كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»
ءبىر كەزدەرى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ كوزىن جويۋعا بار ىنتا-جىگەرىن سالعان اقش گەنەرالى فيليپ شەريدان «بيزون اۋلاۋشىلار تۇراقتى ارميانىڭ وتىز جىلدا اتقارماعان ءىسىن اتقارىپ, ۇندىستەر ماسەلەسىن شەشۋگە قوماقتى ۇلەس قوستى» دەسە, وسى ەلدىڭ پولكوۆنيگى ريچارد دودج «اۋلانعان ءار بيزون – ۇندىستەردىڭ ولىمىمەن پارا-پار» دەپ اشىعىن ايتادى. ۇندىستەردىڭ وسىناۋ قارالى تاعدىرىنا ۇقساس تاۋقىمەت الاش جۇرتىن دا اينالىپ وتكەن جوق. ۇجىمداستىرۋ دەيتىن ۇلى قاسىرەت سويسا ەتى, ساۋسا ءسۇتى, ءتۇبىتى باستىرسا كيىز, تەرىسىن يلەسە قايىس بولعان قازاقتىڭ ءتورت ت ۇلىگىن تۇگەل تارتىپ الىپ, قولدان اشتىق جاسالدى.
اينالدىرعان ون جىلدا ەلدىڭ ەڭسەسىن تىكتەتپەگەن ەكى بىردەي اشتىقتى باستان كەشتىك. وسىلايشا 1919-1922 جىلدارداعى اشتىق 1,5 ملن وتانداسىمىزدىڭ ءومىرىن قيسا, 1931-1933 جىلدارى تاعى 2,5 ملن ادامنىڭ تاعدىرىنا بالتا شابىلدى. «شاش ال دەسە باس الاتىن» شولاق بەلسەندىلەردىڭ «اسىراۋ سىلتەۋ بولماسىن, اشا تۇياق قالماسىن» دەپ ۇرانداتقانىن قايتەرسىز؟!
حوش. نەمىس فيلوسوفى ۆيلگەلم نيتسشە «تۇڭعيىققا ۇڭىلگەن سايىن, تۇڭعيىق سىزگە ۇڭىلە باستايدى» دەۋشى ەدى عوي. قازاقتىڭ قاتپار-قاتپار قارالى تاريحىنا ۇڭىلگەن سايىن, نيتسشە ايتقان ءبىر ءتۇپسىز تۇڭعيىق وزىمىزگە ءۇڭىلىپ تۇرعانداي قىمتىرىلامىز كەلىپ. قىناداي قىرىلعان جازىقسىز جانداردىڭ رۋحى رازى بولسىن, بۇگىنگى ۇرپاق سول ازاپتى جىلداردى ۇمىتپاسىن دەپ ەلىمىزدىڭ بىرنەشە قالاسىنا ەسكەرتكىش تۇرعىزدىق. نۇر-سۇلتاندا «1932-1933 جىلدارداعى اشارشىلىق قۇرباندارىنا تاعزىم» مونۋمەنت ەسكەرتكىشى, پاۆلوداردا «ماڭگى ەسىمىزدە» ەسكەرتكىشى, الماتىدا قولا مەن گرانيتتەن قۇيىلعان «انا» مونۋمەنتى بوي كوتەردى. وكىنىشتىسى سول, سان ءتۇرلى ساۋدا ورىندارىنىڭ مەكەنجايىن جاتقا بىلەتىن تۇرعىندار اشارشىلىق قۇرباندارىنا ارنالعان ەسكەرتكىشتەرگە كەلگەندە كۇمىلجىپ قالادى. قول جايىپ, دۇعا جاساۋ بىلاي تۇرسىن, ونداي ەسكەرتكىشتەردىڭ بار-جوعىنان دا بەيحابار.
وتكەن كۇنگە وكپە كوپ, وكىنىش تە از ەمەس. سوندىقتان بولاشاقتى بولجاماس بۇرىن, كەشەگى تاريحقا تاعزىم ەتۋدى ۇيرەنسەك ەتتى. ء«ولى رازى بولماي, ءتىرى بايىمايتىنىن» بىلمەيمىز ەمەس, بىلەمىز. سوندا دا بولسىن بىلمەگەندەي ءومىر سۇرەمىز...
