ادەبيەت • 26 مامىر، 2020

پۋليتتسەر سورەسىندەگى ءۇش كىتاپ

66 رەت كورسەتىلدى

جۋىردا جۋرناليستيكا مەن ادەبيەتتەگى، مۋزىكا مەن تەاترداعى ايتۋلى سىيلىقتاردىڭ ءبىرى – پۋليتتسەر سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى ماراپاتتالدى. وزەكتى الەۋمەتتىك تاقىرىپتاردى كوتەرگەن، ساياسي ايلا-امالداردىڭ استارىن دايەكتى دەرەكتەرمەن ناقتىلاعان تەرەڭ زەرتتەۋلەر مەن قوعام كەلبەتىن ايشىقتاعان ادەبي شىعارمالار جۇلدەلى ورىننان كورىندى. وسى ورايدا جانرلىق سيپاتى مەن كوركەمدىك-يدەيالىق ىزدەنىستەرى ءۇشىن ءار جىلدارى پۋليتتسەر سىيلىعىنىڭ يەگەرى اتانعان ۇزدىك توپتامانى نازارعا ۇسىنامىز. تاقىرىپ اياسى ارقيلى ءارى تارتىستى سيپاتىمەن ەرەكشەلەنەتىن بۇل تۋىندىلار كىمدى بولسىن بەيجاي قالدىرماسى انىق.

كولسون ۋايتحەد،

«جەراستى تەمىر­جولى»، 2017 جىل

الەمنىڭ بىرنەشە بەدەلدى ماراپا­تىنا يە بولعان رومان بىرقاتار ادە­بيەت­تانۋشىلار مەن بەلگىلى قوعام قاي­راتكەرلەرىن تاڭعالدىرعان تۋىندى بولدى. روماندا امەريكاداعى قۇل­دىق­قا قارسى كۇرەس تۋرالى باياندالادى. جازۋ­شى قيالدى ناتۋراليزممەن، تاريحي شىندىقتى سول فانتاستيكالىق كوركەم ادە­بيەتپەن ۇيلەستىرەدى. ال تاريحي دەرەكتەر كەڭ كولەمدى مىسال تۇرىندە بەرىلگەن. كوركەم تۋىن­دىعا دجوردجياداعى ماقتا پلانتاتسياسىنان «جەراستى تەمىر­جولى» ارقىلى سولتۇستىككە قاشاتىن كورە ەسىم­دى قارا ءناسىلدى قۇلدىڭ جانكەشتى تاع­دىرى ارقاۋ بولعان. بۇل «جەراستى تەمىر­جولى» – XVIII عاسىر­دىڭ سوڭىندا امە­ريكادا قۇلداردى قۇتقارۋ جانە ولاردى وڭ­تۇستىكتەن بوس شتاتتارعا نەمەسە كانا­داعا شىعارۋ ءۇشىن جاسالعان قۇپيا جولدار مەن باسپانا جۇيەسى دەپ اتالدى. شىن­تۋاي­تىندا بۇل ەشقانداي جەراستى دا، تەمىر جول دا ەمەس، مەتافورالىق سيپاتتا قول­دا­نىلعان جال­پىلاما اتاۋ. وسىلايشا كوز­دەن تاسا جاسىرىن جول ارقىلى ساپارلاۋشىلار بەكەتتەر اراسىندا «كوندۋكتورلار» دەپ اتالاتىن كولىكپەن تاسىمالدانادى. جان ۇشىرا قاشقان كورا دا وسى ءبىر بوستاندىققا اپارار ازاپتى تەمىر جول بويىندا باسىن تاۋەكەلگە تىگەدى، ويت­كەنى ارتىندا قۇلدىقتىڭ قا­مىتى مەن ءولىم وكشەلەي قۋىپ كەلە جاتىر ەدى. ال ايگىلى «اي جا­رىعى» مەن «قىمباتتى اق ادامدار» سەريا­لىنىڭ رەجيسسەرى بارري دجەن­كينس جۋىق ارادا شى­عارمانى Amazon ءۇشىن ەكرا­ني­زاتسيالاۋعا ۋادە بەرگەن بولاتىن.

 

ۆەت تان نگۋەن،

«جان­اشىر»،  2016 جىل

2

ۆەتنامدىق پروفەسسوردىڭ بۇل دەبيۋتى 2016 جىلدىڭ ەڭ كوپ تالقىلانعان رومانىنا اينالدى. جيىرمادان استام بەدەلدى باسىلىمدا «جىل باسىلىمى» بولىپ تانىلىپ، حالىقارالىق سىيلىقتاردىڭ جەڭىمپازى اتاندى. اۆتور روماندى سايگوننىڭ قۇلاۋىنىڭ (سوعىستىڭ اياق­تالعانىن بىلدىرەدى) قىرىق جىلدىعىندا جاريالانۋى تەگىن ەمەس. ويتكەنى ۆەت­نام سوعىسىنىڭ تاريحىنا رەسمي، ادەتتەگى جاتتاندى كوزقاراس تۇر­­عىسىنان قاراعان بولار دەپ وي­لاساڭىز قاتەلەسكەن بولار ەدىڭىز. كوركەم شىعارمانىڭ وزەگى بولعان كەيىپكەرلەر گالەرەياسى الۋان وبرازعا باي، مىسالى، سوڭعى ۇشاقپەن امەريكاعا قاشىپ بارىپ، لوس-اندجەلەستە اياق سۋى­تاتىن ۆەتنامدىق گەنەرال­دار­دىڭ قايشىلىقتى كەزەڭىن الىڭىز. ارالارىندا ءوزىنىڭ كىمگە جاقتاساتىنىن ويلاعان كوممۋنيستىك شپيون جانە بار. ادام مەن قوعام اراسىنداعى تارتىس پەن ساباقتاستىقتى تاريحي فانتاستيكا ارقىلى سۋرەتتەگەن رومان باتىس وركەنيە­تىنىڭ يگىلىكتەرىنە تارتىلىپ جات­قان، دەيتۇرعانمەن شى­عىس سوعى­سى­نىڭ قاسىرەتىن دە ۇمىت­پاعان «قوس سانالى» ادام جايىندا ءسوز قوزعايدى. ءوز كەزەگىندە New York Times «تاماشا دەبيۋت! بۇل – تريل­لەر ءارى الەۋمەتتىك ساتيرا»، دەپ جازدى.

 

مەريلين روبينسون،

«گا­لااد»، 2016 جىل

2

امەريكانىڭ بۇگىنگى جازۋ­شىلارىنىڭ اراسىنداعى قا­دىرلىسى – مەريلين روبينسون. تىڭ وبرازدار تۋدىرعان جازۋشى بۇگىنگە دەيىن ءتورت رومان ۇسىندى، العاشقىسى ء«ۇي شا­رۋاشىلىعى» بولسا، ەكىنشىسى وسى «گالااد». اتتاي 24 جىل وتسە دە جا­زۋ­شى­نىڭ جاڭا مازمۇنعا لايىق كو­تەرگەن تاقىرىپتارى تۇعىرىنان تايعان جوق، جازۋ­شىنىڭ قاعاز بەتىندەگى تىلەگى مەن اڭسارى تەرەڭدىكتى ىز­دەۋمەن، تىنىش ءومىر سۇرۋ­مەن، حا­قيقات جارىعىمەن اس­تاسىپ جاتتى. قاراپايىم ادامدار تاع­دىرى مەن كىش­كەنتاي قالالار روبينسون شى­عارما­شىلىعىن ەكپىندى، تۇتاس جاندى قوزعالىسقا تولىقتىردى.

روماننىڭ باس كەيىپكەرى دجون ەيمس جاڭا الەم­نىڭ تابال­دىرىعىندا تۇر­عان جەتى جاسار ۇلى­نا عاسىرلار تو­عى­سىنداعى اڭگىمەنى بايان ەتەدى. بالا­سى­نىڭ ەرجەتكەنىن كورمەيتىنىن ويلاپ، ءومىردىڭ ءتۇرلى سىناقتارىندا قول­داۋ كور­سەتە المايتىنىن ءتۇسى­نىپ، ۇلىنا حات جازادى. ۇلكەن جازۋشىنىڭ قالامىنان شىق­قان بەينەلەر كورنەكىلىگىمەن كوز تارتادى، ىشكى تول­عانىستارى ارقى­لى شەر­تىلگەن ءومىر تىنى­سىن تەرەڭ، جان-جاقتى سۋرەت­تەيتىن شى­عار­مادا تۇراقتىلىق، ماحاببات پەن ءۇمىت سال­تانات قۇرادى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار