قوعام • 20 مامىر، 2020

اۋىل تۇرعىندارى جايىلىمنان تارشىلىق كورىپ وتىر

178 رەت كورسەتىلدى

قوستاناي وبلىسىنىڭ سولتۇستىك اۋداندارىندا جايىلىمنان تارشىلىق تارتىپ وتىرعان ەلدى مەكەندەر بارشىلىق. ماسەلەن، التىنسارين اۋدانىنا قاراستى سيلانتەۆ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى ءۇيىنىڭ جانىنا مال باققانى ءۇشىن 27 780 تەڭگە ايىپپۇل تولەدى.

سەبەبى جەرگىلىكتى ءىرى سەرىكتەستىك ەلدى مەكەننىڭ ىرگەسىنە دەيىنگى جەرگە كوپجىلدىق ءشوپ ەگىپ تاستاعان. اۋىل شەتىندەگى 30 شاقتى ءۇيدىڭ مالى 50 مەتردەن ءارى ۇزاسا، يەسى جاۋاپقا تارتىلادى. وبلىس ورتالىعىنان 50 شاقى­رىم قاشىق جاتقان سيلان­تەۆ وباعان اۋىلدىق وكرۋگى­نە قارايدى. ەلدى مەكەن تۇرمىس­قا قولايلى: ءار ۇيگە تابيعي گاز جانە سۋ قۇبىرى كىرىپ تۇر. ەش­كىم قىستاي وت جاعىپ، كۇل شىعا­رىپ اۋرەگە تۇسپەيدى. اۋىز سۋ دا جىلى ءۇيدىڭ ىشىندە. بىراق قول­داعى ءبىردى-ەكىلى مال باسىن كو­بەيتۋ قيىن. نەگىزگى كۇنكو­رىس كوزى اۋلاسىنداعى ءتورت ت ۇلىك بول­عان­دىقتان، بۇل ماسەلە ءبىراز جىلداردان بەرى اۋىل تۇر­عىن­دارىنىڭ باس اۋرۋىنا اينالعان.

زەينەتكەر ناعاشىباي ال­پى­سوۆ سيلانتەۆتەگى شەتكى ۇيلەردىڭ بىرىندە تۇرادى. قاريا ون شاقتى ۇساق مال، ەكى سيىر ۇستايدى ەكەن. جەر كوگەرگەن سوڭ، اۋىل مالىن باعاتىن باقتاشى شىققانشا، مالدى كوزدەن تاسا قىلماۋعا تىرىسامىز دەيدى ول. ويتكەنى ءدال ەسىكتىڭ الدىنداعى اشىق القاپتى تۇگەلدەي الپاۋىت سەرىكتەستىككە تيەسىلى شابىندىق الىپ جاتىر.

قوستاناي

– حالىق مال ۇستايىن دەسە، جايىلىم جوق. ءدال تەرەزەنىڭ تۇبىندە 390  گەكتارداي جەر جاتىر. مۇندا بۇرىن ەگىن ەككەن. ۇشاقپەن اۋەدەن ءدارى شاشا باستاعان سوڭ حالىق شۋلاپ، اقىرى كوپجىلدىق ءشوپ ەگىپ تاستادى. ەندى سەرىكتەستىك وسى شابىندىق جەرگە مال تۇسىرمەي وتىر. وتكەن ايدا ورازا باستالىپ، ءدال اۋىز بەكىتكەن كۇنى قولىمىزداعى ازعانتاي مالدى ءسال وتتاسىن دەپ جىبەرە قويىپ ەدىك. ساعات كەشكى 17.00 شاماسىندا مال جايىپ جۇرگەن بالامدى پوليتسيا ۇستاپ الىپ، ەسكەرتۋ حاتتاماسىن تولتىرتىپتى. ساعات 21.30-دە اۋىز اشىپ جاتىر ەدىك، ۇيگە پوليتسيا كەلىپ، بالامدى الىپ كەتتى. سويتسە جايىلىمعا تۇسكەن مال ءۇشىن ءبىر كۇندە ەكىنشى رەت حاتتاما تولتىرىپ، 50 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىپ، ەگەر ءبىر جەتىنىڭ ىشىندە تولەسەڭ 50 پايىزبەن قۇتىلاسىڭ دەپ ەسكەرتىپتى، – دەدى اقساقال.

بۇعان دەيىن راشيت قوي­شىباەۆتىڭ دا مالىن القاپقا ءتۇستى دەپ جەر يەلەرى قاماپ قويىپتى. مۇنىڭ اياعى ايتەۋىر ايىپپۇل سالۋعا جەتپەي تىن­عان. تۇرعىننىڭ ايتۋىنشا، جايىلىم تاپشىلىعىنان بيىل بۇزاۋلاعان سيىردىڭ كۇي جيناۋى قيىن، ىڭىرشاعى شىققان جانۋار ءسۇتتى دە از بەرەتىن كورىنەدى.

– ءبىز عانا ەمەس، كورشىلەس جاتقان كىشى چۋراكوۆ، وبا­عان اۋىلدارى دا جايىلىم تاپشىلىعىنىڭ زاردابىن تارتىپ وتىر. كەزىندە اۋىلدىڭ ءدال ىرگەسىنەن 50-100 مەتر­دەن ءارى قارايعى جەردىڭ ءبارىن جەرگىلىكتى سەرىكتەستىك مەن­شىك­تەپ العان. حالىقپەن ساناس­قان جوق. سوندىقتان ول كەز­دەگى جەر ءبولىنىسىن زاڭسىز دەپ سانايمىز. «جايىلىمدار تۋرالى» زاڭ بويىنشا ەگىن ەلدى مەكەننەن كەمىندە 5-7 شا­قىرىم قاشىق ورنالاسۋ كەرەك. بىزگە اكىمدىك شالعاي­دان جايىلىم ۇسىنىپ وتىر. چۋ­راكوۆ، وباعان، سيلانتەۆ اۋىل­دارى التى اي جاز مال باعا­تىن ول جەردىڭ كولەمى ازدىق ەتەدى. الا جازداي جىل­قى، سيىر، قوي-ەشكىنىڭ ءبارى سول الاقانداي جەردە جۇرە­دى. كۇزگە سالىم ول جەردىڭ شا­ڭى شىعىپ، ساۋىن سيىردان ءسۇت تە شىقپاي قالادى. ەل­با­­سى نۇرسۇلتان نازارباەۆ اۋىل حال­قىنا قاراپ وتىرماي، مال باعىپ، ودان ءونىم الىپ ۇيرەنۋدى ۇنەمى قايتالاپ كەلەدى. جەرگىلىكتى بيلىك وسىنى ەسكەرىپ، حالىقتىڭ مۇڭ-مۇق­تاجىنا قۇلاق اسۋى ءتيىس. جا­يى­لىم – اۋىل ءۇشىن ءونىم شى­عا­راتىن زاۋىت سەكىلدى دۇ­نيە. سوندىقتان وب­لىس باس­شى­­لى­­عى كەزىندە جەكە­نىڭ مەن­شى­گى­­نە ءوتىپ كەتكەن سەلانتەۆ پەن وبا­­عان اۋىلدارىنىڭ ىر­گە­­سىن­دەگى جەردى حالىق يگىلىگى­نە قاي­­­تا­رىپ بەرۋگە كۇش سال­عانى دۇرىس، – دەيدى راشيت قويشىباەۆ.

داۋلى جەر الپاۋىت سەرىك­تەس­تىك «ولجا-اگرو­نىڭ» «ولجا-بەلياەۆ» دەيتىن بولىم­شەسى­نە قارايدى ەكەن. شارۋا­شىلىق باسشىسى ماق­سۇت جالەل ۇلى:

– «اڭگىمە زاڭ بويىنشا ءبىزدىڭ مەنشىگىمىزدەگى №11 ەگىس القابى تۋرالى بولىپ وتىر. ول جەر ءبىزدىڭ ءشوپ شاباتىن شابىندىق. ەندى بۇل جەردىڭ سەرىكتەستىك مەنشىگىنە قالاي وتكەنىندە شارۋام جوق. ءوزىم مۇندا ءبىر جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ جاتىر­مىن. سەرىك­­تەستىكتىڭ جەرى بولعان­دىق­­تان، ءبىز ول جەردەن ءشوپ شابا­مىز. بىراق اۋىلدىڭ مالى كوك­­تەم شىعا تاپتاپ، ءشوپتى جەپ قويىپ جاتىر. تالاي رەت ەسكەرت­­تىك، ەل قۇلاق اسار ەمەس. سون­دىق­تان شابىندىقتى بوگدە مال­­دىڭ تۇياعىنان قور­عاپ قالۋ ءۇشىن پوليتسيانىڭ كومە­گى­نە جۇگىنۋگە تۋرا كەلدى. ءبىز ول جەردەن اجەپتاۋىر، 300-400 تو­ن­ناداي ءشوپ الامىز. ودان وسى اۋىلدا تۇراتىن جۇ­مىس­شى­لارىمىزعا دا ۇلەس­تىرىپ بەرەمىز. بىلتىر، مى­سالى، ءار جۇ­مىس­شىعا 4 تون­نادان ءتۇسى­رىپ بەر­دىك، – دەدى ماقسۇت جالەل ۇلى.

سيلانتەۆتى قوسقاندا بەس ەلدى مەكەن كىرەتىن وباعان اۋىل­دىق وكرۋگىندە تۇراتىن 3 مىڭ­نىڭ ۇستىندەگى حالىق 500-دەن استام سيىر، مىڭعا تارتا ۇساق مال، 100-گە تارتا جىل­قى ۇستايدى ەكەن. ال جا­يى­لىم كولەمى 3 مىڭ گەكتار­دان اسادى. «بۇل بىزگە جەتكىلىكتى» دەيدى اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمى بەيبىت سەيىلحان. ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى كيكىلجىڭ تۇر­عىنداردىڭ مالدى قاراۋسىز جىبەرۋىنەن تۋىنداپ وتىر. ال اۋىلداعى شەتكى ۇيدەن نەبارى ەلۋ مەتر قاشىقتاعى جەر جەكەنىڭ مەنشىگىنە قالاي ءوتىپ كەتكەنى بەيمالىم.

تۇرعىندار جەرگىلىكتى بي­لىك وكىلدەرىنە اۋىلدان شال­عاي جاتقان اكىمدىككە تيە­سىلى جەرلەردى الپاۋىت سەرىك­تەستىك مەنشىگىنە ءوتىپ كەتكەن اۋىل ىرگەسىندەگى جايىلىمعا اۋىستىرىپ بەرۋ تۋرالى تالاپ قويىپ وتىر.

– ءبىزدىڭ قازىر ول شارۋا­شىلىققا وسىنى پايدا­لا­نىڭدار دەپ بەرە قوياتىن ەگىن­گە، شابىندىققا قولايلى جەرى­مىز جوق. سوندىقتان بۇل تۋرا­لى ماسەلە كوتەرىلگەن جوق. اۋىل ارقىلى وتەتىن كۇ­رە جول­دىڭ ارعى بەتىندە جەر جەتە­­دى. حالىقتىڭ قولىنداعى 561 باس سيىرعا بىزدە 1683 گەكتار جايىلىم بار. بۇل مال با­سى­نا شاققاندا 3 گەكتاردان كەلەدى، سوندىقتان جايى­لىم جەتكى­لىكتى، – دەپ كەسىپ ايت­قان اۋىل اكىمى تۇرعىن­دار­دى الاڭ­دات­قان جايىلىم ماسە­لەسىن وزەكتى سانامايتىنىن اڭعارتتى.

دەمەك اۋىل ىرگەسىندەگى جايى­­لىمعا قولايلى جەر تەلى­­مىن مەملەكەت مەنشى­گىنە قاي­تارۋ تۋرالى تۇرعىن­­دار­دىڭ تالابى دا قاراستى­رىل­مايدى دەگەن ويعا قالدىق.

 

قوستاناي وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلگە كەرەك ەكى كىتاپ

رۋحانيات • بۇگىن، 08:52

«عارىشقا اپارار جول»

رۋحانيات • بۇگىن، 08:50

العاشقى عارىش ايلاعى

وقيعا • بۇگىن، 08:48

تاريحي جەرلەردىڭ تاعىلىمى بولەك

رۋحانيات • بۇگىن، 08:30

شيرەك فينالدا ءسۇرىندى

تەننيس • بۇگىن، 08:11

ەل-كلاسيكودا جەڭىسكە جەتتى

فۋتبول • بۇگىن، 08:06

رۋحى بيىك ەل ەشقاشان جەڭىلمەيدى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:05

يزرايلدەن باسىم ءتۇستى

سپورت • بۇگىن، 08:04

عىلىمنىڭ جاڭا بەلەسى

عىلىم • بۇگىن، 08:01

ۇلتتىق ۇردىستەر ۇزىلمەيدى

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار