ەكونوميكا • 08 ءساۋىر, 2020

تۇرعىن ءۇي باعاسى قالاي قۇبىلادى؟

510 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەكونوميستەر بيىل دوللار مەن تەڭگە باعامىنداعى وزگەرىستەرگە وراي باستاپقى نارىقتاعى جىلجىمايتىن م ۇلىك 13 پايىزعا قىمباتتاۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. ارينە بۇل جاي بولجام عانا. دەسە دە, وسىدان بەس جىل بۇرىن تەڭگە قۇنسىزدانعان تۇستا تۇرعىن ءۇيدىڭ شارشى مەترى 355 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ءوسىپ كەتكەن بولاتىن. ەندەشە ەلدەگى توتەنشە جاعدايدان كەيىن پاتەر باعاسىنىڭ تاعى دا اسپانداپ كەتپەسىنە كىم كەپىل؟! ايتەۋىر ءدال قازىر باسپانالى بولۋدى اڭساعان وتباسىلاردىڭ كوڭىلى كۇپتى.

تۇرعىن ءۇي باعاسى قالاي قۇبىلادى؟

 

ەستەرىڭىزدە بولسا, جىل با­سىن­دا تۇرعىن ءۇي باعاسى قىم­بات­­تايتىنى تۋرالى قاۋەسەت قاۋ­لاپ, كوپشىلىكتى ابىگەرگە سالعان-دى. سول ساتتە قالتاسى جۇقا قاراشانىڭ ءۇمىتى سۋ سەپكەندەي باسىلدى. ابىروي بولعاندا, ماماندار بۇل اڭگىمەنىڭ نەگىزسىز ەكەنىن ايتىپ, ءبىرجولاتا نۇكتە قويعان ەدى. الايدا بۇگىندە پان­­دەمياعا بايلانىستى پايدا بول­عان پروبلەمالار تۇرعىن ءۇي سەكتورىن اينالىپ وتپەيتىنى انىق. بۇل جونىندە BI Group كومپانياسىنىڭ PR-ديرەكتورى يۋري دوروحوۆ: «باعانىڭ ءوسۋى قۇرىلىس سالاسىندا سىرتتان اكەلىنەتىن زاتتاردىڭ ۇلەسى كوپ بولۋىنا بايلانىستى», دەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل زاڭدى قۇبىلىس. قۇرىلىس زاتتارى قىمباتتاعان سايىن پاتەردىڭ دە باعاسى جوعارىلاپ وتىرادى.

ءبىر قۋانىشتىسى, ەكو­نوميكاداعى تۇراقسىزدىق پەن دوللاردىڭ قۇبىلۋى كەزىن­دە جىلجىمايتىن م ۇلىككە سا­لىن­عان سالىمداردىڭ قۇنى جوعالمايدى ەكەن. ماسە­لەن, بىلتىر ساتىلعان پاتەرلەر­دىڭ 80 پايىزى نەسيە ارقىلى راسىم­دەل­گەن. ويتكەنى حالىق­تىڭ جىلدىق تابىسى ءۇيدىڭ باعا­­سىنا شاققاندا وننان بىرى­نە دە جەتپەيدى. سوندىقتان جۇرت­شى­لى­ق يپوتەكاعا جۇگىنۋگە ءماج­بۇر. وسىدان كەيىن جىلجى­ماي­تىن م ۇلىك نارىعىندا باسەكە­لەس­تىكتىڭ ءباسى قىزىپ تۇر. بۇرىنعى­داي ەمەس, ۇسىنىس كوپ. ياعني تۇ­تى­نۋ­شىلار دا تاڭداۋعا ەرىكتى.

وسىدان ەكى اي بۇرىن جىلجىمايتىن م ۇلىك فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ەرمەك مۇسىرەپوۆ: «باعانى وسىرە بەرۋگە بولادى. الاي­دا قىمبات جانە اۋدا­نى ۇلكەن پاتەرلەر وتپەيدى. ادام­دار كوبىنەسە 1 نە 2 بولمەلى پاتەر الادى. سەبەبى ولاردىڭ قارجىلىق مۇمكىندىگى بۇدان ارىعا جەتە بەرمەيدى», دەگەن بولاتىن. بىراق بۇل پىكىرگە ساراپشىلار كۇدىكپەن قارايدى.

– تۇتىنۋشىلار سۇرانىسى ەداۋىر تومەندەدى. سوعان قا­راپ-اق جاعدايدىڭ ءماز ەمەستىگىن اڭ­داۋعا بولادى. قۇرىلىس ماتەريال­دارىنىڭ 60 پايىزى شەت­ەل­دەن تاسىمالداناتى­­نىن ەسكەرسەك, مەملەكەت قانشا تەجەپ ۇستاعانىمەن ءۇي باعاسى 5 پا­­يىزعا ءوسۋى ىقتيمال. وتان­دىق قۇرىلىس كومپانيالارى شەتەلدىكتەرمەن دوللارمەن ەسەپتەسەدى. دوللاردىڭ باعا­سى قۇبىلعان سايىن شىعىن كولە­مى دە ارتاتىنى داۋسىز. امال جوق, قۇرىلىس كومپانيا­لارى شىق­قان شىعىندى تۇتىنۋشى­نىڭ ەسەبىنەن وتەپ الادى. ءدال قازىر ءالىپتىڭ ارتىن باعۋ قاجەت. قۇ­رىلىس كوم­پانيالارى قۇرى­لىس ماتەريال­دارىن سىرتتان اكەلۋىن توقتات­پاسا, جىلجىمايتىن م ۇلىك نارى­عىنداعى جاعداي جاقسارماي­دى, – دەيدى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى دينارا اقىنبەكوۆا.

ونىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, قازىر­گى ۋاقىتتا تۇرعىن ءۇي نارى­­عىنا بولجام جاساۋ قيىن. مۇناي نارىعىنىڭ مىڭ قۇبى­لۋى تەڭگەنى قۇلدىراتتى. جۋىر­دا شيكىزات باعاسى تۇراق­تالادى دەگەنگە ەندى ەشكىم سەنبەيدى. سوندىقتان ەل ەكونومي­كا­سىن­داعى وزگەرىستەرگە ىشتەي دايىن بولعان ءجون.

ال بەلگىلى ەكونوميست جان­كەلدى شىمشىقوۆ باسپانا ماسەلەسى بىرجاقتى شەشىلۋ ءۇشىن شەتەلگە جاۋتاڭداعانىمىزدى دو­عارۋ كەرەكتىگىن تىلگە تيەك ەتەدى.

– ۇكىمەت باسپانا باعاسىن تۇسىرگىسى كەلسە, قۇرىلىس ماتەريالدارىن, نەگىزگى شيكىزاتتى ەلىمىزدە ءوندىرۋ ءىسىن جولعا قويۋى كەرەك. كەڭەس وداعى كەزىندە قۇرىلىس ونەركاسىبى مينيسترلىگى دەگەن ارنايى ۆەدومستۆو بولدى. تسەمەنت, كىرپىش زاۋىتى سياقتى كوپتەگەن كاسىپورىن وسى مينيسترلىككە قارادى. ءىرى قالالاردى ايتپاعاندا, اۋدان ورتالىقتارىندا تەمىر-بەتون زاۋىتى جۇمىس ىستەپ تۇردى. وسىنداي زاۋىتتاردىڭ جۇمىسى جاندانسا عانا باسپانا باعاسىن ارزانداتۋعا مۇمكىندىك تۋادى, – دەيدى ج. شىمشىقوۆ.

ساراپشىلار شيكىزات نارىعىنداعى الەمدىك جاعداي ەكىنشى جارتىجىلدىقتا جاق­ساراتىنىن ايتادى. قازىر تۇرعىن ءۇي ساتۋشىلار باعانى كوتەرگىسى كەلەدى. الايدا ەلدەگى دۇر­بەلەڭ وعان ىرىق بەرمەسى انىق. سوندىقتان قورقۋدىڭ قاجەتى شامالى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار