باتىس ريم يمپەرياسىنا قارسى اتتيلانىڭ جورىعى قانشا ءداۋىردى ارتقا تاستاسا دا تاريح بەتتەرىندە جاڭاشا كورىنىس تابۋدا. ريم يمپەرياسىنىڭ تاعدىرى قىل ۇستىندە تۇرعان بۇل كەزەڭ ورلەان قالاسىنىڭ تۇبىندەگى اتاقتى كاتالاۋن شايقاسىمەن تۇسپا-تۇس كەلەدى. 100 مىڭ اسكەرمەن ريمدىكتەردى ويسىراتا جەڭگەن عۇنداردىڭ شىعۋ تاريحى قالاي ءوربيدى؟ تاريحتاعى ەڭ قۋاتتى يمپەريانى قالاي باسىپ الدى؟ مىنە, «اتتيلانىڭ جاسىرىن قابىرى» (Attila’s Forbidden Tomb) اتتى دەرەكتى فيلم وسى ءتارىزدى ورالىمدى ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەيدى. تۋىندىنىڭ باستى جاڭالىعى, قۇپيا جاعدايدا قازا تاپقان اتتيلا پاتشانىڭ جوعالعان قابىرى تابىلۋى مۇمكىن.
France 5 قوعامدىق-تانىمدىق تەلەارناسىمەن بىرلەسىپ تۇسىرگەن عۇندار تۋرالى دەرەكتى ءفيلمنىڭ باس رەجيسسەرى ءارى ستسەناريسى لورەن پورتە. ءتۇسىرىلىم توبى 2019 جىلى ماڭعىستاۋ ولكەسىنە ارنايى كەلىپ, التىنقازعان ءدىني-قابىرلەۋ كەشەنىن زەرتتەۋ بويىنشا ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىنا قاتىسقان بولاتىن.
«التىنقازعان» كەشەنى 2010 جىلى اقتاۋ قالاسىنان 100 كم قاشىقتىقتا تابىلعان. 2017 جىلى جەرگىلىكتى ارحەولوگ ا.استافەۆ ءنوۆوسىبىر مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنەن كەلگەن رەسەي ارحەولوگى ە.بوگدانوۆپەن بىرلەسە كيەلى ورىندا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جالعاستىردى. ارحەولوگ استافەۆتىڭ پىكىرىنشە, كەشەن انتيك ءداۋىرى مەن ەرتە ورتا عاسىرلار ارالىعىندا پايدا بولعان. اۋماعى 130 گەكتار بولاتىن كەشەننەن جالپى سانى 200-دەن استام نىسان انىقتالعان. ولار بىرنەشە ءتۇرلى تاس قۇرىلىستار مەن توپىراق جامىلعان 5 قورعانعا بىرىكتىرىلگەن. قورعانداردىڭ بيىكتىگى شامامەن 1,2 مەتر بولسا, ديامەترى 30 مەترگە جەتەدى.
ءفيلمنىڭ قازاقستانداعى ءتۇسىرىلىم جۇمىستارىن ۇيلەستىرۋگە قاتىسقان بەكبولات تولەگەننىڭ ايتۋىنشا, التىنقازعان كەشەنىن زەرتتەۋدىڭ ماڭىزى وتە زور, ويتكەنى ءدال وسى كەزەڭدە قازاق رۋلارى العاش پايدا بولا باستاعان. «تۇركى الەمىنىڭ ماڭىزدى تۇلعاسىنا ارنالعان ءفيلمدى تۇسىرۋدەگى ەرەن ەڭبەك وتاندىق ارحەولوگىمىز اندرەي استافەۆكە تيەسىلى. ەڭ قىزىعى, اتالعان تۋىندىنىڭ تۇسىرىلىمىنە مەملەكەت تاراپىنان ءبىر تيىن دا كەتكەن جوق. وسىمەن بۇل قازاقستان تۋرالى الەمدىك ەكرانعا شىققان بەسىنشى فيلم», دەيدى ول.
عالىمداردىڭ پىكىرىنشە, التىنقازعان سىندى اسا اۋقىمدى كەشەننىڭ ءدال ماڭعىستاۋدان تابىلۋى تاڭعالدىرارلىق جاعداي. تابىلعان زاتتاردىڭ انالوگتارى – حالىقتاردىڭ ۇلى قونىس اۋدارۋى داۋىرىنە جاتاتىن ەدىل بويى, كاۆكاز ماڭى, قارا تەڭىزدىڭ سولتۇستىك جاعالاۋىنداعى ەسكەرتكىشتەر دەپ ەسەپتەلەدى, الايدا قازاقستان اۋماعىندا بۇرىن-سوڭدى ءدال مۇنداي ەسكەرتكىش تابىلماعان.
