگەن سوزىندە: ء«بىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا الىستاعى اعايىندى قولداۋدى ەستەن شىعارعان ەمەسپىز. شەتەلدەن 1 ميلليونعا جۋىق قازاقتى ەلگە كوشىرىپ الىپ، قولدان كەلەر بارلىق كومەگىمىزدى جاسادىق» دەپ اتاپ ءوتتى.

ۇلت كوشباسشىسى ءوز حالقىنا جانە تۋعان جەرىنە ادال ءاربىر قازاق ءۇشىن قازاقستاننىڭ ەسىگى ارقاشان اشىق ەكەنىن ەسكە سالدى.

جۇمىستىڭ ماڭىزدى باعىتى الاش وردا پارتياسىن تاريحي، ساياسي جانە قۇقىقتىق جاعىنان اقتاپ الۋ بولدى.

نۇرسۇلتان نازارباەۆ اسسامبلەيانىڭ IV سەسسياسىندا الاش پارتياسىنا قاتىستى قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى - ونىڭ ىشىندە «ۇلتتىق زياتكەرلىك ەليتانىڭ ەشقاشان توقتاتىلماعان جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى» دەپ اتاپ ءوتتى.

ول الاش وردا يدەيالارى مەن قازاقستاننىڭ قازىرگى دامۋىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن كورسەتتى.

سوندىقتان احمەت بايتۇرسىنوۆ، ءاليحان بوكەيحانوۆ، مىرجاقىپ دۋلاتوۆ، مۇحامەدجان تىنىشباەۆ، ماعجان جۇماباەۆ جانە باسقالارى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ تاريحي تىكەلەي ءىزاشارلارى بولىپ تابىلادى.

1988 جىلى قازاقستان كومپارتياسى وك قاۋلىسىمەن قازاق ينتەلليگەنتسياسىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرى: شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى، احمەت بايتۇرسىنوۆ، ءاليحان بوكەيحانوۆ، ماعجان جۇماباەۆ، جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ، مىرجاقىپ دۋلاتوۆ ت.ب. اقتالدى. قازىرگى ۋاقىتتا ارحيۆ ماتەريالدارىن زەرتتەۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا.

ەلباسىنىڭ تاعىلىم ساياساتىنىڭ تاعى ءبىر باعىتى قازاق ۇلتتىق ينتەلليگەنتسياسى وكىلدەرىن تولىقتاي تاريحي اقتاۋ بولىپ تابىلادى.

حح عاسىردىڭ 40-50 جىلدارى ەرمۇحان بەكماحانوۆ، احمەت جۇبانوۆ، بەكەجان سۇلەيمەنوۆ، قاسىم امانجولوۆ، قانىش ساتپاەۆ جانە مۇحتار اۋەزوۆ قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ، كسرو ىشكى ىستەر حالىق كوميسسارياتى جالپى سانى 3720 ادامدى «اگەنت» دەپ تاۋىپ، 183 ۇيىمدى «اشكەرەلەدى».

مەملەكەت باسشىسى ق. توقاەۆ ءوز سۇحباتىندا: «جاپپاي قۋعىن-سۇرگىندەردى، ونىڭ ىشىندە قازاقستان اۋماعىندا دا بولعان قۋعىن-سۇرگىندەردى ۇمىتۋعا بولمايدى... قازاق زيالىلارى تۇرمەلەردە ستاليندىك ساتراپتاردىڭ قولىنان ءىس جۇزىندە جازىقسىز قازا تاپتى» دەپ اتاپ ءوتتى.

قۇرمەتتى قاتىسۋشىلار!

ارقايسىمىزدىڭ ازاماتتىق ءارى گۋمانيستىك پارىزىمىز – تاريحىمىزدىڭ قاسىرەتتى بەتتەرىن ۇمىتپاۋدى ۇرپاقتارىمىزعا ايتىپ، جەتكىزۋ. 

ولار ءۇشىن بۇل – بىرلىك پەن كەلىسىم ساباعى، جالپىۇلتتىق سانانى قالىپتاستىرۋعا اپاتارىن جول. 

بۇگىن جەكەلەگەن سەكتسيالىق وتىرىستار وتكىزىلىپ، ولاردا كونفەرەنتسيا تاقىرىبى جان-جاقتى تالقىلاناتىن بولادى. 

فورۋم جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەيمىن»، - دەي وتىرىپ، جانسەيىت قانسەيىت ۇلى تۇيمەباەۆ كارانتين جاعدايىندا ءوتىپ جاتقان جوباعا ونلاين قوسىلعانداردىڭ بارلىعىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.

پلەنارلىق وتىرىس «دەپورتاتسيا. رەپرەسسيا. تاعىلىم» جانە «اشارشىلىق. سوعىس. ءتالىم» تاقىرىپتارىنداعى پانەلدىك سەسسيالارمەن جالعاستى.

سونداي-اق قاتىسۋشىلارعا قر پرەزيدەنتى مۇراعاتىنىڭ تاريحي-قۇجاتتىق كورمەسى، كارلاگ جانە الجير مۋزەي-مەموريالدىق كەشەندەرىنىڭ ماتەريالدارى بويىنشا تانىستىرىلىمدار ۇسىنىلدى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

جەزقازعاندا دارىگەر جەتىسپەيدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:22

اقش COVID-19 ۆاكتسيناسىن سىناپ كوردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 15:40

اككۋمۋلياتور ۇرلىعى اشىلدى

ايماقتار • بۇگىن، 11:09

بار مەن جوقتىڭ اراسى...

ايماقتار • بۇگىن، 07:55

قامشى فيلوسوفياسى

رۋحانيات • بۇگىن، 07:49

«ءبىز ونلاين كانيكۋلدا...»

ايماقتار • بۇگىن، 07:43

ەۋروكۋبوككە قاتىسادى

فۋتبول • بۇگىن، 07:30

بيىلعى ماۋسىمنان شەت قالا ما؟

حوككەي • بۇگىن، 07:28

كەلەشەگى كەمەل باستاما

ءبىلىم • بۇگىن، 07:24

تالىمگەرلىككە ءازىر

رۋحانيات • بۇگىن، 07:21

كاسىپكەرلەر كومەككە كەلدى

قوعام • بۇگىن، 07:18

تاريحي مۇرانى زەرتتەۋگە كىرىستى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • بۇگىن، 07:16

ۇقساس جاڭالىقتار