ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى قارساڭىندا باسىلعان جيناقتا قازاقتان شىققان 4 قاھارمان – داڭقتى ۇشقىشتار تالعات بيگەلدينوۆ پەن حيۋاز دوسپانوۆا, بارلاۋشى بيماعامبەت ابدولوۆ پەن مينومەتشى سادىق جاقسىعۇلوۆتىڭ تاعدىرى توپتاستىرىلعان.
حح عاسىردىڭ باستى وقيعاسى, جارتى الەمدى قانعا بوكتىرگەن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تاقىرىبى كەزىندە سوۆەت ادەبيەتىنىڭ باستى نىساناسى بولعانى راس. بىراق تاۋەلسىزدىك العالى قۇندىلىقتار وزگەردى. ۇلى وتان سوعىسى تۋرالى جازعاندا سوۆەتتىك يدەولوگيانىڭ باتتاسقان بوياۋىنان ارىلىپ, ءولىم مەن ءومىر اراسىنداعى ادام تاعدىرى, جەكە كەيىپكەردىڭ شىنايى جان تەبىرەنىسى, الەۋمەتتىك ادىلەتسىزدىك ءجيى كوتەرىلەتىن بولدى. بىراق قالاي بولعاندا دا 1941-1945 جىلدارداعى قاندى قاساپ جىلى جاۋىپ قوياتىن تاقىرىپ ەمەس. قالامگەر قاۋىم ءجيى-ءجيى ات باسىن بۇرىپ, ادامزات ءۇشىن ماڭىزى بار ماسەلەلەردى كوتەرۋگە تاپتىرمايتىن الاڭ دەر ەدىك.
بۇگىندە مايدانگەرلەر از قالدى. وسى كىتاپقا كەيىپكەر بولعان ءتورت باتىر دا ارامىزدا جوق ەكەن. بۇلارمەن تىكەلەي ارالاسىپ, ەستەلىكتەرىن ءوز قۇلاعىمەن تىڭداعان اۆتوردىڭ ءوزى بيىل 80 جاسقا تولىپ وتىر. ءوز اكەسى نۇرىشقالي 1944 جىلى قان مايداندا قازا تاپقاندا ايتقالي نارىكوۆ ءتورت-اق جاستا ەكەن. ءوزى ايتقانداي, مايدانگەردىڭ ۇلى مايدان تاقىرىبىن جانىمەن دە, تانىمەن دە مەڭگەرگەنى وسى جيناقتىڭ باس-اياعىنان انىق بايقالادى.
- سوعىس, جەڭىس تاقىرىبىندا جازا باستاعانىما ەلۋ جىلداي بولدى. مايدانگەرلەر تۋرالى وچەرك, دەرەكتى اڭگىمەلەرىم «جۇلدىز», «اقيقات» جۋرنالدارى مەن رەسپۋبليكالىق گازەت بەتتەرىندە كوپ جىلدان بەرى جاريالانىپ كەلەدى. ءار جىلدارى «مەن – مايدانگەر ۇلىمىن», «جايىقتىڭ جارىق جۇلدىزدارى», «سادىق جاقسىعۇلوۆ» ت.ب. كىتاپتارىم جارىق كوردى, - دەيدى اۆتور. شىنىندا دا ۇلى وتان سوعىسى تاقىرىبىن ءدال وسىنداي جۇيەلى جازىپ, ءونىمدى ەڭبەك ەتكەن قازاق قالامگەرى نەكەن-ساياق شىعار.
ءبىر قىزىعى, اۆتور «اسپانداعى ارپالىس» جانە «قاناتتى قىز» پوۆەستەرىن ءبىرىنشى جاقتان جازىپتى. ياعني كوك جۇزىندەگى كوپ وقيعا, قاس پەن كوزدىڭ اراسىنداعى شەشىم, قورقىنىش پەن باتىلدىق كەيىپكەردىڭ ءوز اتىنان باياندالادى. پوۆەستە سۋرەتتەلەتىن وقيعالاردىڭ شىنايىلىعى سوندا, وقىرماندى ءۇيىرىپ الىپ كەتەدى. قازاق تىلىندە بالاماسى از تەحنيكالىق تەرميندەر, اۋە ۇرىسىنىڭ ەپيزودتارى شەبەر جەتكىزىلەدى. قالامگەر قيالى, جازۋشىلىق تۇيسىك وسى وقيعالاردىڭ ءبارىن ءوز باسىنان وتكەرگەنى سەزىلەدى.
ەكى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى تالعات بيگەلدينوۆ پەن حالىق قاھارمانى حيۋاز دوسپانوۆا قالىڭ قازاق جۇرتىنا جاقسى تانىس بولعانىمەن, جيناقتاعى قوس كەيىپكەردى باتىسقازاقستاندىقتاردان باسقالار تاني بەرمەيدى. مايدانداعى تەڭدەسسىز ەرلىگى ءۇشىن مينومەتشى سادىق جاقسىعۇلوۆ – 1944 جىلى, بيماعامبەت ابدولوۆ – 1945 جىلى سوۆەت وداعىنىڭ باتىرى العان, شىنايى ەرلەر بولاتىن. ەكەۋى دە ۇزاق ءومىر ءسۇرىپ, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جەمىسىن جەپ كەتكەن ارداگەرلەر. اۆتور بۇل كىسىلەرمەن ءجيى ارالاسىپ, ارنايى جولىعىپ, ەستەلىگىن ءوز اۋزىنان جازىپ العان. سونىمەن بىرگە بۇل پوۆەستەردىڭ ءون بويىندا قوسىمشا ماتەريالدار – ۇلى وتان سوعىسى تۋرالى ارحيۆ قۇجاتتارى, قولباسىلاردىڭ ەستەلىكتەرى كەڭىنەن پايدالانىلعان. وتە شىنايى, وقىعان ادامنىڭ رۋحىن كوتەرىپ, ەرلىك ىسىنە سۇيسىندىرەتىن شىعارمالار. مۇنى وسى كىتاپقا قولداۋ ءبىلدىرىپ, العىسوز جازعان باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عالي ەسقاليەۆ تە بايقاپتى.
«اۆتور پوۆەستەرىندە كەيىپكەرلەرىنىڭ قان مايدانداعى ەرلىكتەرىن شىنايى باياندايدى. ءوزىڭ سول ءبىر قيان-كەسكى شايقاستارعا قاتىسقانداي اسەردە بولاسىڭ. جاۋىنگەرلەردىڭ بولاشاققا دەگەن سەنىمى سونشالىق مىقتى بولعانىنا قايران قالاسىڭ. وتانسۇيگىش رۋحتىڭ كۇشتىلىگى الدىندا باس يەسىڭ! ءبىر سوزبەن ايتقاندا, كىتاپ وتە قۇندى» دەپ جازادى ءوڭىر باسشىسى.
بۇل كىتاپ باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭىستىڭ 75 جىلدىعىنا ارنالعان شارالار شوعىرىنىڭ جوسپارىنا كىرگەنى ءوز الدىنا, وبلىس اۋماعىنداعى بارلىق ۇلكەن-كىشى كىتاپحاناعا تەگىن تاراتىلعالى جاتىر. ءوز ويىمىزشا, ەرلىكتى ناسيحاتتايتىن, پاتريوتتىق تاربيە بەرەتىن مۇنداي جيناقتى قازاقستان اۋماعىنداعى بارلىق اسكەري گارنيزونداردىڭ كىتاپحانالارىنا, اسكەري وقۋ ورىندارىنا دا تاراتسا, ارتىق بولماس ەدى.
بۇگىنگى كارانتين جاعدايىندا قالىڭ جۇرت جينالعان كوپشىلىك شارالاردى وتكىزۋ توقتاعانىمەن, كىتاپ وقۋعا ەشكىم تيىم سالعان جوق قوي. ەندەشە, مايدانگەر ۇلىنىڭ مايدان تۋرالى شىعارماسى – قازىرگى كۇنگى ەڭ ءوتىمدى سىيلىق بولدى. بۇل – كۇندەي كۇركىرەپ وتكەن سوعىس قاھارماندارىنا ءسوز قۇدىرەتىمەن سوعىلعان جاڭا ەسكەرتكىش.
باتىس قازاقستان
