اسىراۋعا تىيىم سالىنعان ۇكىنى اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمىنىڭ تابيعاتتى قورعاۋ توبىنىڭ ينسپەكتورى, پوليتسيا اعا لەيتەنانتى م. بوتابەك جانە اكىمشىلىك پوليتسيا ءبولىمىنىڭ ينسپەكتورى, پوليتسيا اعا لەيتەنانتى م.قۋاندىقوۆ ەكولوگيالىق قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ جونىندەگى جەدەل-پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار جۇرگىزۋ بارىسىندا تاپقان. اتالعان جايت قر قك-ءنىڭ 339-بابى «سيرەك كەزدەسەتىن جانە قۇرىپ كەتۋ قاۋپى تونگەن, سونداي-اق پايدالانۋعا تىيىم سالىنعان وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار تۇرلەرىن, ولاردىڭ بولىكتەرىن نەمەسە دەريۆاتتارىن زاڭسىز پايدالانۋ» بويىنشا تىركەلىپ, سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزىلۋدە. اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمىنىڭ حابارلاۋىنشا, ايعاقتى زات رەتىندە الىنعان قۇس «قازاقستاننىڭ قىزىل كىتابىنا» ەنگىزىلگەن «فيلين-ۇكىسى» ەكەنى انىقتالعان. ۇكى شىمكەنت قالاسىنىڭ حايۋاناتتار باعىنا جىبەرىلدى.
قازاق حالقى ۇكىنىڭ ءار تال قاناتىن بەسىككە, بالالار تاقياسىنا, ايەلدەر كيمەشەگىنە, جۇيرىك اتتىڭ جالىنا جانە ءتۇرلى ۇلتتىق اسپاپتارعا تاعىپ قوياتىنى ءمالىم. ۇلتتىق نانىم-سەنىم بويىنشا ۇكىنىڭ ۇلپىلدەگەن قاناتى جاس نارەستەلەردى جىن-پەرىدەن قورعاسا, باس كيىمگە تاعىلعانى باقىت, ال اسپاپتارعا بايلانعانى ولجاعا كەنەلتەدى دەگەن ۇعىم قالىپتاسقان. ۇكىنىڭ قاۋىرسىنىن الۋ ءۇشىن ونى ولتىرمەيدى. ولتىرگەن ادامدى كيەسى ۇرادى دەگەن تۇسىنىك بار. ۇكىنى اۋلاپ ۇستاپ, بالاق ءجۇنى مەن باۋىر ءتوسىنىڭ ءجۇنىن الىپ, ءوزىن جەمگە تويعىزىپ قويا بەرگەن. مۇنى «ۇكى جۇندەۋ» دەپ اتايدى. الايدا ءبىز اڭگىمەلەپ وتىرعان وقيعادا «ۇكى جۇندەۋ» بولماعان, ياعني قۇستى توردا ۇستاعان تۇرعىن جەمگە تويعىزىپ قويا بەرمەگەن. قازىرگى تاڭدا ءتارتىپ ساقشىلارى كۇدىكتى تۇرعىننىڭ قازاقستاننىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگىزىلگەن 60-قا جۋىق قۇستىڭ ءبىرى ۇكىنى قانداي ماقساتتا ۇستاعانىن انىقتاۋدا.
