كولەمى شاعىن, ماڭىزى زور ءمəجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى جəنە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مəرتەبەسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى», سونداياق «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا مəسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى جان-جاقتى تالقىلانىپ, دەپۋتاتتار تاراپىنان قولداۋ تاپتى. بۇل زاڭ جوبالارى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىندە ايتقان پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا ينستيتۋتىن زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكىتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سəيكەس دايىندالدى. دەپۋتاتتاردىڭ باستاماشى بولعان اتالعان زاڭ جوبالارىن القالى توپقا ءمəجىلىس دەپۋتاتى ازات پەرۋاشەۆ تانىستىردى. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسى الدىن الا دايىنداعان «پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا تۋرالى» زاڭ جوباسىن قازىرگى جاعدايدىڭ تالاپتارىنا سəيكەس قايتا جاڭارتتى. زاڭ جوباسى فراكتسيا دەپۋتاتتارىنىڭ ساپارلارى بارىسىندا جەرگىلىكتى جəنە ۇلتتىق دەڭگەيدە سايلاۋشىلاردىڭ, عالىمداردىڭ جəنە ساياسي قوعام وكىلدەرىنىڭ تالقىلاۋىنان ءوتتى. تالقىلاۋ جۇمىستارى باق بەتتەرىندە جاريالاندى. مىسالى, قاڭتار ايىندا «حابار» ارناسىندا تىكەلەي ەفيردە ءبىر ساعاتتىق پىكىر الماسۋ وتسە, سəۋىردە تəۋەلسىز ينتەرنەت رەسۋرستارىندا شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن تاعى دا ەكى تىكەلەي ەفير ءوتىپ, زاڭ جوباسىنا قولداۋ كورسەتىلدى. ءبىز ءوزىمىزدى ۇسىنىستاردى ەكى زاڭ جوباسىنا بولدىك.
دەگەنمەن پرەزيدەنت تاپسىرماسىنىڭ باستى ماقساتى وپپوزيتسيا وكىلەتتىلىگى مەن ونىڭ زاڭنامالىق تۇرعىدان وپپوزيتسيا تۋرالى ۇعىمى, مəرتەبەسى مەن قۇقىقتىق كەپىلدىكتەرى وسى ساتىدا ناقتى ىسكە اسىرىلۋدا دەپ بىلەمىز. قوس زاڭ جوباسىنىڭ كولەمى كوپ بولماسا دا, ساياسي ماعىناسى مەن تاريحي ماڭىزى زور دەپ سانايمىز», دەدى دەپۋتات. پارلامەنتتىك وپپوزيتسياعا قانداي دا ءبىر مəسەلە بويىنشا ءوز ۇستانىمىن بىلدىرۋگە كەپىلدىك بەرۋ ماقساتىندا زاڭ جوباسىندا ساياسي پارتيالار فراكتسيالارى باسشىلارىنىڭ پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىستارىندا, پارلامەنت ءمəجىلىسىنىڭ جالپى وتىرىستارىندا, تۇراقتى كوميتەتتەردىڭ, جۇمىس توپتارىنىڭ وتىرىستارىندا, پارلامەنتتىك تىڭداۋلار مەن وزگە دە ءىس-شارالاردا ءسوز سويلەۋگە كەپىلدىك بەرىلگەن قۇقىعىن بەكىتۋ كوزدەلەدى. وسى قۇجات ارقىلى پارلامەنتتىك وپپوز يتسياعا پارلامەنت ءمəجىلىسىنىڭ رەگل امەن تىندە كوزدەلگەن تəرتىپپەن كۇنتىزبەلىك جىل دا كەمىندە ءبىر پارلامەنتتىك تىڭداۋ وتكى زۋگە باستاماشىلىق جاساۋ, سونداي-اق پارلا مەنت تىك سەسسيادا كەمىندە ەكى رەت «ۇكىمەت سا عات تارىنىڭ» كۇن ءتəرتىبىن ايقىنداۋ قۇقىعى بەرىلەدى. سونىمەن قاتار پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىس پەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوباسىنا سəيكەس پارلامەنتتىك وپپوزيتسياعا ءوز دەپۋتاتتارىنىڭ اراسىنان ءمəجىلىس تۇراقتى كوميتەتتەرىنىڭ توراعالارى لاۋازىمىنا كانديداتۋرا ۇسىنۋ قۇقىعى بەرىلەدى جəنە تۇراقتى كوميتەتتەردىڭ ءبىرىنىڭ توراعاسى پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا دەپۋتاتتارىنىڭ اراسىنان سايلاناتىنى تۋرالى ەرەجەنى بەكىتۋ ۇسىنىلادى. زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا ءمəجىلىس دەپۋتاتى جانات وماربەكوۆا بايانداماشىدان اتالعان قۇجاتقا سəيكەس كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 12-بابىن 4-تارماقپەن تولىقتىرۋ, ياعني پارلامەنتتىك وپپوزيتسياعا ءبىر سەسسيا ىشىندە كەمىندە ءبىر پارلامەنتتىك تىڭداۋعا باستاماشىلىق جاساۋ قۇقىعىن بەرەتىن نورما قانشالىقتى قاجەت ەكەنىن cۇرادى. ويتكەنى قولدانىستاعى زاڭنىڭ 12-بابىندا دەپۋتاتتاردىڭ پارلامەنتتىك تىڭداۋعا باستاماشىلىق جاساۋىنا ەشبىر شەكتەۋ جوق دەپ كورسەتىلگەن ەكەن. – دۇرىس ايتاسىز, زاڭ دەپۋتاتتاردىڭ پارلامەنتتىك تىڭداۋعا باستاماشىلىق جاساۋ قۇقىعىن شەكتەمەيدى. بىراق, پارلامەنتتىك كوپشىلىكتىڭ ورنى شەشۋشى ەكەنىن ءبəرىمىز جاقسى بىلەمىز. ال وسى زاڭنىڭ ماقساتى – پارلامەنتتىك وپپوزيتسيانىڭ قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋ. قوعامدى الاڭداتاتىن سۇراقتاردىڭ كوشەدە ەمەس, پارلامەنت قابىرعاسىندا كوتەرىلگەنىن قالايمىز. سول ءۇشىن وپپوزيتسياعا كەمىندە سەسسيا سايىن پارلامەنتتىك تىڭداۋلار دەڭگەيىندە وزەكتى مəسەلەلەردى قوزعاۋعا مۇمكىندىك بەرۋىمىز كەرەك, – دەدى ازات پەرۋاشەۆ. وسى تۇستا سوزگە ءمəجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين ارالاسىپ, بۇل نورمانىڭ باسقا نورمالارمەن سالىستىرعاندا ۇلكەن ايىرماشىلىعى بار ەكەنىن, ەندى زاڭ دەڭگەيىندە پارلامەنتتىك وپپوزيتسياعا كەمىندە ءبىر رەت پارلامەنتتىك تىڭداۋ وتكىزۋ مۇمكىندىگى بەرىلەتىنىن, بۇل بۇرىن بولماعانىن اتاپ ءوتتى.
– زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسى قاسىمجومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن əزىرلەندى. وسىعان وراي ءمəجىلىس دەپۋتاتتارى باستاماشى بولعان وسى قۇجاتتا العاش رەت «پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا» دەگەن ۇعىم ەنگىزىلدى. بۇل – پارلامەنت تاريحىندا بۇرىن بولماعان, بىراق ۋاقىت تالابىنا ساي جاسالىپ وتىرعان وتە قاجەتتى قادام. سەبەبى پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا – دەموكراتيانى ودان ءəرى نىعايتۋعا, پارلامەنت جۇمىسىن دامىتۋعا, سونىمەن بىرگە اشىق جəنە ەركىن قوعامدى قامتاماسىز ەتۋگە ىقپال ەتەتىن بولادى. سوندىقتان دامىعان ەلدەردىڭ تəجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, وسى زاڭ اياسىندا, ءتيىمدى پارلامەنتتىك وپپوزيتسيا قالىپتاستىرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز, – دەدى نۇرلان نىعماتۋلين. تالقىلاۋدى قورىتىندىلاعان ءمəجىلىس توراعاسى وسى زاڭ جوباسى جəنە ونى ءىس جۇزىندە قولدانۋ ازاماتتاردىڭ, جالپى العاندا قوعام مۇددەسى اياسىندا جەتىلدىرىلىپ وتىراتىنىن ايتتى.
ماقتاارالداعى جاعدايعا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى جالپى وتىرىستىڭ كۇن تəرتىبىندە بىرقاتار قۇجاتتار ەكىنشى وقىلىمدا ما قۇل داندى. ولار – Əكىمشىلىك ءرəسىم دىك-پروتسەستىك كودەكسىنىڭ جوباسى جəنە وعان ىلەسپە زاڭ جوباسى, سونداياق əكىمشىلىك رəسىمدىك-پروتسەستىك زاڭنام اسى; اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ; تۇتىن ۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مəسەلەلەرى بويىنشا كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋگە باعىتتالعان زاڭ جوبالارى. بۇعان قوسا دەپۋتاتتار بىرقاتار جاڭا زاڭ جوبالارىن جۇمىسقا الدى. جيىن سوڭىنا قاراي مəجىلىسمەن قۇدايبەرگەن ەرجان Nur Otan پارتياسى فراكتسياسىنىڭ جəنە «اق جول» قازاقستان دەموكراتيالىق پارتياسى فراكتسياسىنىڭ ءبىر توپ دەپۋتاتىنىڭ اتىنان تۇركىستان وبلىسى ماقتاارال اۋدانىندا قىزىل سۋ سالدارىنان ورىن العان تەحنوگەندى توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى اسقار مامينگە ساۋال جولدادى. وزبەكستانداعى «ساردوبا» سۋ قويماسى بوگەتىنىڭ بۇزىلۋى سالدارىنان ماقتاارال اۋدانىنىڭ بىرقاتار ەلدى مەكەنى سۋ استىندا قالدى. بۇگىنگى تاڭدا رەسمي دەرەكتەر بويىنشا اۋداندا 10 ەلدى مەكەن, 800-دەن اسا تۇرعىن ءۇي, 3 مەكتەپ, 5 بالاباقشا, 4 مەديتسينالىق نىسان سۋ استىندا قالىپ, 31 مىڭنان اسا تۇرعىن ەۆاكۋاتسيالاندى. بۇعان قوسا ديقان-فەرمەرلەردىڭ 7600 گەكتارعا جۋىق ەگىن القابىن سۋ باستى. – ۇكىمەتتىك كوميسسيا سۋ العان تۇرعىن ۇيلەرگە كەلگەن زالالدى باعالاۋدا تەك ءۇيدىڭ سالىنعان ماتەريالىنا عانا ەمەس, ءۇيدىڭ تەكشە مەترلىك كولەمى مەن تۇرعىندار سانىن نەگىزگە الۋىن سۇرايمىز. كەيبىر تۇرعىنداردىڭ ءوز م ۇلىكتەرىن رəسىمدەپ ۇلگەرمەگەندەرى دە بولادى. وسى جاعدايدى ەسكەرۋ قاجەت. جەراستى سۋلارىنىڭ جاقىن ورنالاسقانىن ەسكەرە وتىرىپ, سۋ باسقان جەرلەردى بابىنا كەلتىرۋ ماقساتىندا درەناج جۇيەلەرىن قولدانۋدى جəنە قاشىرتقىلاردى ىسكە قوسۋ قاجەت دەپ سانايمىز. ديقاندارعا ەگىندى قايتا ەگۋگە قولداۋ جولدارىن قاراستىرا وتىرىپ, ونىڭ ىشىندە اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكا, جانار-جاعارمايمەن جەدەل قامتاماسىز ەتەتىن جəنە ەگىستىك القاپتاردا ۋاقىتشا پانالايتىن مۇمكىنشىلىك جاساۋ كەرەك. سونىمەن بىرگە ديقاندارمەن اقىلداسا وتىرىپ, قىسقا مەرزىمدە ءونىم بەرەتىن داقىلداردى ەگۋدى جəنە وعان كەرەكتى تۇقىمداردى جەتكىزىپ بەرۋدى جəنە كەيىن الىنعان ءونىمنىڭ ساتىلۋىنا بايلانىستى شارالاردى ىسكە اسىرۋ كەرەك, – دەدى قۇدايبەرگەن ەرجان.
سونداي-اق دەپۋتاتتىق ساۋال كارانتين جاعدايىندا تۇرعىندارعا مەديتسينالىق كومەك بەرۋ مəسەلەسىنە اسا مəن بەرۋدى ۇكىمەتتىڭ قاپەرىنە سالدى. وتىرىستى قورىتىندىلاعان ءمəجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋلين كەلە جاتقان وتان قورعاۋشى كۇنىمەن جəنە ۇلى جەڭىس كۇنىمەن قۇتتىقتادى. وسى رەتتە سپيكەر وسكەلەڭ ۇرپاققا لايىقتى ۇلگى كورسەتىپ كەلە جاتقان سوعىس جəنە ەڭبەك ارداگەرلەرىنە قۇرمەت ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, پارلامەنت قابىلداپ, مەملەكەت باسشىسىنا قول قويۋعا جىبەرىلگەن «ارداگەرلەر تۋرالى» زاڭدا ارداگەرلەرگە əلەۋمەتتىك كەپىلدىكتەر مەن جەڭىلدىكتەردى بەلگىلەيتىن قۇقىقتىق نورمالار العاش رەت جۇيەلەنىپ, بىرىكتىرىلدى.
