قازىرگى الەمدى شارپىعان ىندەت قورشاعان ورتاعا ۇلكەن وزگەرىستەر اكەلگەندەي. تابيعات جارىقتىق ءبىر تىنىستاپ, كوگەرىپ, كوكتەپ, تۇلەي تۇسكەندەي. ءۇندىستاننىڭ تۇرعىندارى 30 جىل كورمەگەن بۇلانايدىڭ (گيمالاي) شىڭىن كورىپ تامسانسا, الاتاۋ باۋرايىنداعى الماتىلىقتار دا وسىنداي عاجاپ كۇيدى كەشىپ جۇرگەنى انىق. بيىل, بيىل بولعاندا, وسى سوڭعى ءۇش اي كولەمىندە ءبىزدىڭ وبلىستىڭ بىرنەشە وڭىرىنە اققۋلاردىڭ كەلۋى, ونىڭ ىشىندە 40 قىرىق جىل بويى يادرولىق سىناقتىڭ زاردابىن تارتقان ابىرالى وڭىرىنە وسى كيەلى قۇستىڭ قونۋى تۇرعىنداردى تاڭعالدىرىپ جاتىر. ءبىزدىڭ ايتايىن دەگەنىمىز, وسكەمەننىڭ تابيعاتىنىڭ دا قايتا تۇلەپ, اڭ-قۇسىنىڭ كوبەيىپ جاتقانى. جاقىندا قالا تۇرعىندارىنىڭ ءبىرى سول جاعالاۋداعى ەتنو ساياباق اۋماعىنان قۇندىزدىڭ ىزدەرىن بايقاپتى.

ىزدەرىن بايقاعانى سول, اعاشتاردى جاپىرىپ, قۇلاتىپ تاستاپتى. بىرنەشە جىل بۇرىن ەرتىس وزەنىنىڭ پيونەر ارالى اۋماعىنان دا قۇندىزدار كوزگە تۇسكەن بولاتىن. سوعان قاراعاندا كەمىرگىشتەر وزدەرىنىڭ مەكەن ەتۋ اۋماعىن كەڭەيتكەن سەكىلدى.
وسكەمەن