رۋحانيات • 06 مامىر, 2020

عاشىقتىقپەن وتكەن كۇندەر عانا ءومىر

1420 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

ماحاببات – كوڭىل ىشىندە ءبۇر جارعان لالا گۇل ىسپەتتى. سۇيەدى نە سۇيمەيدى دەپ ءار كۇلتەسىن كەزەك-كەزەك ۇزگەن بالا قيالىڭنىڭ جەمىسى. ول ءومىردىڭ وزەگى. ال قازاق حالقىنىڭ ماحابباتىنىڭ ۇلىلىعى اڭىزعا بەرگىسىز ەرلىكتەردەن تۇراتىن بولسا, تازالىعى تاۋ سۋىنداي تۇنىق كەلەدى. سوندىقتان دا سەزىم قىلىن شەرتىپ, عاشىقتىق عازالدارى دەپ ءتۇن جاستانىپ ءور سەزىمىن ولەڭگە قوسقان شايىرلارىمىز جەتەرلىك. زامانىمىزدىڭ زاڭعار اقىنى مۇحتار شاحانوۆ «عاشىقتىقپەن وتكەن كۇندەر عانا ءومىر, ال قالعانى جاي كۇندەر», – دەپ جىرلاۋى تەگىن ەمەس.

عاشىقتىقپەن وتكەن كۇندەر عانا ءومىر

سول شايىرلاردىڭ اراسىنداعى شوقتىعى بيىك تۇمانباي «سەنىڭ كوزىڭ قارا دا ەمەس, كوكتە ەمەس» دەسە,  اقىن اقبەرەن ەلگەزەك «سەنىڭ كوزىڭ پەيىش­­تەگى گۇل سىندى», – دەپ ارۋىن اسپاننان تۇسكەن پەرىشتەگە بالايدى. ويدى قوزعاپ, قيالدى قىتىقتايتىن عاجايىپ جولداردىڭ ءبارى اسەرى بولەك ماحابباتقا دەگەن قۇرمەتتەن بولار. ال ەرتەگىدەي بولىپ بىزگە جەتكەن ءبىر عانا «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» جىرى قازاق­تىڭ ءمولدىر ماحابباتىن, سەزىمگە دەگەن ادالدىعىن, سول جولدا جان قيۋعا بار ەكەندىگىنە دالەل. ول كەمەڭگەر جۇرتتىڭ ارىن اتتا­ماي­تىن, اقيقاتتان قيىس كەتەپەيتىن سەرتكە بەرىكتىگىندە. سونداي-اق, سەزىم اتاۋلىنى بارىنەن بيىك قوي­عان­دىعىندا.

ال بۇگىنگى جاستاردىڭ ماحاببا­تىنا الدىڭعى تولقىننىڭ كوڭىلى تولمايتىندىعى بەلگىلى جايت. نەگە ولاردى قاتارلاستارىمىزدىڭ جۇپ قۇرىپ جاراسىپ ءجۇرۋى الاڭداتادى؟ ويتكەنى, كەيبىر جاستار ماحابباتقا جەڭىل قاراپ, جار تاڭداۋعا اسى­عىستىق تانىتاتىنداي. ءتىپتى, ءبىرى- ءبىرىن كورمەستەن الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى تانىسىپ, تابىسىپ جاتا­تىندار دا بارشىلىق. سونىڭ سال­دا­رىنان شاڭىراق كوتەرمەستەن اجىراسۋدى قالاپ ياكي قىزدىڭ ارىن اياق استى ەتىپ كەتەتىندەردىڭ سانى ارتۋدا. بۇل جۇرىسىندە قارا نارداي سالماعى بار قايسار قازاقتىڭ ۇرپا­عىنا ءتان قىلىق ەمەس.

«بولاشاق جارىن ينتەرنەتتەگى اۆاسىنا قاراپ ەمەس, ۇيدەگى اناسىنا قاراپ تاڭداپ, سەزىمىن سمايليكپەن ەمەس, شىنايىلىقپەن جەتكىزىپ, وتباسىن ۆاتساپپەن ەمەس, ومىرلىك ماقساتپەن قۇرعان اتا-باباڭدى ساعىناسىڭ كەيدە», – دەپتى ايتىس­كەر اقىن مۇحتار نيازوۆ. جانى بار ءسوز. سۇيىكتىسىنىڭ سىرىن الىپ, سىمباتىنا تويىپ, اقىلى اسقان جان بولسا عانا جار ەتەتىن اتالا­رىمىزدىڭ جولىن قۋعانداردىڭ سانى سيرەك. ال ءور مىنەزدى, ەردىڭ قاسيەتى بار, سالماقتى دا بايىپتى ادام بولسا جۇپ قۇرۋعا كەلىسىم بەرەتىن اجەلەرىمىزدەن ونەگە العان نازىكجاندىلارىمىز ساۋساقپەن سانارلىقتاي. سوندىقتان دا, «جەڭ­گەتايى – جەلى» بولىپ تۇرعان بۇگىنگى كۇنگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى سەزىمگە كەلىپ تىرەلەدى. تابىسپاي جاتىپ تارقاسۋدىڭ ءمانىن تۇسىنبەي دال بولعان الدىڭعى تولقىننىڭ جۇرەگى سىزداپ, جاستارعا ايانىشپەن قاراي­تىنداي.

«وتان – وتباسىنان باستالادى», – دەۋشى ەدى شەشەن حالقىمىز. ءاربىر شاڭىراق كوتەرگەن جاس وتباسىنىڭ وتانعا قوسار ۇلەسى جەتەرلىك. ال ۋىعىن شانشىپ بولماي جاتىپ شاڭىراعىن شايقالتىپ العان جانداردىڭ كۇيى ەل ابىرويىنا نۇقسان كەلتىرەتىندەي. ار­دىڭ الدىندا تۇرعاندا داردىڭ الدىندا تۇرعانداي كۇي كەشەتىن دانالا­رىمىز­دىڭ ەلدىڭ دانقىن الەمگە اسپانداتقانى بەلگىلى. سولارعا قاراپ بوي تۇزەسەك استە اداسپاسپىز. الايدا, وتباسىن ساقتاي الماۋعا بايلانىستى وتان اناعا كىر كەلتىرىپ جاتقان جاستارىمىز تاعى بار. «بورات» سىندى قازاقتىڭ ابىرويىن اياققا تاپتايتىن كينو تۇسىرىلگەندە دە ەل اعالارى نامىستان نارتتاي بولىپ, نايزا ءتىلىن بەزەپ جاۋاپ بەردى. جاستار جاعى كومبىستىككە سالىنىپ, ءۇن قاتقان­دارىنىڭ قاتارى ساناۋلى عانا بولعان­دىعى دا اقيقات. مىنە, وسىنىڭ ءبارى اينالىپ كەلگەندە تامىرىندا قاسيەتتى قانى بار قازاقتىڭ قاراكوزدەرىنىڭ بابا جولىنا كوز سالماي جۇرگەندىگىنەن.

ماحاببات – پاراساتتىلىققا باس­تايتىن جول. ادام ءومىرىن نۇرلاندىرىپ, باقىتقا بولەر شىنايى سەزىم. قالقا­مان – مامىر, قىز جىبەك پەن تولەگەن, ەستاي مەن قورلاننىڭ شىناي سەزىمىن اڭسايتىن كۇيگە جەتتىك. ەستايداي 51 جىل ارمان ەتۋ تۇگىلى, ەزۋ تارتقانعا ەسى كەتىپ ەلپىلدەيتىن بولدىق. قورلانداي ءانى مەن جىرىنا عاشىق بولىپ, ىشكى سەزىمىن جارتى عاسىر ىشىنە بۇگۋ تۇرماق, ءسوز سالعاننىڭ سوڭىنان ەرۋگە بار قارىنداستارىمىزدىڭ قاتارى بىرشا­ماعا ۇلعايدى. بۇل ادەبيەت پەن مادەنيە­تىمىزگە, سالت-داستۇرىمىزگە دەندەي الماۋ­دىڭ سالدارى بولار دەپ تە ويلايمىز. ەگەر, قىزىمىز جىبەكتەي, ۇلىمىز تولە­گەندەي بولۋدى ارمان ەتسە, قازاقى ماحاب­باتتىڭ قالىبى بۇزىلماس ەدى-اۋ!

سوڭعى جاڭالىقتار