ۇلتتىق كەڭەستىڭ ءۇشىنشى وتىرىسى دا, ادامداردىڭ كوپتەن كۇتكەن ماسەلەسىنە ارنالدى. ياعني ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جانە ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارى ماسەلەلەرى كەڭ تالقىلاۋدان ءوتتى.
ءبىلىم بەرۋ – كەز كەلگەن مەملەكەت ءۇشىن ەكونوميكالىق دامۋدىڭ قاينار كوزى بولىپ تابىلادى. ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنان كەيىن وسى سالانىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى ايقىن كورىندى عوي دەپ ويلايمىن. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن, ءبىلىم بەرۋ سالاسىن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىندە قابىلدادىق. ءتىپتى وعان بوي ۇيرەتىپ, اۋەستەنىپ الدىق دەسەم دە ارتىق ەمەس شىعار. شىندىعىنا كەلگەندە, ءبىلىم بەرۋ – بولاشاقتىڭ دامۋ كەپىلى. ءبىلىم – ادام كاپيتالىنىڭ نەگىزى. سوندىقتان دا ءبىلىم بەرۋ – اۋقىمى كەڭ. ول قازاقستان حالقىنىڭ مەملەكەتتى نىعايتۋىنا, ونىڭ دامۋىنا بەلسەنە ارالاسۋىنا جول اشادى.
قوعام قالاي وزگەرسە – ادامزاتتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ورتاسى دا كەڭەيەدى, وزگەرىسكە ۇشىرايدى. الەمدە ءبىلىم بەرۋ سالاسى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلەتىندىگى بولجانۋدا. بۇل تەك قانا ءبىر مەملەكەتتىڭ دەڭگەيىندە شەشىلەتىن ءۇردىس ەمەس.
جاڭا زامان – جاڭا تالاپتار قويىپ وتىر. وسىعان وراي, عالىمدارىمىز بەن ماماندارىمىز فورسايت زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ۇلتتىق قۇندىلىقتار نەگىزىندە دامىتقانى ءجون. وسى سالانىڭ جاڭا مودەلىن جاساۋ قاجەت.
كۇنى كەشە وتكەن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى وتىرىسىندا پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ نەگىزى ستراتەگيالىق مىندەتتەرى جونىندە ەرەكشە وي ايتتى. كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلدى. ياعني ادامي كاپيتال – دامۋ ستراتەگياسىنىڭ وزەكتى كريتەريى بولماق.
قازاقستان ازاماتى مەملەكەتكە, ونىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسا الاتىنداي مامان بولۋى قاجەت. ول ءۇشىن قازاقستان ازاماتتارى ەكونوميكانى دامىتۋ جۇمىسىنا بەلسەنە ارالاسۋى ءتيىس. ويتكەنى ءبىلىمدى, بىلىكتى ادام عانا ەكونوميكانىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسا الادى.
پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسى دامىعان ەلدەردەن ارتتا قالىپ وتىرعانىنا نازار اۋداردى. مۇنىڭ سەبەپتەرى نەدە؟ مەنىڭ ويىمشا, ءبىلىم بەرۋدى رەفورمالاۋدا جۇيەلىلىك بولمادى جانە ونى قارجىلاندىرۋ تومەنگى دەڭگەيدە قالدى. مىنا دەرەكتەرگە نازار اۋدارالىق. قازاقستاندا ءار وقۋشىعا ارنالعان جىلدىق بيۋدجەت دامىعان ەلدەرگە قاراعاندا 10-14 ەسە از ەكەن.
ايتىلعان سىننان قورىتىندى شىعارۋ, مەملەكەتتىك اتقارۋ ورگاندارى عانا ەمەس, زاڭ شىعارۋشى بيلىكتىڭ – قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى دەپۋتاتتارىنىڭ دا قىزمەتىن جانداندىرۋعا باعىت بەرۋگە ءتيىس دەپ ەسەپتەي-
ءمىن.
مەملەكەت باسشىسى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن, ادامي كاپيتال قاجەتتىلىكتەرىن زاماناۋي تالاپتارعا ساي قۇرۋدى تالاپ ەتىپ وتىر, ۇلكەن مىندەتتەر قويىلدى. بولاشاقتا 800-دەن استام جاڭا مەكتەپ سالىنباق. بۇل ءۇردىس مەملەكەت- جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا پرەزيدەنت اۋىل مەن قالا مەكتەپتەرىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋدى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارى رەتىندە قاراستىرعان بولاتىن. ۇلتتىق كەڭەس وتىرىسىندا وسى ماسەلە تاعى دا ۇندەستىك تاپتى. قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ اراسىنداعى الشاقتىقتى جويۋدىڭ ستراتەگيالىق ءمانى بار. ورىن العان ولقىلىقتاردى بولدىرماۋ ءۇشىن جۇزدەن استام جاڭا مەكتەپ-ينتەرنات سالۋ, مۇعالىمدەردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ, پەداگوگيكالىق ماماندىق ستۋدەنتتەرى ءۇشىن شاكىرت اقىنى 42 000 تەڭگەگە دەيىن كوتەرۋ كوزدەلگەن.
جوعارى مەكتەپتىڭ ءبىلىم ساپاسىن جولعا قويۋ – وزەكتى ماسەلە. «ديپلومداردى وڭدى-سولدى تاراتۋعا» جول بەرىلمەيتىن بولادى. ارينە جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتتىرىلادى.
عىلىمى دامىعان ەل – ىرگەلى مەملەكەت! ونى وركەنيەتتى ەلدەر دەڭگەيىنەن كورىپ وتىرمىز. قازاقستان دا وسى باعىتتا داميتىن بولادى. 2025 جىلعا قاراي عىلىمعا بولىنەتىن قارجى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ء(ىجو) 1% قۇراماق. ەڭ باستىسى, بۇل قارجىلار الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەر تۇرعىسىنان قاراستىرىلمايدى. ول – ءبىلىم, عىلىم سالاسىنىڭ ەكونوميكاعا اكەلەتىن ينۆەستيتسياسى رەتىندە بولىنەتىن بولادى.
قازاقستان عىلىمىنىڭ الەمدىك دەڭگەيگە جەتۋى ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەر جاسالىنباق. رەسپۋبليكا عالىمدارى الەمنىڭ جوعارى دەڭگەيلى زەرتتەۋ ورتالىقتارىندا تاعلىمدامادان وتەدى. مەديتسينا, بيولوگيا جانە جاساندى ينتەللەكت سالاسىنىڭ عىلىمي ماماندارىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك اشىلادى.
مەديتسينالىق, بيولوگيالىق زەرتتەۋلەر, اگروونەركاسىپتىك عىلىم, «جاسىل» تەحنولوگيا, ەنەرگيا تيىمدىلىگى سياقتى باعىتتاعى عىلىم ورىستەي تۇسپەك.
مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە ىرگەلى زەرتتەۋلەرمەن اينالىساتىن عىلىمي ۇيىمدارعا قولداۋ كورسەتۋ تۋرالى تاپسىرمالار بەردى. بۇل زەرتتەۋلەر ءبىر رەتتىك گرانتتىق كونكۋرستارعا قاراماستان ۇزدىكسىز جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس.
قوعامنىڭ قوزعاۋشى كۇشى – جاستار. ولاردى عىلىمعا تارتۋعا, دوكتورانتۋرادا وقىتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلدى. بولاشاقتا دوكتورانتتاردىڭ شاكىرتاقىسى 150 مىڭ تەڭگەگە دەيىن وسپەك. وسىنداي مەملەكەتتىك قامقورلىق جاس عالىمداردى ىنتالاندىرۋعا, عىلىمعا كوپتەپ كەلۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە تسيفرلى ەكوجۇيەنى دامىتۋعا سالارالىق عىلىمنىڭ دامۋىن ۇيلەستىرۋ مىندەتى قويىلدى.
پرەزيدەنت سوزىنە وراي, ءبىلىم مەن عىلىم, ەڭبەك رەسۋرستارى, زياتكەرلىك جانە بىلىكتىلىك باسەكەگە قابىلەتتى بولىپ داميتىنى كۇمان كەلتىرمەيدى. ويتكەنى زامان مەن قوعام ۇنەمى وزگەرىستە بولادى. عىلىم دا زاماننىڭ جاڭا سۇرانىستارىنا شۇعىل بەيىمدەلۋى كەرەك. ول ءۇشىن ءار عالىم ىزدەنىپ, ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ وتىرۋى قاجەت.
رۋحاني جاعىنان كەمەلدەنگەن, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى بويىنا سىڭىرگەن جاس ۇرپاق, جاڭا زاماننىڭ جاڭا ادامدارى رەتىندە مەملەكەتتى دامىتۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسا الادى.
قازىر – ينفوكوممۋنيكاتسيا, تەحنولوگيا زامانى. بۇدان قازاقستان دا شەت قالا المايدى. «تسيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى وسى باعىتتا داميتىن بولادى. رەسپۋبليكا ازاماتتارى, وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى الەمدەگى ۇزدىك ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى مەن وقىتۋ تەحنولوگيالارىنا قول جەتكىزە الادى.
ادامي كاپيتال – مەملەكەتتىڭ قوزعاۋشى كۇشى. مىنە, پرەزيدەنت قويعان جوعارى تالاپتار زياتكەرلىك الەۋەتى جوعارى, ەكونوميكانى دامىتا الاتىن ۇلتتىق كادرلارىمىزدى قالىپتاستىرۋعا جول اشادى.
مەملەكەت باسشىسى بايانداماسىندا ايتىلعان مىندەتتەر مەن وي-تۇجىرىمدار ادامي كاپيتالدىڭ نەگىزىندە جۇزەگە اساتىن بولادى. بۇل زامانا سۇرانىسى, ۋاقىت تالابى.
باقىتجان جۇماعۇلوۆ,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى
